Echinacea – działanie, rodzaje i zastosowanie. Wpływ jeżówki na odporność  i zwalczanie przeziębienia
Alicja Świątek

Echinacea – działanie, rodzaje i zastosowanie. Wpływ jeżówki na odporność i zwalczanie przeziębienia

Echinacea purpurea, czyli jeżówka purpurowa, stosowana jest najczęściej w zwalczaniu pierwszych objawów przeziębienia. Ma wielokierunkowe działanie na układ odpornościowy, zwiększając aktywność elementów będących częścią komórkowej odpowiedzi immunologicznej. Z jej właściwości mogą korzystać głównie osoby dorosłe i dzieci, ale dopiero po ukończeniu 12. roku życia. Zauważono, że preparaty z Echinacea korzystnie wpływają na leczenie powierzchniowych ran skórnych i trądziku. Jak dawkować Echinacea, czy kobiety w ciąży mogą suplementować jeżówkę purpurową i jakie są przeciwwskazania do stosowania preparatów zawierających wyciąg z tej rośliny? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Właściwości lecznicze jeżówki purpurowej jako pierwsi docenili rdzenni mieszkańcy Ameryki Północnej. W późniejszym czasie potwierdzono skuteczność leków zawierających Echinacea we wspieraniu odporności organizmu. Wykazano, że składniki lecznicze zawarte w jeżówce purpurowej pobudzają działanie układu immunologicznego poprzez stymulację procesów odpornościowych, jak fagocytoza oraz zwiększona aktywność komórek NK. Uważa się, że preparaty z jeżówki są dobrym wyborem w profilaktyce przeziębień oraz w pierwszych dniach infekcji. Należy jednak pamiętać, że najlepsze efekty uzyskuje się wówczas, kiedy stosowane są niewielkie dawki, przez krótki okres i maksymalnie do 10. dni.

Co to jest Echinacea? Rodzaje jeżówki

Echinacea purpurea, czyli jeżówka purpurowa, jest jedną z częściej stosowanych roślin w zwalczaniu infekcji górnych dróg oddechowych. W celach terapeutycznych wykorzystuje się zarówno korzeń, jak i ziele jeżówki. Jej właściwości lecznicze zostały odkryte już dawno temu przez szamanów plemion indiańskich, a następnie zapoczątkowano jej stosowanie również w Europie. Pierwotnie jeżówka była stosowana jako remedium na wszystkie dolegliwości, w tym ukąszenia węży i owadów. Przeprowadzenie odpowiednich badań pozwoliło zweryfikować jej właściwości. Wykazano, że Echinacea posiada wielokierunkowe działanie na układ odpornościowy. Najkorzystniejsze działanie uzyskuje się, stosując soki i wyciągi z surowca, ponieważ synergizm działania wszystkich substancji czynnych występujących w roślinie daje znacznie lepszy efekt niż stosowanie pojedynczych, wyizolowanych składników aktywnych.

Właściwości Echinacea

Preparaty z jeżówki są zalecane do krótkotrwałego stosowania w profilaktyce przeziębień oraz w trakcie ich trwania. Potwierdzono, że stosowanie Echinacea w dużym stopniu obniża częstotliwość infekcji górnych dróg oddechowych oraz skraca czas trwania przeziębień. Ten naturalny suplement znajduje również zastosowanie w leczeniu drobnych ran. Substancje czynne zawarte w roślinie działają immunomodulująco. Wykazują również aktywność przeciwzapalną oraz hamują rozwój bakterii, wirusów i grzybów. Preparaty z jeżówki znajdują zastosowanie w leczeniu i profilaktyce problemów trawiennych, zapalenia w obrębie dziąseł, układu moczowego i rozrodczego. Ponadto jeżówka wykorzystywana jest w leczeniu odmrożeń, oparzeń oraz innych uszkodzeń skóry, ponieważ pobudza procesy regeneracyjne oraz przeciwzapalne.

Echinacea i jej wpływ na układ odpornościowy

W przeprowadzonych badaniach wykazano, że leki zawierające sok z ziela jeżówki purpurowej stosowane doustnie mogą zapobiegać wystąpieniu przeziębienia oraz łagodzić i skracać czas jego przebiegu. 

Co ciekawe najkorzystniejsze efekty uzyskuje się wówczas, kiedy jeżówkę stosuje się w niskich dawkach i przez krótki okres, który nie przekracza 10. dni.

Substancje czynne zawarte w roślinie, zwłaszcza polisacharydy oraz izobutyloamidy, stymulują komórki odpornościowe. Powodują nasilenie procesu eliminacji  drobnoustrojów przez makrofagi i granulocyty na drodze fagocytozy oraz zwiększenie poziomu leukocytów (białych krwinek). Dodatkowo związki aktywne występujące w jeżówce hamują powstawanie mediatorów prozapalnych, jak prostaglandyny i leukotrieny, dzięki czemu wykazują aktywność przeciwzapalną.

Powiązane produkty

Przeciwwskazania do stosowanie Echinacea

Stosowanie preparatów doustnych z jeżówką może prowadzić do wystąpienia rekcji uczuleniowych, jak świąd, pokrzywka. Zwłaszcza u osób chorujących na atopowe zapalenie skóry (AZS) odnotowywano przypadki ciężkich odczynów alergicznych, w postaci astmy, zespołu Stevensa-Johnsona (SJS, czyli zmiany skórne o niejednorodnym charakterze, które objawiają się ostrym i gwałtownym przebiegiem), obrzęku naczynioruchowego czy wstrząsu anafilaktycznego. Również zewnętrze stosowanie produktów z Echinacea może prowadzić do wystąpienia działań niepożądanych, które zazwyczaj objawiają się wysypką. Przetworów z jeżówki nie zaleca się stosować u osób uczulonych na tę roślinę, którykolwiek jej składnik lub inne gatunki należące do rodziny botanicznej Asteraceae (Compositae), czyli astrowatych, jak np.  słonecznik zwyczajny, sałata, cykoria lub karczoch.

Ze względu na działanie stymulujące układ immunologiczny, wyrobów zawierających Echinacea nie należy stosować w przebiegu:

  • chorób układowych, jak sarkoidoza, gruźlica,
  • zaburzeń autoimmunologicznych w obrębie tkanki łącznej (stwardnienie rozsiane – SM),
  • nabytego niedoboru odporności (AIDS, zakażenie HIV),
  • obniżenia odpowiedzi odpornościowej organizmu (w trakcie chemioterapii, po przeszczepach),
  • schorzeń związanych z wytwarzaniem oraz funkcjonowaniem leukocytów (białaczka),
  • przewlekłej postaci infekcji wirusowych,
  • u dzieci poniżej 12. lat,
  • u osób chorujących na AZS należy zachować szczególną ostrożność oraz skonsultować z lekarzem wprowadzenie terapii preparatami z jeżówką.
W przypadku pogorszenia objawów przeziębienia lub wystąpienia gorączki w trakcie stosowanie produktów z Echinacea należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.

Czy Echinacea można stosować u dzieci, kobiet w ciąży i matek karmiących?

Nie należy stosować leków z Echinacea u ciężarnych oraz kobiet w okresie karmienia, ponieważ nie istnieją wystarczające dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania tych produktów oraz ewentualnego wpływu jeżówki na zdrowie dziecka. Ze względu na silne działanie immunostymulujące preparatów zawierających jeżówkę nie zaleca się podawać dzieciom poniżej 12. roku życia, a zwłaszcza bezwzględnie przeciwwskazane jest stosowanie u niemowląt poniżej 12. miesięcy, których układ odpornościowy nie jest jeszcze w pełni rozwinięty.

Który preparat z jeżówką wybrać? Jak stosować Echinacea?

W aptekach można znaleźć doustne produkty z jeżówki w postaci płynów i kapsułek oraz płyny lub maści do stosowania zewnętrznego na rany. Wybierając odpowiedni preparat, należy zwrócić uwagę na to, aby był on standaryzowany na zawartość soku z ziela jeżówki purpurowej. Echinacea w postaci leków jest przebadana pod kątem bezpieczeństwa i skuteczności oraz wykazuje działanie terapeutyczne, dlatego jest bardziej polecana, niż ta w formie suplementów. Przetwory z jeżówki należy stosować zgodnie z zaleceniami producenta umieszczonymi na ulotce, wyłącznie u dorosłych oraz młodzieży powyżej 12. roku życia. Zazwyczaj u dorosłych zalecane jest dawkowanie po 2,5 ml soku z Echinacea w 3.–4. porcjach na dobę, a w przypadku tabletek – 1 pastylkę dwa razy dziennie. Przyjmowanie suplementu należy rozpocząć w pierwszych dniach przeziębienia. Jeśli po 10. dniach terapii jeżówką nie nastąpi poprawa w leczeniu przeziębienia, wówczas zaleca się kontakt z lekarzem lub farmaceutą. Podczas stosowania zewnętrznego w przypadku braku poprawy w przeciągu tygodnia także należy skonsultować się ze specjalistą.

  1. E. Skopińska-Różewska, J. Bany, E. Sommer i in., Działanie biologiczne wodnego ekstraktu ziela jeżówki purpurowej (preparat Echinerba),  „centrumfitoterapii.pl” [online],https://www.centrumfitoterapii.pl/wp-content/uploads/2018/10/panacea-7-dzialanie-biologiczne-wodnego-ekstraktu-ziela-jezowki-purpurowej-preparat-echinerba.pdf, [dostęp:] 25.05.2021.
  2. J. Baraniak, M. Kania, Surowce roślinne i inne wybrane składniki preparatów prozdrowotnych przeznaczone do stosowania u dzieci, „postepyfitoterapii.pl” [online], http://www.postepyfitoterapii.pl/wp-content/uploads/2014/11/pf_2014_048-053.pdf, [dostęp:] 25.05.2021.
  3. E. Chlebda-Sieragowska i in., Rola preparatów ziołowych w profilaktyce infekcji u sportowców, „pzss.org.pl” [online], https://www.pzss.org.pl/assets/files/biblioteka-trenera/2012/03_2012_chlebda-skrzypiec-szelag-rola-preparatow-ziolowych-w-profilaktyce-infekcji-u-sportowcow.pdf, [dostęp:] 25.05.2021.
  4. H. Różański, Naturalne metody kształtowania odporności, „espz.pl” [online], http://espz.pl/materialy/immunolog.pdf, [dostęp:] 25.05.2021.
  5. A. Łuczak, M. Nowak, E. Szałek, Bezpieczeństwo leków roślinnych w ciąży Safety of herbal medicines during pregnancy „akademiamedycyny.pl” [online], https://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2018/01/5.pdf, [dostęp:] 25.05.2021.
  6. O. Goshain, A Review on Purple Cone Flower (Echinacea purpurea L. Moench), „researchgate.net” [online], https://www.researchgate.net/publication/303389059_A_Review_on_Purple_Cone_Flower_Echinacea_purpurea_L_Moench, [dostęp:] 25.05.2021.
  7. A. Manayi, M. Vazirian, S. Saeidnia, Echinacea purpurea: Pharmacology, phytochemistry and analysis methods,  „researchgate.net” [online], https://www.researchgate.net/publication/276060286_Echinacea_purpurea_Pharmacology_phytochemistry_and_analysis_methods, [dostęp:] 25.05.2021.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jak dawkować melatoninę na sen? Czy pomaga zasnąć?

    Melatonina to kluczowy hormon procesu zasypiania. Jej niedobory mogą niekorzystnie wpływać na zachowanie prawidłowego cyklu okołodobowego, a tym samym przyczyniać się do występowania zaburzeń wielu mechanizmów zachodzących w organizmie. Ilość wydzielanej melatoniny zmniejsza się wraz z wiekiem, przez co najbardziej narażone na jej niedobory są osoby starsze. Jakie inne funkcje spełnia hormon snu, jak należy go suplementować i czym objawiają się niedobory melatoniny? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czym jest i jak działa żeń-szeń? Zastosowanie i przeciwwskazania do stosowania Panax ginseng

    Żeń-szeń, nazywany również ginsengiem lub wszechlekiem, jest jednym z najlepiej opisanych adaptogenów. Według medycyny chińskiej powinno się go stosować jedynie w miesiącach zimowych. Żeń-szeń może wpływać na poprawę funkcji kognitywnych (poznawczych), poprawia samopoczucie i pamięć, łagodzi stres oraz działa korzystnie na skórę i potencję seksualną. Na rynku można kupić wiele preparatów z żeń-szeniem, zarówno w formie tabletek czy kapsułek, jak i płynnych ekstraktów. Który preparat z żeń-szeniem wybrać, jaka jest dzienna zalecana dawka tego adaptogenu oraz w jakiej porze dnia należy zażywać ten suplement? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cytrynian magnezu, zwykły magnez, a może magnez z witaminą B6 – który wybrać?

    W aptekach i sklepach z suplementami dostępnych jest kilka form magnezu. Jedne preparaty występują w postaci magnezu z witaminą B6, inne określane są mianem cytrynianu magnezu (także w wersji z pirydoksyną), a jeszcze inne oferowane są w formie samego magnezu. Magnez można kupić zarówno w formie tabletek, kapsułek, saszetek z proszkiem do rozpuszczania w wodzie, jak i w postaci płynu czy żelek. Czym różnią się poszczególne suplementy, które połączenie jest najskuteczniejsze i najlepiej przyswajalne oraz dlaczego magnezu nie wolno łączyć z preparatami zawierającymi żelazo i wapń? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Glicyna (Glicyne) w kosmetykach – właściwości, komedogenność. Dla kogo?

    Glicyna jest aminokwasem endogennym występującym naturalnie w organizmie człowieka. Fizjologicznie syntetyzowana jest z choliny, seryny, hydroksyproliny. Znajduje zastosowanie w przemyśle kosmetycznym, ponieważ posiada szereg korzystnych właściwości na skórę. Wspomaga procesy naprawcze, spowalnia procesy starzenia, jest składnikiem budulcowym kolagenu oraz keratyny, dlatego świetnie sprawdzi się w produktach do regeneracji włosów i skóry. Glicyna wspiera wchłanianie wapnia, uczestniczy w produkcji erytrocytów i hemoglobiny oraz ogranicza rozpad białek uczestniczących w budowie tkanki mięśniowej. Ponadto glicyna wpływa korzystnie na funkcjonowanie układu nerwowego i pracę mózgu.

  • Kolagen rybi do picia – kiedy po niego sięgnąć i jak stosować?

    Kolagen jest naturalnym polimerem białkowym budującym skórę, stawy włosy i paznokcie. Jest ważnym składnikiem budulcowym oraz wspomaga regenerację, gojenie i procesy naprawcze w organizmie. Kolagen jest naturalnie syntetyzowany w fibroblastach. Tworzą go wyłącznie aminokwasy endogenne. Wraz z wiekiem naturalna synteza kolagenu w organizmie ulega obniżeniu, dlatego po 30. roku życia warto włączyć jego suplementację do codziennej rutyny.

  • Żele energetyczne – jak używać? Czy są tylko dla sportowców?

    Podczas długotrwałej, zwiększonej aktywności fizycznej, jak udział w maratonie, intensywny trening czy wyścig kolarski, organizm potrzebuje dużej ilości energii, którą czerpie z glukozy i glikogenu. W celu utrzymania wydolności na tym samym poziomie oraz niedopuszczenia do uczucia zmęczenia dobrym rozwiązaniem jest stosowanie żeli energetycznych, które w prosty sposób dostarczają łatwo przyswajalne węglowodany i pozwalają utrzymać cukier na odpowiednim poziomie.

  • Wyprawka dla noworodka z apteki – co kupić? O czym pamiętać?

    Zbliżający się poród niesie sporo emocji dla obojga rodziców. Przygotowując się na przyjście nowego członka rodziny, warto wcześniej zaopatrzyć się w niezbędne produkty, które będą potrzebne od pierwszych dni życia dziecka. Wcześniej przygotowana lista, a następnie zakupienie wyprawki dla noworodka przed jego narodzinami ograniczy zbędny stres po narodzinach dziecka oraz doda rodzicom pewności, że są w pełni przygotowani na przyjście dziecka.

  • Suplementy diety i witaminy wspomagające płodność  mężczyzn i kobiet

    Sposób odżywiania w znaczącym stopniu warunkuje płodność kobiet i mężczyzn w okresie reprodukcyjnym. Niekiedy jednak nawet właściwa dieta nie jest w stanie dostarczyć wszystkich niezbędnych składników. Wówczas pomocna okazuje się suplementacja. W przypadku kobiet zwykle rekomendowanymi podstawowymi składnikami, które warto włączyć do przyjmowania przed zajściem w ciąże są: kwas foliowy i witaminy z grupy B, witamina D3, kwas EPA, antyoksydanty, a w przypadku stwierdzonych niedoborów również żelazo. Mężczyznom zaleca się przyjmowanie antyoksydantów, witaminy D3, kwasu EPA omega-3, a także w przypadku zdiagnozowania obniżonego poziomu: magnezu, cynku i selenu.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij