×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Zapalenie zatok – objawy, przyczyny i leczenie

Zapalenie zatok jest jedną z najpowszechniejszych chorób zachodnich społeczeństw. W USA roczne koszty leczenia pacjentów z zapaleniem zatok oszacowano na 2,4 mld dolarów, zaś suma dni ograniczonej aktywności chorych wynosiła aż 73 mln, co oczywiście musiało mieć swoje konsekwencje dla gospodarki.

Zapalenie zatok (przynosowych) jest jednak uciążliwe przede wszystkim dla samych pacjentów, którzy muszą się zmagać z jego niezwykle nieprzyjemnymi symptomami, trwającymi często wiele tygodni. O przewlekłym zapaleniu zatok mowa, gdy objawy trwają co najmniej 12 tygodni. Jeśli do tego czasu nie wystąpiło wyleczenie, można, niestety, spodziewać się, że niesławne „problemy z zatokami” będą nawracać.

Na szczęście nie każde zachorowanie musi się wiązać z późniejszymi nawrotami choroby. Tak zwane ostre zapalenie zatok przynosowych, jeśli zostało całkowicie wyleczone i nie nabrało charakteru przewlekłego, może okazać się jednorazowym epizodem. Istnieje więc szansa, że choroba nigdy nie wróci, o ile zostanie prawidłowo wyleczona.

Zapalenie zatok – skąd to się bierze?

Najczęściej przebiega to tak: zapalenie błony śluzowej nosa – czyli inaczej mówiąc katar, zwykle o wirusowym pochodzeniu – powoduje powstawanie nadmiaru gęstej wydzieliny. Ta z kolei blokuje zatoki przynosowe. W ten sposób powstaje znakomite środowisko dla drobnoustrojów, co skutkuje często właśnie zapaleniem zatok, jeśli stan zapalny śluzówki przedłuża się do kilku dni. Co gorsza, stan zapalny pogłębia utrudniony ruch rzęsek nabłonka migawkowego nosa. Ich zadaniem jest usuwanie śluzu z jamy nosowej – a wraz z nim wszelkich bakterii, wirusów i zanieczyszczeń, które przed wtargnięciem dalej w drogi oddechowe powstrzymuje właśnie lepka i gęsta konsystencja śluzu. Jeśli jednak rzęski nie pracują prawidłowo, bakterie i wirusy – zamiast być usuwane – namnażają się. Zapalenie może mieć więc charakter wirusowy, bakteryjny lub być połączeniem jednego i drugiego. Objawy ostrego bakteryjnego zapalenia zatok i przewlekłego wirusowego zakażenia górnych dróg oddechowych są jednak bardzo podobne, co powoduje częste błędne klasyfikowanie choroby – trudno jest więc oszacować, ile procent zapaleń zatok ma charakter wirusowy, a ile bakteryjny.

Podobnie wygląda mechanizm powstawania zapalenia w przypadku alergicznego nieżytu nosa – dlatego jedną z grup podwyższonego ryzyka występowania zapalenia zatok przynosowych są właśnie alergicy.

Inną grupą ryzyka są też osoby mające anatomiczne (wrodzone lub nabyte, np. na skutek urazu) wady i deformacje – głównie przegrody nosowej, polipy nosa, wadę anatomiczną w kości małżowiny nosowej środkowej (tzw. concha bullosa) czy zrosty między małżowinami nosowymi a przegrodą nosową. Czynnikami sprzyjającymi rozwojowi choroby są też – oczywiście – palenie papierosów, wdychanie pyłów i innych zanieczyszczeń powietrza, które upośledzają czynność śluzówek nosa. Wrogami zdrowych zatok są także cukrzyca i zaburzenia hormonalne.

Na częstsze występowanie zapalenia zatok przynosowych mogą być też narażeni sportowcy – pływacy, nurkowie i wspinacze wysokogórscy. Skoki ciśnienia, temperatury, nieprzyjazne warunki atmosferyczne, kontakt z zimną wodą, która dostaje się do nosa czy uszu – w dłuższej perspektywie mogą być one szkodliwe dla śluzówki nosa czy zatok.

Objawy zapalenia zatok

Objawy zapalenia zatok należą do niezwykle uciążliwych i przykrych. Jest to przede wszystkim utrzymująca się niedrożność nosa (a więc gęsty katar), której odczucie nie mija nawet po oczyszczeniu go. Towarzyszy temu wrażenie pełności nosa. Mówiąc językiem pacjenta, daje to wrażenie „rozsadzania” całej twarzy lub głowy – a szczególnie czoła i nosa. Ból umiejscowiony jest w zależności od tego, która część zatok jest zajęta przez stan zapalny (a więc mogą być to zatoki czołowe, szczękowe, klinowe i komórki sitowe). Częstym objawem zapalenia zatok jest też gorączka. 

Ale to nie wszystko. Zapalenie zatok przynosowych wiąże się też często z objawami niecharakterystycznymi, takimi jak ból głowy – czasem tak silny, że łatwo pomylić go z migreną. Ból może promieniować też na zęby. Wszystkie te objawy zwykle skutkują ogólnie złym samopoczuciem i zmęczeniem.

Leczenie zapalenia zatok

W leczeniu zapalenia zatok ważne jest przede wszystkim to, by ułatwić usuwanie wydzieliny. Dlatego należy zadbać o regularne płukanie nosa i nawilżanie go, również za pomocą inhalacji z dodatkiem soli morskiej, ziół (np. tymianek, mięta, szałwia – w aptekach dostępne są już zresztą rozmaite mieszanki komponowane właśnie w celu wspomagania leczenia stanów zapalnych nosa i zatok przynosowych, zawierających zioła o działaniu przeciwzapalnym) i olejków eterycznych (np. anyżowego, z szałwii, z drzewa herbacianego, eukaliptusa – tu również znajdziemy gotowe preparaty, zawierające kilka rodzajów olejków).

Punkt numer dwa to zmniejszenie obrzęku – tu często stosuje się pseudoefedrynę, mającą działanie obkurczające. Nie należy jednak stosować jej dłużej niż kilka dni.

W przewlekłym i alergicznym zapaleniu zatok skuteczne są też miejscowo stosowane leki sterydowe.

Zapalenie zatok leczy się też za pomocą antybiotyków (np. amoksycyliny, ewentualnie w drugiej kolejności antybiotyków o większym spektrum działania, jeśli po siedmiu dniach nie będzie poprawy). Jednak teoretycznie antybiotyki powinny być stosowane tylko wtedy, gdy są podstawy, by podejrzewać zapalenie zatok o bakteryjnym podłożu. Przy zapaleniu zatok wskazana jest więc jest diagnostyka laboratoryjna, która umożliwiłaby właściwe rozpoznanie przyczyny – jednak zwykle nie stosuje się jej rutynowo, ale dopiero wtedy, gdy leczenie według schematu nie przynosi poprawy.

Podziel się: