RTG zatok – jak wygląda badanie i kiedy należy je wykonać? Co można zdiagnozować dzięki prześwietleniu zatok?
Agata Pikulska

RTG zatok – jak wygląda badanie i kiedy należy je wykonać? Co można zdiagnozować dzięki prześwietleniu zatok?

RTG zatok nie jest popularną metodą obrazowania schorzeń tego obszaru, niemniej sprawdzającą się dobrze zarówno przy ocenie stanu zapalnego, jak i stopnia zaawansowania choroby. W porównaniu do bardziej popularnej i dokładnej metody badania kondycji zatok, czyli tomografu komputerowego – RTG nie wymaga zastosowania aż tak dużej dawki promieniowania jonizującego. Jakie inne choroby zatok możemy diagnozować dzięki RTG, ile kosztuje badanie i jak długo trwa? Na te i inne pytania odpowiadamy w niniejszym artykule.

RTG (prześwietlenie, badanie rentgenowskie lub rentgen) zatok to łatwo dostępne, szybkie oraz bezbolesne badanie, które nie jest jednak tzw. metodą z wyboru przy diagnozowaniu schorzeń tego obszaru. Kiedy należy zatem wykonać zdjęcie rentgenowskie zatok i jak wygląda badanie?

Na czym polega RTG zatok?

Zatoki to puste, wypełnione powietrzem przestrzenie, stanowiące uwypuklenia błony śluzowej nosa i otaczające jamę nosową, z którą są połączone. Wyróżnia się zatoki czołowe, zatoki szczękowe, zatokę klinową oraz zatoki (komórki) sitowe – wszystkie zbiorczo nazywając zatokami przynosowymi. Na dolegliwości takie jak ból oraz zatkane zatoki skarży się coraz więcej pacjentów, a jedną z najczęstszych chorób górnych dróg oddechowych stanowią zapalenia zatok. Badanie RTG zatok polega na prześwietleniu głowy za pomocą promieniowania rentgenowskiego, dzięki czemu uzyskuje się obraz zatok. Zdjęcie RTG zatok przynosowych można wykonać w 4 różnych sposobach ułożenia głowy pacjenta, czyli tzw. projekcjach. Jest to uzależnione od tego, które zatoki chcemy uwidocznić. Rutynowym badaniem jest zdjęcie w projekcji Watersa (potyliczno bródkowa). Pozostałe sposoby wykonywania zdjęć to ułożenie w projekcji Caldwella (potyliczno – czołowa), podstawy czaszki oraz w projekcji bocznej. Samo badanie jest szybkie, wykonanie zdjęcia w jednej projekcji zajmuje kilka sekund, a cała procedura od momentu wejścia pacjenta do pracowni rentgenowskiej, aż do jej opuszczenia, nie trwa więcej niż 5 minut.

Kiedy należy wykonać prześwietlenie zatok? Jak należy się do niego przygotować?

Głównym wskazaniem do wykonania badania rentgenowskiego zatok jest ostry stan zapalny zatok, który nie ustępuje mimo zastosowanego leczenia. Rentgen zatok można również wykonać po urazie głowy w celu uwidocznienia potencjalnych złamań kości otaczających zatoki. Dokładniejszą metodą diagnozowania schorzeń zatok jest jednak tomografia komputerowa, wykonuje się ją najczęściej przy przewlekłym oraz powodującym powikłania ostrym zapaleniu zatok.
Zdjęć RTG zatok nie wykonuje się z kontrastem, dlatego przygotowanie do badania ogranicza się tylko do zdjęcia biżuterii, spinek i innych przedmiotów znajdujących się w obrębie głowy, które mogą wpłynąć na wynik badania. Wszystkie przypisane przez lekarza środki na zatoki, takie jak krople czy płyny, należy stosować zgodnie z zaleceniami. Ich użycie w dniu badania nie powinno wpłynąć na jego wynik. Pacjent na RTG zatok zabiera ze sobą dowód tożsamości, wyniki wcześniejszych badań obrazowych (jeśli takie istnieją) oraz skierowanie, które konieczne jest zarówno w przypadku badań rentgenowskich refundowanych w ramach NFZ, jak i tych wykonywanych prywatnie.

Cena za zdjęcie RTG zatok przynosowych wykonane prywatnie waha się od 25 do 60 zł, w zależności od placówki. Czas oczekiwania na wynik wraz z opisem od lekarza radiologa to średnio 1 2 tygodnie. Możliwe jest również przekazanie lekarzowi kierującemu (najczęściej laryngolog) samego zdjęcia bez opisu, gdyż on także potrafi zinterpretować wynik badania.  

Co może pokazać RTG zatok?

Badanie RTG zatok nie jest metodą z wyboru przy diagnostyce schorzeń zatok ze względu na fakt, iż nie pozwala ono na poznanie anatomii zatok oraz ocenę stopnia rozwoju choroby. Zdjęcie rentgenowskie może jednak wykryć płyn w zatokach oraz pokazać w jakim stopniu zatoki są upowietrznione. Może także wykazać obecność polipów. Wykonanie zdjęcia RTG po urazie głowy może pokazać złamanie kości nosowej, jarzmowej i luku jarzmowego, a także złamanie ścian zatok. Każda z wymienionych wcześniej projekcji pozwala na uwidocznienie innych zatok. Na zdjęciu RTG zatok wykonanym w projekcji wg Watersa widać zatoki szczękowe oraz sitowie przednie, a na zdjęciu wykonanym w projekcji Caldwella – zatoki czołowe oraz sitowie tylne. Zdjęcie boczne pozwala na ocenę zatok czołowych oraz zatoki klinowej, natomiast na zdjęciu podstawy czaszki widać zatokę klinową.

Jakie są przeciwwskazania do wykonania prześwietlania zatok?


Jedynym przeciwwskazaniem do wykonania RTG zatok jest ciąża. Stanowi ona przeciwwskazanie względne – oznacza to, że badanie RTG można wykonać w sytuacji, gdy jest ono niezbędne w procesie diagnostycznym. Wykonanie prześwietlenia wymaga zastosowania względnie niskiej dawki promieniowania, a odległość zatok od brzucha plus nałożenie osłon na miednicę i  brzuch pacjentki zapewnia dodatkową ochronę przed narażeniem płodu.

W przypadku wykonywania RTG zatok u kobiety ciężarnej, konieczne jest odnotowanie tego faktu na skierowaniu, a także poinformowanie o ciąży osoby wykonującej badanie.

Na które badanie lepiej się zdecydować – RTG czy Tomografia komputerowa (CT) zatok?

Pacjenci z chorymi zatokami zastanawiają się, która metoda diagnostyczna pozwoli im poznać przyczynę dolegliwości. CT zatok stanowi najbardziej czułą metodę diagnostyczną przewlekłych oraz ostrych, powodujących powikłania stanów zapalnych zatok. Tomografię komputerową wykonuje się także na etapie planowania operacji zatok lub leczenia stomatologicznego. Jest ono o wiele bardziej dokładne niż badanie RTG, charakteryzuje się lepszą jakością obrazów i większymi możliwościami różnicowania tkanek, ale co za tym idzie, wymaga również większej dawki promieniowania. Badanie USG w diagnostyce chorób zatok wykonuje się bardzo rzadko ze względu na fakt, iż ma ono niską czułość w ocenie tego obszaru – wyniki są często niejednoznaczne, a ich interpretacja jest trudna. Warto jednak zauważyć, że to lekarz podejmuje ostateczną decyzję, które badanie jest najbardziej odpowiednie dla danego pacjenta.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Niedobór żelaza – przyczyny, objawy, skutki oraz leczenie niskiego poziomu żelaza. Dieta i suplementacja żelaza

    Żelazo jest jednym z kluczowych pierwiastków dla prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu. Niedobór żelaza może wywoływać uciążliwe objawy, jak zmęczenie, senność, nadmierne wypadanie włosów, bóle głowy, może również prowadzić do anemii. Anemię z niedoboru żelaza leczy się podawaniem preparatów doustnych żelaza bądź, w przypadku problemów z wchłanianiem, stosuje się zastrzyki lub wlewy dożylne. Jakie są przyczyny niskiego poziomu żelaza we krwi? Jak powinna wyglądać dieta przy niskim poziomie żelaza?

  • Jakie badania wykonuje się tuż przed porodem?

    Ostatnie tygodnie ciąży to czas narastającego oczekiwania. Zanim dziecko zjawi się na świecie, warto się upewnić, że wszystko jest gotowe. Nie chodzi tylko o niezbędną wyprawkę, ale przede wszystkim o dopełnienie medycznych zaleceń lekarza prowadzącego. Jakie badania obrazowe i biochemiczne należy wykonać tuż przed porodem? Odpowiedzi na te pytania udzielono w niniejszym artykule.

  • FSH – badanie, norma, za wysokie, za niskie. Czy poziom hormonu folikulotropowego wpływa na płodność i rozwój PCOS?

    Badanie poziomu FSH jest jednym z podstawowych oznaczeń, na jakie kieruje się pacjentów podczas prowadzenia procesu diagnostycznego niepłodności, zaburzeń miesiączkowania i owulacji oraz chorób przysadki mózgowej. Norma FSH u kobiet zmienia się w zależności o dnia cyklu miesiączkowego. Na wynik badania hormonu folikulotropowego wpływają również zażywane leki, w tym doustne środki antykoncepcyjne. Z kolei u dzieci, u których na podstawie objawów fizycznych stwierdza się opóźnienie dojrzewania płciowego, zarówno poziom LH, jak i FSH może być obniżony.

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników. Czy istnieje jeden skuteczny sposób leczenia zaburzeń związanych z właściwym poziomem prolaktyny?

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Hiperprolaktynemia w wyniku badania. Jak wysoki poziom prolaktyny wpływa na masę ciała, płodność i trądzik?

    Hiperprolaktynemia jest jednym z objawów guza przysadki (łac. prolactinoma), chorób podwzgórza, zaburzeń funkcji gruczołu tarczycowego (np. niewyrównania niedoczynność tarczycy), niewydolności nerek, ale także ciąży. Objawami, które powinny skłonić pacjenta do zbadania poziomu PRL, są zaburzenia miesiączkowania, trudności z zajściem w ciążę, mlekotok, uderzenia gorąca, trądzik lub zauważalnie obniżone libido. Leczenie hiperprolaktynemii polega głównie na farmakoterapii i leczeniu przyczynowym podwyższonego stężenia PRL, czyli choroby, która wywołała ten stan.

  • Rezonans magnetyczny przysadki mózgowej – przebieg badania. Jakie są skutki uboczne MRI przysadki z kontrastem?

    Rezonans magnetyczny (MRI) przysadki mózgowej wykonuje się na podstawie objawów świadczących o guzie gruczołu lub struktur znajdujących się w jego pobliżu. Prześwietlenie jest dwuetapowe – przeprowadzane przed dożylnym podaniem kontrastu i po jego użyciu. Zarówno na badanie wykonywane w ramach refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia, jak i to realizowane z prywatnych środków należy mieć skierowanie lekarskie i aktualny wynik badania kreatyniny, obrazującej wydolność nerek. Ile kosztuje MRI przysadki mózgowej, jak należy się przygotować do prześwietlenia i jakie są objawy podania kontrastu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Leptyna – funkcje i właściwości. Jak wygląda badanie poziomu hormonu sytości? Czy niektórzy są skazani na efekt jojo?

    Leptyna zmniejsza apetyt, dlatego nazywana jest „hormonem sytości”. Produkują ją adipocyty, czyli komórki tłuszczowe organizmu. Przyjmuje się, że osoby, które łatwiej wracają do wagi sprzed odchudzania, czyli borykają się z tzw. efektem jojo, mają podwyższony poziom leptyny i jednocześnie obniżony poziomem greliny, czyli „hormonu głodu”. Leptyna jest nie tylko hormonem skierowanym przeciwko otyłości, ale także bierze udział w szeregu procesów związanych ze wzrastaniem, dojrzewaniem, termogenezą i regulacją ciśnienia krwi. Ponadto wpływa na płodność i status układu immunologicznego. Jak wygląda badanie leptyny, ile kosztuje i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Hormon głodu – grelina. Badanie poziomu greliny a otyłość

    Grelina to silnie wypływający na uczucie głodu hormon białkowy. Jest wydzielana przez komórki dna i trzonu żołądka. Bierze udział w regulowaniu gospodarki węglowodanowo-lipidowej organizmu, wpływa na zmniejszenie wydzielania insuliny w trzustce oraz nasila proces powstawania komórek tłuszczowych (adipocytów). Grelina bierze udział w osteogenezie, pozytywnie wpływa na procesy pamięci długotrwałej i przestrzennej. Za wzrost syntezy hormonu odpowiada m.in. głód, faza folikularna cyklu miesiączkowego, hipoglikemia czy stres, zaś do obniżenia poziomu greliny przyczynia się stan sytości, hiperglikemia, hiperinsulinemia lub uprawianie aktywności fizycznej. Jak wygląda badanie poziomu greliny w Polsce i po co wykonywać oznaczenie poziomu leptyny? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij