Próby wątrobowe (ALAT i ASPAT) — co oznaczają podwyższone wyniki?
Anna Posmykiewicz

Próby wątrobowe (ALAT i ASPAT) — co oznaczają podwyższone wyniki?

Próby wątrobowe to enzymy, po oznaczeniu których można stwierdzić, w jakim stanie jest wątroba i czy pracuje w prawidłowy sposób. Zalicza się do nich aminotransferazy ASPAT i ALAT oraz gamma-glutamylotranspeptydazę (GGTP). ALAT i ASPAT to najczęściej oznaczane próby wątrobowe. Ich pełne nazwy to aminotransferaza alaninowa, czyli ALAT oraz aminotransferaza asparaginowa — ASPAT.

Wątroba to wielofunkcyjny gruczoł, który zbudowany jest z 4 płatów. Wyróżnia się w jej budowie płat prawy, lewy, czworoboczny oraz ogoniasty. Składa się też z 2 powierzchni: przeponowej oraz trzewnej. U ludzi znajduje się pod przeponą. Jej większa część jest zlokalizowana w prawym podżebrzu i nie powinna spod niego wystawać (wyjątkiem są małe dzieci, u których może wystawać spod łuku żebrowego na 1-2 cm). Ponadto zajmuje także część nadbrzusza oraz lewego podżebrza. Od góry i od przodu jest ograniczona przeponą, zaś od dołu i z tyłu graniczy z jelitami, a także żołądkiem.

W budowie mikroskopowej wątroby widać miąższ, który zbudowany jest z komórek — hepatocytów. Krew do wątroby jest doprowadzana na 2 sposoby. Za pośrednictwem tętnicy wątrobowej właściwej do wątroby doprowadzana jest krew utlenowana, czyli bogata w tlen, mająca funkcje odżywcze. Za pośrednictwem żyły wrotnej przepływa przez wątrobę krew odtlenowana ze śledziony, żołądka oraz jelit, bogata w różne składniki, sole mineralne, które wątroba przechwytuje i przetwarza. 

Jakie funkcje pełni wątroba?

Wątroba jest odpowiedzialna za wytwarzanie, czyli syntezę niektórych czynników krzepnięcia. Ponadto wytwarza i wydziela żółć, która emulguje tłuszcze oraz powtórnie wykorzystuje zużyte sole żółciowe. Produkuje oraz magazynuje niektóre białka, przede wszystkim albumin, protrombiny i fibrynogen. Syntetyzuje cholesterol i trójglicerydy, heparynę, niektóre enzymy, czynnik wzrostu IGF-1 oraz angiotensynogen. Odgrywa też dużą rolę w procesach metabolicznych. Przekształca puryny w kwas moczowy, węglowodany w glukozę, a nadmiar glukozy przeobraża w glikogen lub tłuszcze. Bierze też udział w metabolizmie aminokwasów oraz rozkłada zużyte krwinki czerwone (erytrocyty). Odpowiedzialna jest również za magazynowanie witamin A, D, K oraz żelaza.

Ponadto wątroba pełni funkcję detoksykacyjną, neutralizując toksyny, np. alkohol, inne używki oraz niektóre leki. Przekształca też toksyczny amoniak w mocznik i bierze udział w procesie termoregulacji. Jest bardzo ważnym narządem spełniającym szereg różnych zadań w organizmie. Dlatego w sytuacji, kiedy ten narząd zaczyna nieprawidłowo pracować, powoli także zaczyna szwankować cały organizm.

Aby ocenić czy wątroba nie jest uszkodzona, należy wykonać badanie laboratoryjne polegające na oznaczeniu w krwi aktywności enzymów wątrobowych ALAT i ASPAT (tzw. próby wątrobowe) oraz poziomu bilirubiny, która jest żółciowym barwnikiem.

Próby wątrobowe — jak wygląda badanie? 

Oznaczanie poziomu prób wątrobowych to proste badanie, które można wykonać w każdym laboratorium. Może ono pomóc w diagnostyce zarówno chorób wątroby, jak i między innymi chorób mięśni czy serca. Do jego wykonania nie należy się specjalnie przygotowywać. Zadaniem pielęgniarki jest pobranie właściwej ilości krwi do probówki. Wyniki poziomów ALAT i ASPAT zazwyczaj są dostępne już po kilku godzinach. 

Kiedy dochodzi do podwyższenia poziomu prób wątrobowych ALAT i ASPAT?

Do podwyższenia poziomu ALAT i ASPAT dochodzi w razie przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B i C, lecz może także on się zwiększyć w przypadku ostrego wirusowego zapalenia wątroby typu A i E. Wzrost prób wątrobowych jest również charakterystyczny dla autoimmunologicznego zapalenia wątroby. Wysokie poziomy ALAT oraz ASPAT można też zaobserwować, jeśli dojdzie do stłuszczenia wątroby, jej alkoholowej choroby, uszkodzenia przez leki i toksyny oraz w przebiegu ostrego niedokrwienia.

W sytuacji, kiedy nastąpi podwyższenie poziomu prób wątrobowych ALAT i ASPAT bardzo często lekarze wyliczają tzw. wskaźnik de Ritisa. Określa on stosunek poziomu aminotransferazy asparaginianowej ASPAT do poziomu aminotransferazy alaninowej ALAT. Gdy wskaźnik de Ritisa jest niższy od jedności (ASPAT), można podejrzewać uszkodzenie wątroby zarówno polekowe, jak i toksyczne oraz hemochromatozę. W sytuacji odwrotnej, czyli w przypadku, kiedy wskaźnik de Ritisa jest większy od jedności (ASPAT>ALAT), wątroba prawdopodobnie uległa defektowi w przebiegu marskości (niezależnie od jej przyczyny) oraz w wyniku nadużywania alkoholu. Czasami taka sytuacja ma też miejsce na skutek uszkodzenia polekowego. Wskaźnik de Ritisa może być też większy od jedności, gdy wzrost poziomu prób wątrobowych nie jest związany z usterkami wątroby — dzieje się tak w przypadku hemolizy, chorób mięśni i tarczycy. 

Próby wątrobowe ALAT i ASPAT nie są swoiste — enzymy te nie znajdują się tylko w komórkach wątroby, ale również w innych narządach, takich jak mięśnie, serce, kości czy mózg. Dlatego nie zawsze wzrost ich poziomu oznacza, że doszło do uszkodzenia wątroby.

Innym enzymem, który z kolei jest bardzo charakterystyczny dla komórek wątrobowych i stanowi jedno z najczulszych testów w diagnostyce chorób wątroby to gamma-glutamylotranspeptydaza, czyli GGTP. Jego poziom wzrasta w przypadku nadużywania alkoholu, uszkodzenia komórek wątrobowych (np. w wyniku zażywania leków, głównie przeciwpadaczkowych) oraz w nowotworach wątroby. Ponadto poziom gamma-glutamylotranspeptydazy zwiększa się w przypadku żółtaczki zastoinowej oraz cholestazy wewnątrzwątrobowej i zewnątrzwątrobowej. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • AST (aminotransferaza asparaginianowa) – badanie, norma, podwyższona. Interpretacja wyników prób wątrobowych

    Badanie poziomu AST to jedno z podstawowych oznaczeń, które zleca się w ramach kontroli funkcji i pracy wątroby, mięśni szkieletowych i  serca. Wszyscy pacjenci, u których wystąpiły choroby wątroby, podczas terapii hormonalnych, antytrądzikowych (z życiem retinoidów), zakażeni wirusem HIV, a także osoby otyłe i cukrzycy powinni regularnie sprawdzać poziom aminotransferazy asparaginianowej. Czy do badania AST należy być na czczo, ile kosztuje oznaczenie i jakie inne parametry krwi należą do tzw. prób wątrobowych? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Pierwsza wizyta u ginekologa – jak należy się przygotować i kiedy powinna się odbyć?

    Wizyta u ginekologa to jedna z bardziej intymnych konsultacji, jakie kobieta musi regularnie odbywać w swoim życiu. Wyjątkowo newralgiczna jest z pewnością ta pierwsza, bywająca krępującą i trudną. Młoda pacjentka zazwyczaj nie jest pewna, o co powinna zapytać, jak się zachować i czego się spodziewać. Fora internetowe są pełne zapytań dotyczących tego, do którego lekarza najlepiej się wybrać (kobiety czy mężczyzny), czy badanie ginekologiczne boli, kiedy po raz pierwszy udać się do ginekologa? Odpowiedzi na wszystkie te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu"?

    Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „dobrego cholesterolu" wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. . Zaleca się, by badanie wykonywać raz w roku w ramach badań profilaktycznych.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Parathormon (PTH) – badanie, normy, wskazania. Przyczyny i skutki niedoboru i nadmiaru hormonu przytarczyc

    Badanie stężenia PTH zaleca się przede wszystkim osobom z zaburzeniami przytarczyc, nadciśnieniem, kłopotami nefrologicznymi oraz chorym na nadmierną łamliwość kości (w tym kobietom na etapie i po menopauzie). Wzrost stężenia parathormonu jest skutkiem nieprawidłowej pracy nerek, niedoboru witaminy D3 i zaburzeń metabolizmu wapnia (hipokalcemią i hiperkalcemią), a także fosforanów. Jak się przygotować do oznaczenia poziomu PTH, czy na pobranie krwi trzeba zgłosić się na czczo oraz jak groźne mogą być powikłania związane z zaburzeniami stężenia parathormonu we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kalcytonina (CT) – wskazanie do badania, normy, interpretacja wyników

    Kalcytonina (tyreokalcytonina) to hormon, który odpowiada za regulowanie gospodarki fosforanowej i węglanowej w organizmie. Badanie poziomu CT (ang. calcitonin) wykonuje się głównie podczas diagnostyki i monitorowania rdzeniastego nowotworu gruczołu tarczowego, czyli tarczycy. Prawidłowy (normatywny) wynik stężenia tego hormonu zależy od wielu czynników, w tym także od wieku i płci pacjenta. Diagnostycy i lekarze przyjmują, że kalcytonina jest swoistym markerem nowotworowym w przypadku podejrzenia chorób komórek tarczycy, gdyż te mają zdolność do wydzielania jej w dużej ilości. Jak się przygotować do oznaczenia poziomu kalcytoniny, czy na badanie krwi należy stawić się na czczo i co należy zrobić, kiedy wynik badania stężenia CT we krwi jest za wysoki? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estradiol (E2) – normy. Kiedy badać, jak zwiększyć poziom hormonu? Interpretacja wyników

    Badanie poziomu estradiolu (E2) często wykonuje się u kobiet, które mają problemy z zajściem w ciążę lub z jej utrzymaniem, a także uskarżają się na nieregularny cykl miesiączkowy. U mężczyzn zaburzenia stężenia estradiolu we krwi objawiają się w postaci rozregulowanego popędu płciowego, ogólnych problemów związanych z płodnością lub w przypadku ginekomastii i nowotworu jądra. Na pobranie krwi należy zgłosić się na czczo, informując lekarza interpretującego wyniki badania krwi o tym, że jest się w ciąży oraz o zażywaniu wszelkich leków (np. antykoncepcji hormonalnej) i suplementów diety (np. biotyna). Jakie są pozostałe przyczyny i objawy obniżonego, a także za wysokiego poziomu estradiolu w organizmie, ile kosztuje badanie E2 wykonywane prywatnie i oznaczenie których współczynników hormonalnych należy wykonać wraz z analizą stężenia E2? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Amylaza trzustkowa (AMY) we krwi – badanie, wskazania, normy i interpretacja wyników

    Badanie poziomu amylazy trzustkowej jest przydatne podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób tego gruczołu, ponieważ AMY stanowi swoisty marker zapalenia tego narządu. Dzięki analizie wyników prób trzustkowych można także ocenić, czy organizm prawidłowo trawi skrobię i inne wielocukry, ale także ocenić ogólną kondycję układu pokarmowego. Przejściowy wzrost stężenia amylazy (trwający około dwie trzy doby) występuje także u pacjentów, którzy wykonywali gastroskopię lub badania obrazowe z użyciem kontrastu. Jak się przygotować do badania amylazy trzustkowej, czy na pobranie krwi trzeba być na czczo oraz jaki wpływ na poziom AMY ma poziom adrenaliny? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij