Beta-glukan – co to jest i jak go dawkować?

Beta-glukan to jeden z najlepiej przebadanych naturalnych polisacharydów o udowodnionym wpływie na odporność, zdrowie jelit i kondycję skóry. Występuje w naturze m.in. w drożdżach, owsie, jęczmieniu oraz grzybach. Jest on niezbędnym elementem ścian komórkowych tych organizmów. Substancja ta od lat znajduje zastosowanie zarówno w dietetyce, jak i kosmetologii czy immunologii – szczególnie jako wsparcie dla osób często narażonych na infekcje.

1. Beta-glukan – co to jest?
2. Właściwości beta-glukanu
3. Wpływ beta-glukanu na organizm
4. Suplementacja beta-glukanem – komu jest zalecana?
5. Przeciwwskazania do stosowania beta-glukanu
6. Beta-glukan – najczęściej zadawane pytania

Z tego artykułu dowiesz się: 

• czym dokładnie jest beta-glukan i gdzie występuje naturalnie, 
• jakie właściwości prozdrowotne wykazuje i w jaki sposób wpływa na organizm, 
• kiedy warto rozpocząć suplementację oraz jak prawidłowo stosować beta-glukan, a także jakie są przeciwwskazania do jego stosowania. 

Dzięki temu artykułowi zrozumiesz, jak bezpiecznie i świadomie stosować opisywany preparat, aby poprawić odporność, wesprzeć pracę jelit oraz zadbać o skórę. 

Beta-glukan – co to jest?

Beta-glukan to rodzaj rozpuszczalnego błonnika pokarmowego, który składa się z cząsteczek glukozy połączonych w długie łańcuchy, czyli polisacharydów. Najważniejsze dla organizmu są dwa typy beta-glukanów, które różnią się od siebie typem wiązań między cząsteczkami glukozy: 

• β-(1,3/1,6) – najczęściej pozyskiwane z drożdży i grzybów i to zwykle im przypisuje się działanie immunomodulujące, 
• β-(1,3/1,4) – występujące w owsie i jęczmieniu; są niezwykle istotne w celu obniżania poziomu cholesterolu i wspierania prawidłowej funkcji przewodu pokarmowego. 

To właśnie budowa wiązań decyduje o tym, jak beta-glukan działa na organizm i jakie przynosi korzyści. 

W czym naturalnie występuje beta-glukan?

Najlepszymi naturalnymi źródłami beta-glukanów są: 

• drożdże piekarskie i piwne, 
• grzyby – zwłaszcza boczniaki, shiitake, maitake, reishi, 
• zboża – owies, jęczmień, żyto, 
• algii.

Właściwości beta-glukanu

Tak jak zaznaczono wcześniej, wpływ beta-glukanu na organizm będzie różnił się w zależności od jego pochodzenia. Ogólnie można przyjąć, że im bardziej rozgałęziony układ wiązań β-1,3/1,6 oraz im większa masa cząsteczki, tym większy jest wpływ immunomodulujący opisywanego związku.

Beta-glukan pochodzący z grzybów i drożdży wzmacnia naturalną odporność dzięki temu, że aktywuje komórki odpowiedzialne za pierwszą linię obrony organizmu – makrofagi, neutrofile i komórki NK. Jednocześnie działa antyoksydacyjnie, redukując skutki stresu oksydacyjnego i ograniczając ilość wolnych rodników w organizmie.

Beta-glukan pochodzący ze zbóż, gdzie przeważają wiązania β-1,3/1,4 odgrywa ważną rolę w gospodarce lipidowej. Tworzy w jelitach lepką, żelową strukturę, która ogranicza wchłanianie cholesterolu i stabilizuje poziom glukozy po posiłkach. Dzięki temu jest szczególnie polecany osobom z zaburzeniami gospodarki lipidowej lub insulinoopornością. Właściwości prebiotyczne tej substancji poprawiają również kondycję bakterii jelitowych, wspierając prawidłową pracę przewodu pokarmowego. 

Wpływ beta-glukanu na organizm

Beta-glukan wykazuje wielokierunkowy wpływ na nasze zdrowie.  

•  Układ odpornościowy 

Najsilniejsze udokumentowane działanie dotyczy wpływu substancji czynnej na kształtowanie odporności. Cząsteczka beta-glukanu jest rozpoznawana przez układ odpornościowy i mobilizuje komórki NK, makrofagi oraz neutrofile do produkcji cytokin, co może zmniejszać czas trwania infekcji.   

•  Przewód pokarmowy 

Jako błonnik rozpuszczalny, beta-glukan zwiększa lepkość treści jelitowej, wspiera rozwój korzystnych bakterii oraz poprawia perystaltykę. Może być pomocny przy podrażnionych jelitach oraz problemach trawiennych. Ponadto, jego żelowa struktura opóźnia wchłanianie glukozy z jelit, stanowiąc tym samym wsparcie dla pacjentów z cukrzycą.  

• Układ sercowo-naczyniowy 

Beta-glukan z owsa i jęczmienia obniża stężenie cholesterolu LDL, zmniejszając ryzyko rozwoju miażdżycy. Wspomaga stabilizowanie stężenia glukozy w osoczu, poprawiając stan metaboliczny pacjenta, co niejednokrotnie przekłada się na większą sprawność układu sercowo-naczyniowego.  

• Skóra 

Ma właściwości kojące, nawilżające i przyspieszające regenerację naskórka. W kosmetykach działa jak naturalna „tarcza ochronna”, wzmacnia barierę hydrolipidową skóry i ogranicza podrażnienia.

Suplementacja beta-glukanem – komu jest zalecana?

Beta-glukan może być szczególnie korzystny dla: 

• dzieci w okresie przedszkolnym, zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym, 
• osób dorosłych z osłabioną odpornością lub przewlekłym stresem, 
• seniorów, 
• pacjentów w okresie rekonwalescencji po zabiegach operacyjnych lub długotrwałych schorzeniach, 
• osób ze zbyt wysokim poziomem cholesterolu, 
• osób z zaburzoną funkcją oraz mikrobiotą jelit. 

Jak dawkować beta-glukan?

Dawkowanie zależy od rodzaju beta-glukanu i celu stosowania: 

• beta-glukan z drożdży, gdzie przeważają wiązania 1,3/1,6: zwykle 100-500 mg dziennie u dorosłych; u dzieci 50-200 mg, 
• beta-glukan z owsa: 3 g dziennie w celu zmniejszenia stężenia cholesterolu.

Przeciwwskazania do stosowania beta-glukanu

Beta-glukan jest uznawany za stosunkowo bezpieczny i nie ma jednoznacznych przeciwwskazań do jego suplementacji, mimo to zalecane jest zachowanie ostrożności: 

• u osób po przeszczepach i przyjmujących leki immunosupresyjne, 
• w chorobach autoimmunologicznych, 
• przy alergii na drożdże lub owies, 
• u osób z ciężkimi schorzeniami przewodu pokarmowego w ostrym przebiegu, gdzie nieroztropne przyjęcie dużych ilości beta-glukanu może spowodować pogorszenie stanu pacjenta.

Kobiety w ciąży i karmiące powinny skonsultować suplementację z lekarzem.

Beta-glukan – najczęściej zadawane pytania

Jakie mogą być skutki uboczne beta-glukanu?

Zwykle nie występują. Rzadko mogą pojawić się łagodne dolegliwości jelitowe, takie jak wzdęcia czy uczucie pełności, które zwykle mijają po kilku godzinach.  

Jaka jest rola beta-glukanu w kosmetykach?

Beta-glukan w kosmetykach wykazuje właściwości kojące i nawilżające, wzmacnia barierę ochronną skóry, zmniejsza przekrwienie i czerwoną barwę naskórka oraz przyspiesza jego regenerację. Beta-glukan w kosmetykach można zlokalizować w składzie produktów dla skóry wrażliwej, atopowej i podrażnionej. 

Czy beta-glukan może wpływać na odporność?

Tak – to jedno z najlepiej potwierdzonych działań. Regularna suplementacja redukuje liczbę infekcji i łagodzi ich przebieg. 

Z czym nie łączyć beta-glukanu?

Nie powinno się łączyć go z lekami immunosupresyjnymi (wykorzystywanymi np. po przeszczepach), chyba że lekarz zaleci inaczej. 

Jak długo należy stosować beta-glukan?

Najlepsze efekty obserwuje się po 6–12 tygodniach stosowania. Można powtarzać kuracje sezonowo.