Szkarlatyna u dzieci - objawy i leczenie, jak wygląda
Anna Posmykiewicz

Szkarlatyna u dzieci - objawy i leczenie, jak wygląda

Szkarlatyna (lub inaczej płonica) to ostra choroba zakaźna, która typowa jest głownie dla dzieci.

Jakie są przyczyny powstawania szkarlatyny?

Szkarlatyna powstaje na skutek zakażenia organizmu bakterią o nazwie Streptococcus pyogenes. Jest to paciorkowiec beta-hemolizujacy z grupy A, który wytwarza erytrogenną toksynę. Do powstania choroby dochodzi u osób, których organizmy są wrażliwe na działanie tej właśnie toksyny. 

W jaki sposób można zarazić się szkarlatyną?

Źródłem zakażenia jest człowiek chory na płonice, jak również pacjent, który cierpi z powodu paciorkowcowego zapalenia gardła oraz ozdrowieniec i zdrowy nosiciel zarazka. Zakażenie następuje zazwyczaj drogą kropelkową, a wrotami zakażenia jest błona śluzowa gardła, zdarza się też, że wrotami zakażenia jest uszkodzona skóra (mówi się wtedy o płonicy przyrannej). Do zakażenia czasami może też dojść drogą pośrednią, czyli poprzez odzież i sprzęt, który był wcześniej używany przez chorego. 

Jakie są objawy szkarlatyny u dzieci?

Przede wszystkim należy pamiętać, że okres wylęgania sie płonicy jest bardzo szybki i wynosi zwykle zaledwie od jednego do trzech dni. Po okresie wylęgania choroba rozpoczyna się nagle wzrostem temperatury ciała, u dzieci gorączka jest zazwyczaj bardzo wysoka i niekiedy przekracza nawet 39 st. C. Poza gorączką obecne jest też złe samopoczucie, osłabienie i uogólnione rozbicie. U dzieci także bardzo częstym objawem w tym okresie choroby są wymioty. Jednocześnie z gorączką lub czasami dopiero w następnej dobie po jej pojawieniu się, na skórze ciała pojawia się charakterystyczna wysypka, która bywa porównywana do wyglądu skóry po pokłuciu szczotką ryżową (wysypka ma postać niewielkich, czerwonych, gęsto ułożonych plamek, które zlokalizowane są w poziomie skóry). Wysypka obejmuje całe ciało pozostawiając jedynie wolny trójkąt miedzy nosem, policzkami i ustami (jest to tzw. trójkąt Fiłatowa). Wysypka jest szczególnie obfita w miejscach na skórze, które są najbardziej ucieplone, jak również w fizjologicznych zgięciach. Największą ilość zmian na skórze stwierdza się zatem na brzuchu, w pachwinach, na pośladkach oraz w zgięciach łokciowych i kolanowych. Przy potarciu palcem lub ucisku skóry wysypka na krótko znika uwidaczniając żółto podbarwione tło. Poza tym, w przebiegu szkarlatyny typowy jest też objaw Pastii. Polega on na występowaniu linijnych wybroczyn wzdłuż fałdów skórnych oraz po nawet lekkim uszczypnięciu. Wybroczyny te powstają dlatego, że naczynia krwionośne w przebiegu choroby są bardzo kruche, na skutek uszkadzania ich przez jad produkowany przez paciorkowca. Typowym dla szkarlatyny objawem są też charakterystyczne zmiany w gardle, które może być albo tylko mocno zaczerwienione, albo też dochodzi do powstania ropnych nalotów na powiększonych żywoczerwonych migdałkach podniebiennych. Po kilku dniach wysypka płonicza zaczyna zanikać, rzadko kiedy utrzymuje się ona dłużej niż tydzień. Na początku choroby widoczne jest również wyraźne obłożenie języka białym nalotem. Obłożenie to po około dwóch – trzech dniach ustępuje, a język staje się żywoczerwony, wyraźnie widać na nim uwypuklone brodawki oraz kubki smakowe - mówi się, że jest to tzw. język malinowy. Ponadto, bardzo charakterystycznym dla szkarlatyny objawem jest też płatowe łuszczenie się skóry na dłoniach i stopach, które pojawia się po kilku dniach od ustąpienia wysypki. Zdarza się również, że toksyna paciorkowcowa dostaje się do organizmu przez uszkodzoną skórę - mówi się wtedy o tzw. płonicy przyrannej. W jej przebiegu wszystkie objawy są takie same jak w przypadku "typowej" szkarlatyny z jedną różnicą - w przypadku szkarlatyny przyrannej nie ma zmian w gardle i anginy. Poza tym, należy pamiętać też o tym, że przebieg płonicy może być czasami bardziej toksyczny niż w przypadku "zwykłej" szkarlatyny. W takiej sytuacji mogą też być obecne zaburzenia w pracy układu krążenia, zapalenie mięśnia sercowego, czasami dochodzi też do powiększenia się wątroby i śledziony. W przypadku natomiast płonicy o przebiegu septycznym typowe są bardzo duże zmiany w gardle oraz zapalenie węzłów chłonnych szyi, poza tym może tez dojść do rozwoju posocznicy. 

Czy szkarlatyna u dzieci może dawać powikłania?

Niestety tak, zwłaszcza, kiedy szkarlatyna nie zostanie rozpoznana i nie będzie właściwie leczona. Obecnie, ze względu na możliwość szybkiego włączenia antybiotyku, powikłania stają się naprawdę coraz rzadsze. Jakie to mogą być powikłania? Zdarzało się, że dochodzi do zapalenia węzłów chłonnych, zapalenia ucha środkowego. Typowym powikłaniem po przechorowaniu szkarlatyny może też być kłębuszkowe zapalenie nerek, zapalenie stawów oraz zapalnie mięśnia sercowego. 

Na jakiej podstawie stawia się rozpoznanie szkarlatyny?

Rozpoznanie szkarlatyny stawia się na podstawie obrazu klinicznego i typowych dla płonicy objawów. Celem potwierdzenia diagnozy można wykonać wymaz z gardła, w którym zostanie wyhodowany paciorkowiec grupy A. Poza tym w badaniach dodatkowych w morfologii krwi stwierdza sie wysoką leukocytozę (wysoki poziom białych krwinek), wysoki będzie też poziom OB oraz ASO. 

Z czym należy różnicować szkarlatynę?

W różnicowaniu płonicy należy brać pod uwagę anginę, różyczkę, jak również toksyczno-alergiczny zespól, który może pojawić się po niektórych lekach. Ponadto, płonice należy też różnicować z chorobą Kawasakiego czy też z zakażeniem gronkowcem. 

Jak wygląda leczenie szkarlatyny u dzieci? 

Szkarlatyna wymaga bezwzględnego leczenia antybiotykiem. Szybkie włącznie antybiotykoterapii gwarantuje też szybkie wyleczenie oraz pozwala uniknąć powikłań. Jakie antybiotyki zatem wykorzystuje się do leczenia płonicy? Przede wszystkim lekiem pierwszego rzutu jest penicylina lub też jej pochodne, leczenie powinno trwać minimum siedem dni. W przypadku podejrzenia lub stwierdzonego uczulenia na penicylinę i jej pochodne należy podawać antybiotyki z grupy makrolidow. Należy też pamiętać o tym, że praktycznie u wszystkich chorych po przebyciu szkarlatyny pozostaje już trwała odporność, co oznacza, ze pacjent nie powinien już po raz drugi zachorować na płonice. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Bostonka – przyczyny, objawy, leczenie choroby bostońskiej

    Bostonka to choroba zakaźna wywoływana przez enterowirusy, najczęściej wirusa Coxsackie A16. Dotyka głównie dzieci do 5. roku życia, choć mogą na nią zachorować także dorośli. Nazywana jest chorobą dłoni, stóp i jamy ustnej (HFMD), ponieważ jej najbardziej charakterystycznym objawami są wykwity skórne (bolesne, nieswędzące pęcherzyki) występujące na podeszwach stóp, dłoniach oraz na błonie śluzowej jamy ustnej. Sprawdź, jak można się zarazić oraz jak leczy się chorobę bostońską.

  • Katar u niemowlaka – przyczyny i domowe sposoby

    Katar u niemowlaka może mieć różne przyczyny, najczęstszą z nich są niegroźne infekcje wirusowe. Duża ilość zalegającej wydzieliny powoduje trudności z oddychaniem, a to z kolei wywołuje rozdrażnienie dziecka, uniemożliwia spokojny sen, utrudnia karmienie. Wśród sposobów walki z katarem u niemowlęcia znajdują się m.in. stosowanie wody morskiej do nosa, kropli do nosa, plastrów do aromaterapii czy inhalacje. 

  • Zaburzenia łaknienia u dzieci – co robić, gdy dziecko jest niejadkiem?

    Zaburzenia łaknienia u dzieci, objawiające się obniżonym apetytem lub wybiórczością pokarmową, mogą mieć rozmaite przyczyny. Mogą być stanem fizjologicznym, niewymagającym leczenia (często dotyczy to dzieci w wieku od 1 do 5 lat), lecz mogą również być objawem choroby (np. schorzeń układu pokarmowego, oddechowego, nerwowego). Problemy z apetytem nierzadko towarzyszą dzieciom z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, mogą mieć także podłoże emocjonalne. Zaburzenia łaknienia często wymagają wielospecjalistycznego podejścia – współpracy pediatry, lekarzy specjalistów, logopedy, psychologa.

  • Dysplazja stawu biodrowego – przyczyny i objawy. Leczenie wady wrodzonej stawu biodrowego

    Dysplazja stawu biodrowego to najczęściej występująca wada wrodzona wykrywana u noworodków, która pogłębia się wraz z rozwojem dziecka. Częściej dotyczy dziewczynek niż chłopców, może być jednostronna lub dwustronna, a nieleczona może prowadzić do poważnych zmian zwyrodnieniowych oraz do przewlekłego bólu i problemów z poruszaniem się. Dysplazja biodra, jeśli jest wcześnie wykryta, rokuje całkowity powrót do zdrowia.  Jak rozpoznać dysplazję stawów biodrowych?

  • Wizyta patronażowa pediatry – czym jest i jak przebiega?

    Wizyta patronażowa pediatry ma miejsce między 1. a. 4 tygodniem życia dziecka. W trakcie wizyty lekarz bada najważniejsze parametry noworodka, które służą do oceny, czy dziecko prawidłowo adaptuje się do życia pozałonowego. Co warto wiedzieć o wizycie patronażowej pediatry? 

  • USG bioderek – na czym polega i kiedy wykonać USG stawów biodrowych u niemowląt? Jaka jest jego cena?

    Badanie stawów biodrowych u niemowląt (badanie preluksacyjne) jest nieinwazyjną, bezbolesną, łatwo dostępną i szybką metodą obrazowej oceny jamy stawu biodrowego i okolicznych tkanek miękkich za pomocą ultradźwięków. Ma ono za zadanie wykrycie ewentualnego występowania dysplazji stawów biodrowych. Najczęściej zaleca jego wykonanie w okolicach 6. tygodniu życia dziecka (nie później niż po ukończeniu 12 tygodni). Dowiedz się, jak przebiega badanie USG bioderek u niemowląt.

  • Przeciwciała anty SARS-CoV-2 są przekazywane dziecku wraz z mlekiem matki

    Od dawna wiadomo, że mleko matki zawiera przeciwciała chroniące niemowlę przed licznymi infekcjami. Wyniki najnowszych badań dowiodły, że nie tylko kobiety, które przeszły infekcję COVID-19, ale także te, które zaszczepiły się przeciwko wirusowi SARS-CoV-2, przekazują przeciwciała swoim dzieciom podczas karmienia ich piersią.

  • Szczepionka przeciwko COVID-19 dla dzieci w wieku od 5 do 11 lat

    Szczepionka Pfizer/BioNTech jest obecnie zatwierdzona dla dzieci, które ukończyły 12. rok życia i starszych. Producent wydał oświadczenie, że produkt jest bezpieczny i generuje silną odpowiedź immunologiczną także u dzieci w wieku od 5 do 11 lat, o czym świadczą wyniki najnowszych badań klinicznych. Kiedy ruszą szczepienia dla kolejnej grupy wiekowej?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij