RTG zatok – jak wygląda badanie i kiedy należy je wykonać? Co można zdiagnozować dzięki prześwietleniu zatok?
Agata Pikulska

RTG zatok – jak wygląda badanie i kiedy należy je wykonać? Co można zdiagnozować dzięki prześwietleniu zatok?

RTG zatok nie jest popularną metodą obrazowania schorzeń tego obszaru, niemniej sprawdzającą się dobrze zarówno przy ocenie stanu zapalnego, jak i stopnia zaawansowania choroby. W porównaniu do bardziej popularnej i dokładnej metody badania kondycji zatok, czyli tomografu komputerowego  RTG nie wymaga zastosowania aż tak dużej dawki promieniowania jonizującego. Jakie inne choroby zatok możemy diagnozować dzięki RTG, ile kosztuje badanie i jak długo trwa? Na te i inne pytania odpowiadamy w niniejszym artykule.

RTG (prześwietlenie, badanie rentgenowskie lub rentgen) zatok to łatwo dostępne, szybkie oraz bezbolesne badanie, które nie jest jednak tzw. metodą z wyboru przy diagnozowaniu schorzeń tego obszaru. Kiedy należy zatem wykonać zdjęcie rentgenowskie zatok i jak wygląda badanie?

Na czym polega RTG zatok?

Zatoki to puste, wypełnione powietrzem przestrzenie, stanowiące uwypuklenia błony śluzowej nosa i otaczające jamę nosową, z którą są połączone. Wyróżnia się zatoki czołowe, zatoki szczękowe, zatokę klinową oraz zatoki (komórki) sitowe – wszystkie zbiorczo nazywając zatokami przynosowymi. Na dolegliwości takie jak ból oraz zatkane zatoki skarży się coraz więcej pacjentów, a jedną z najczęstszych chorób górnych dróg oddechowych stanowią zapalenia zatok. Badanie RTG zatok polega na prześwietleniu głowy za pomocą promieniowania rentgenowskiego, dzięki czemu uzyskuje się obraz zatok. Zdjęcie RTG zatok przynosowych można wykonać w 4 różnych sposobach ułożenia głowy pacjenta, czyli tzw. projekcjach. Jest to uzależnione od tego, które zatoki chcemy uwidocznić. Rutynowym badaniem jest zdjęcie w projekcji Watersa (potyliczno bródkowa). Pozostałe sposoby wykonywania zdjęć to ułożenie w projekcji Caldwella (potyliczno – czołowa), podstawy czaszki oraz w projekcji bocznej. Samo badanie jest szybkie, wykonanie zdjęcia w jednej projekcji zajmuje kilka sekund, a cała procedura od momentu wejścia pacjenta do pracowni rentgenowskiej, aż do jej opuszczenia, nie trwa więcej niż 5 minut.

Kiedy należy wykonać prześwietlenie zatok? Przygotowanie do badania

Głównym wskazaniem do wykonania badania rentgenowskiego zatok jest ostry stan zapalny zatok, który nie ustępuje mimo zastosowanego leczenia. Rentgen zatok można również wykonać po urazie głowy w celu uwidocznienia potencjalnych złamań kości otaczających zatoki. Dokładniejszą metodą diagnozowania schorzeń zatok jest jednak tomografia komputerowa, wykonuje się ją najczęściej przy przewlekłym oraz powodującym powikłania ostrym zapaleniu zatok.
Zdjęć RTG zatok nie wykonuje się z kontrastem, dlatego przygotowanie do badania ogranicza się tylko do zdjęcia biżuterii, spinek i innych przedmiotów znajdujących się w obrębie głowy, które mogą wpłynąć na wynik badania. Wszystkie przypisane przez lekarza środki na zatoki, takie jak krople czy płyny, należy stosować zgodnie z zaleceniami. Ich użycie w dniu badania nie powinno wpłynąć na jego wynik. Pacjent na RTG zatok zabiera ze sobą dowód tożsamości, wyniki wcześniejszych badań obrazowych (jeśli takie istnieją) oraz skierowanie, które konieczne jest zarówno w przypadku badań rentgenowskich refundowanych w ramach NFZ, jak i tych wykonywanych prywatnie.

Cena za zdjęcie RTG zatok przynosowych wykonane prywatnie waha się od 25 do 60 zł, w zależności od placówki. Czas oczekiwania na wynik wraz z opisem od lekarza radiologa to średnio 1 2 tygodnie. Możliwe jest również przekazanie lekarzowi kierującemu (najczęściej laryngolog) samego zdjęcia bez opisu, gdyż on także potrafi zinterpretować wynik badania.  

Powiązane produkty

Co może pokazać RTG zatok?

Badanie RTG zatok nie jest metodą z wyboru przy diagnostyce schorzeń zatok ze względu na fakt, iż nie pozwala ono na poznanie anatomii zatok oraz ocenę stopnia rozwoju choroby. Zdjęcie rentgenowskie może jednak wykryć płyn w zatokach oraz pokazać w jakim stopniu zatoki są upowietrznione. Może także wykazać obecność polipów. Wykonanie zdjęcia RTG po urazie głowy może pokazać złamanie kości nosowej, jarzmowej i luku jarzmowego, a także złamanie ścian zatok. Każda z wymienionych wcześniej projekcji pozwala na uwidocznienie innych zatok. Na zdjęciu RTG zatok wykonanym w projekcji wg Watersa widać zatoki szczękowe oraz sitowie przednie, a na zdjęciu wykonanym w projekcji Caldwella – zatoki czołowe oraz sitowie tylne. Zdjęcie boczne pozwala na ocenę zatok czołowych oraz zatoki klinowej, natomiast na zdjęciu podstawy czaszki widać zatokę klinową.

Prześwietlenie zatok – przeciwwskazania

Jedynym przeciwwskazaniem do wykonania RTG zatok jest ciąża. Stanowi ona przeciwwskazanie względne – oznacza to, że badanie RTG można wykonać w sytuacji, gdy jest ono niezbędne w procesie diagnostycznym. Wykonanie prześwietlenia wymaga zastosowania względnie niskiej dawki promieniowania, a odległość zatok od brzucha plus nałożenie osłon na miednicę i  brzuch pacjentki zapewnia dodatkową ochronę przed narażeniem płodu.

W przypadku wykonywania RTG zatok u kobiety ciężarnej, konieczne jest odnotowanie tego faktu na skierowaniu, a także poinformowanie o ciąży osoby wykonującej badanie.

Na które badanie lepiej się zdecydować – RTG czy Tomografia komputerowa (CT) zatok?

Pacjenci z chorymi zatokami zastanawiają się, która metoda diagnostyczna pozwoli im poznać przyczynę dolegliwości. CT zatok stanowi najbardziej czułą metodę diagnostyczną przewlekłych oraz ostrych, powodujących powikłania stanów zapalnych zatok. Tomografię komputerową wykonuje się także na etapie planowania operacji zatok lub leczenia stomatologicznego. Jest ono o wiele bardziej dokładne niż badanie RTG, charakteryzuje się lepszą jakością obrazów i większymi możliwościami różnicowania tkanek, ale co za tym idzie, wymaga również większej dawki promieniowania. Badanie USG w diagnostyce chorób zatok wykonuje się bardzo rzadko ze względu na fakt, iż ma ono niską czułość w ocenie tego obszaru – wyniki są często niejednoznaczne, a ich interpretacja jest trudna. Warto jednak zauważyć, że to lekarz podejmuje ostateczną decyzję, które badanie jest najbardziej odpowiednie dla danego pacjenta.

  1. B. Pruszyński, Diagnostyka obrazowa: podstawy teoretyczne i metodyka badań, Warszawa 2016.
  2. B. Pruszyński i in., Radiologia: diagnostyka obrazowa, RTG, TK, USG i MR,  Warszawa 2014.
  3. G. Wójcik i in., Obrazowe metody diagnostyki zapalenia zatok obocznych nosa u dorosłych, „Zdrowie i dobrostan", nr 2 2014.
  4. K. Jończyk-Potoczna i in., Diagnostyka obrazowa w wybranych schorzeniach zatok przynosowych u dzieci, „Family Medicine & Primary Care Review"  15 (1) 2013.
  5. M. V. Khandedia i in., Evaluation of Paranasal Sinus Lesions through Plain X-rays and CT-Scan – A Descriptive Study, „International Journal of Contemporary Medicine Surgery and Radiology", nr 4 (1) 2019.
  6. G. Sadding i in., 2011, Diagnostic tools in Rhinology, Clinical and Translational Allergy, nr 1 (2) 2011.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • APTT – czas kaolinowo-kefalinowy, normy i wskazania. Kiedy należy wykonać badanie?

    APTT to jeden z parametrów krwi, którego oznaczenie jest bardzo ważne w ocenie stopnia krzepliwości krwi pacjenta, u którego planowana jest operacja chirurgiczna lub który jest leczony z powodu chorób natury zakrzepowo-zatorowej. Niezwykle istotnym czynnikiem wpływającym na czas częściowej tromboplastyny po aktywacji mogą być choroby wątroby lub zaburzenia ilości witaminy K w organizmie. Jak wygląda badanie APTT, czy jest refundowane i jak się do niego przygotować?

  • Klirens kreatyniny (GFR) – badanie, normy, wskazania

    GFR to parametr służący do oceny wydolności pracy nerek. Bez aktualnego wyniku badania wskaźnika czynności nerek nie możemy np. wykonać obrazowych badań diagnostycznych, w których niezbędne jest zastosowanie kontrastu (np. RTG) dla lepszego uwidocznienia oznaczanych struktur. Ponadto klirens kreatyniny jest niezbędnym miernikiem wydolności nerek w trakcie ich terapii. Dzięki niemu możliwa jest ocena skuteczności leczenia nefrologicznego i ewentualnej konieczności zastosowania poważniejszych kroków terapeutycznych, jak chociażby wdrożenie leczenia nerkozastępczego. Kto może skierować nas na badanie GFR, ile kosztuje i jak się do niego przygotować? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • D-dimery – wskazania, normy, podwyższone. Poziom d-dimerów a zakrzepica

    Badanie d-dimerów we krwi jest jednym z głównych parametrów wykorzystywanych w diagnostyce chorób zakrzepowych takich jak zakrzepica żył głębokich dolnych czy zatorowość płucna. Skrzepy krwi znajdujące się w naczyniach krwionośnych mogą zamknąć światło tych przewodów i doprowadzić w ten sposób do bardzo poważnych komplikacji zdrowotnych. Wyróżnia się cztery podstawowe metody oznaczania stężenia d-dimerów we krwi (metoda lateksowa, immunoenzymatyczna, aglutynacji pełnej krwi i wykorzystująca przeciwciała znakowane technetem). Kiedy wykonać badanie, ile kosztuje oznaczenie stężenia d-dimerów, jak się do niego przygotować? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Cholesterol HDL – badanie, normy. Co oznacza obniżony poziom „dobrego cholesterolu”?

    Badanie poziomu cholesterolu HDL jest jednym z głównych oznaczeń zlecanych osobom, u których ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych jest wysokie. Pacjenci chorujący na cukrzycę, po przebytym zawale serca, palacze oraz kobiety przyjmujące hormonalną terapię antykoncepcyjną, beta-blokery lub retinoidy powinni częściej oznaczać poziom dobrego cholesterolu i jego stosunek do LDL. Badaniami dodatkowymi, które zaleca się wykonać przy oznaczeniu HDL, są stężenia cholesterolu całkowitego, LDL i trójglicerydów. Jak należy się przygotować do oznaczenia poziomu HDL? Ile kosztuje badanie? Czy może być refundowane? Czy aby zbadać poziom cholesterolu HDL, trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu”?

    Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonywać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „złego cholesterolu” wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Biorezonans – co to jest, jak działa i czy jest skuteczny w leczeniu chorób i nałogów?

    Biorezonans magnetyczny to jedna z metod wykorzystywana przez osoby praktykujące niekonwencjonalne metody terapii różnych chorób. Nie udało się dotychczas jednoznacznie rozstrzygnąć, czy terapia z użyciem biorezonansu jest skuteczna. Największym problemem jest brak rzetelnych badań naukowych, które potwierdziłyby słowa zwolenników tej metody dotyczące tego, czy i jak naprawdę działa biorezonans.

  • Cholesterol całkowity – badanie, norma i interpretacja wyników

    Badanie poziomu cholesterolu całkowitego to jedno z podstawowych badań, które ocenia ogólny poziom cholesterolu we krwi. Cholesterol całkowity to suma cholesterolu LDL (lipoproteiny o niskiej gęstości), cholesterolu HDL (lipoproteiny o wysokiej gęstości) oraz cholesterolu VLDL (lipoproteiny o bardzo niskiej gęstości).

  • Lipidogram (profil lipidowy). Badanie, normy, przygotowanie

    Lipidy, czyli tłuszcze, to najważniejsze źródło energii w diecie człowieka. Jako składniki błon komórkowych i rozpuszczalniki niektórych substancji, np. witamin i hormonów, pełnią kluczową rolę w utrzymaniu równowagi ludzkiego organizmu. Zaburzenia lipidowe występujące u pacjentów z nadwagą, otyłością lub obciążonym wywiadem rodzinnym mogą skutkować schorzeniami układu krwionośnego i sercowo-naczyniowego oraz podwyższać ryzyko udaru mózgu.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij