RTG zatok – jak wygląda badanie i kiedy należy je wykonać? Co można zdiagnozować dzięki prześwietleniu zatok? - portal DOZ.pl
RTG zatok – jak wygląda badanie i kiedy należy je wykonać? Co można zdiagnozować dzięki prześwietleniu zatok?
Agata Pikulska

RTG zatok – jak wygląda badanie i kiedy należy je wykonać? Co można zdiagnozować dzięki prześwietleniu zatok?

RTG zatok nie jest popularną metodą obrazowania schorzeń tego obszaru, niemniej sprawdzającą się dobrze zarówno przy ocenie stanu zapalnego, jak i stopnia zaawansowania choroby. W porównaniu do bardziej popularnej i dokładnej metody badania kondycji zatok, czyli tomografu komputerowego – RTG nie wymaga zastosowania aż tak dużej dawki promieniowania jonizującego. Jakie inne choroby zatok możemy diagnozować dzięki RTG, ile kosztuje badanie i jak długo trwa? Na te i inne pytania odpowiadamy w niniejszym artykule.

RTG (prześwietlenie, badanie rentgenowskie lub rentgen) zatok to łatwo dostępne, szybkie oraz bezbolesne badanie, które nie jest jednak tzw. metodą z wyboru przy diagnozowaniu schorzeń tego obszaru. Kiedy należy zatem wykonać zdjęcie rentgenowskie zatok i jak wygląda badanie?

Na czym polega RTG zatok?

Zatoki to puste, wypełnione powietrzem przestrzenie, stanowiące uwypuklenia błony śluzowej nosa i otaczające jamę nosową, z którą są połączone. Wyróżnia się zatoki czołowe, zatoki szczękowe, zatokę klinową oraz zatoki (komórki) sitowe – wszystkie zbiorczo nazywając zatokami przynosowymi. Na dolegliwości takie jak ból oraz zatkane zatoki skarży się coraz więcej pacjentów, a jedną z najczęstszych chorób górnych dróg oddechowych stanowią zapalenia zatok. Badanie RTG zatok polega na prześwietleniu głowy za pomocą promieniowania rentgenowskiego, dzięki czemu uzyskuje się obraz zatok. Zdjęcie RTG zatok przynosowych można wykonać w 4 różnych sposobach ułożenia głowy pacjenta, czyli tzw. projekcjach. Jest to uzależnione od tego, które zatoki chcemy uwidocznić. Rutynowym badaniem jest zdjęcie w projekcji Watersa (potyliczno bródkowa). Pozostałe sposoby wykonywania zdjęć to ułożenie w projekcji Caldwella (potyliczno – czołowa), podstawy czaszki oraz w projekcji bocznej. Samo badanie jest szybkie, wykonanie zdjęcia w jednej projekcji zajmuje kilka sekund, a cała procedura od momentu wejścia pacjenta do pracowni rentgenowskiej, aż do jej opuszczenia, nie trwa więcej niż 5 minut.

Kiedy należy wykonać prześwietlenie zatok? Przygotowanie do badania

Głównym wskazaniem do wykonania badania rentgenowskiego zatok jest ostry stan zapalny zatok, który nie ustępuje mimo zastosowanego leczenia. Rentgen zatok można również wykonać po urazie głowy w celu uwidocznienia potencjalnych złamań kości otaczających zatoki. Dokładniejszą metodą diagnozowania schorzeń zatok jest jednak tomografia komputerowa, wykonuje się ją najczęściej przy przewlekłym oraz powodującym powikłania ostrym zapaleniu zatok.
Zdjęć RTG zatok nie wykonuje się z kontrastem, dlatego przygotowanie do badania ogranicza się tylko do zdjęcia biżuterii, spinek i innych przedmiotów znajdujących się w obrębie głowy, które mogą wpłynąć na wynik badania. Wszystkie przypisane przez lekarza środki na zatoki, takie jak krople czy płyny, należy stosować zgodnie z zaleceniami. Ich użycie w dniu badania nie powinno wpłynąć na jego wynik. Pacjent na RTG zatok zabiera ze sobą dowód tożsamości, wyniki wcześniejszych badań obrazowych (jeśli takie istnieją) oraz skierowanie, które konieczne jest zarówno w przypadku badań rentgenowskich refundowanych w ramach NFZ, jak i tych wykonywanych prywatnie.

Cena za zdjęcie RTG zatok przynosowych wykonane prywatnie waha się od 25 do 60 zł, w zależności od placówki. Czas oczekiwania na wynik wraz z opisem od lekarza radiologa to średnio 1 2 tygodnie. Możliwe jest również przekazanie lekarzowi kierującemu (najczęściej laryngolog) samego zdjęcia bez opisu, gdyż on także potrafi zinterpretować wynik badania.  

Polecane dla Ciebie

Co może pokazać RTG zatok?

Badanie RTG zatok nie jest metodą z wyboru przy diagnostyce schorzeń zatok ze względu na fakt, iż nie pozwala ono na poznanie anatomii zatok oraz ocenę stopnia rozwoju choroby. Zdjęcie rentgenowskie może jednak wykryć płyn w zatokach oraz pokazać w jakim stopniu zatoki są upowietrznione. Może także wykazać obecność polipów. Wykonanie zdjęcia RTG po urazie głowy może pokazać złamanie kości nosowej, jarzmowej i luku jarzmowego, a także złamanie ścian zatok. Każda z wymienionych wcześniej projekcji pozwala na uwidocznienie innych zatok. Na zdjęciu RTG zatok wykonanym w projekcji wg Watersa widać zatoki szczękowe oraz sitowie przednie, a na zdjęciu wykonanym w projekcji Caldwella – zatoki czołowe oraz sitowie tylne. Zdjęcie boczne pozwala na ocenę zatok czołowych oraz zatoki klinowej, natomiast na zdjęciu podstawy czaszki widać zatokę klinową.

Prześwietlenie zatok – przeciwwskazania

Jedynym przeciwwskazaniem do wykonania RTG zatok jest ciąża. Stanowi ona przeciwwskazanie względne – oznacza to, że badanie RTG można wykonać w sytuacji, gdy jest ono niezbędne w procesie diagnostycznym. Wykonanie prześwietlenia wymaga zastosowania względnie niskiej dawki promieniowania, a odległość zatok od brzucha plus nałożenie osłon na miednicę i  brzuch pacjentki zapewnia dodatkową ochronę przed narażeniem płodu.

W przypadku wykonywania RTG zatok u kobiety ciężarnej, konieczne jest odnotowanie tego faktu na skierowaniu, a także poinformowanie o ciąży osoby wykonującej badanie.

Na które badanie lepiej się zdecydować – RTG czy Tomografia komputerowa (CT) zatok?

Pacjenci z chorymi zatokami zastanawiają się, która metoda diagnostyczna pozwoli im poznać przyczynę dolegliwości. CT zatok stanowi najbardziej czułą metodę diagnostyczną przewlekłych oraz ostrych, powodujących powikłania stanów zapalnych zatok. Tomografię komputerową wykonuje się także na etapie planowania operacji zatok lub leczenia stomatologicznego. Jest ono o wiele bardziej dokładne niż badanie RTG, charakteryzuje się lepszą jakością obrazów i większymi możliwościami różnicowania tkanek, ale co za tym idzie, wymaga również większej dawki promieniowania. Badanie USG w diagnostyce chorób zatok wykonuje się bardzo rzadko ze względu na fakt, iż ma ono niską czułość w ocenie tego obszaru – wyniki są często niejednoznaczne, a ich interpretacja jest trudna. Warto jednak zauważyć, że to lekarz podejmuje ostateczną decyzję, które badanie jest najbardziej odpowiednie dla danego pacjenta.

  1. B. Pruszyński, Diagnostyka obrazowa: podstawy teoretyczne i metodyka badań, Warszawa 2016.
  2. B. Pruszyński i in., Radiologia: diagnostyka obrazowa, RTG, TK, USG i MR,  Warszawa 2014.
  3. G. Wójcik i in., Obrazowe metody diagnostyki zapalenia zatok obocznych nosa u dorosłych, „Zdrowie i dobrostan", nr 2 2014.
  4. K. Jończyk-Potoczna i in., Diagnostyka obrazowa w wybranych schorzeniach zatok przynosowych u dzieci, „Family Medicine & Primary Care Review"  15 (1) 2013.
  5. M. V. Khandedia i in., Evaluation of Paranasal Sinus Lesions through Plain X-rays and CT-Scan – A Descriptive Study, „International Journal of Contemporary Medicine Surgery and Radiology", nr 4 (1) 2019.
  6. G. Sadding i in., 2011, Diagnostic tools in Rhinology, Clinical and Translational Allergy, nr 1 (2) 2011.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wymaz z gardła – ile kosztuje badanie i gdzie można je wykonać?

    Wielokrotnie każdy z nas cierpiał z powodu bólu gardła czy chrypki. Są to najczęściej występujące choroby gardła. Czasem zdarza się jednak, że infekcje gardła dopadają nas zbyt często oraz ciągle nawracają pomimo stosowania właściwego leczenia. Co można zrobić w takiej sytuacji? Wtedy można zdecydować się na wykonanie wymazu z gardła, który może pomoc naszemu lekarzowi prowadzącemu w postawieniu właściwej diagnozy i ułatwi też włączenie najlepszego dla nas leczenia.

  • Sód (Na) – badamy elektrolity we krwi. Norma, hiponatremia, hipernatremia

    Badanie stężenia sodu (Na) jest jednym z głównych oznaczeń parametrów krwi. Nie jest badaniem drogim ani też wymagającym specjalnego przygotowania, niemniej kontrolowanie poziomu sodu jest bardzo istotne. Wszelkie nieprawidłowości w stężeniu tego elektrolitu mogą być bardzo groźne dla zdrowia, szczególnie osób, u których zdiagnozowano choroby kardiologiczne, jak chociażby nadciśnienie tętnicze lub nefrologiczne, jak niewydolność nerek. Jak wygląda badanie, czy jest refundowane, ile kosztuje i jakie są normy dla kobiet, mężczyzn i dzieci? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

    Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Insulina – normy we krwi, wskazania, cena. Badanie insuliny po obciążeniu. Czy hiperglikemia i hipoglikemia są groźne dla życia?

    Insulina i normy z nią związane są jednym z głównych wskaźników prawidłowej pracy trzustki. Badanie poziomu tego hormonu pozwala na dokonanie oceny zmian w gospodarce węglowodanowej, a w przypadku wystąpienia hipoglikemii lub hiperglikemii wdrożenie odpowiedniego leczenia tych zaburzeń, których zaniedbane może się rozwinąć w szereg chorób metabolicznych, w tym przede wszystkim w cukrzycę typu II. Osoby, które zauważyły u siebie zaburzenia widzenia, zawroty głowy, przyspieszoną akcję serca lub zlewne poty powinny koniecznie zgłosić się na badanie poziomu insuliny.

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Wysoki poziom prolaktyny (hiperprolaktynemia) w wyniku badania krwi

    Hiperprolaktynemia jest jednym z objawów guza przysadki (łac. prolactinoma), chorób podwzgórza, zaburzeń funkcji gruczołu tarczycowego (np. niewyrównania niedoczynność tarczycy), niewydolności nerek, ale także ciąży. Objawami, które powinny skłonić pacjenta do zbadania poziomu PRL, są zaburzenia miesiączkowania, trudności z zajściem w ciążę, mlekotok, uderzenia gorąca, trądzik lub zauważalnie obniżone libido. Leczenie hiperprolaktynemii polega głównie na farmakoterapii i leczeniu przyczynowym podwyższonego stężenia PRL, czyli choroby, która wywołała ten stan.

  • Lipaza trzustkowa (ALP)– badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Holotranskobalamina – badanie wczesnych niedoborów witaminy B12

    Istnieje pula badań, które regularnie powinien wykonać każdy weganin lub wegetarianin, a także osoby, które mają wszelkie objawy niedokrwistości lub zauważają u siebie niedobory witaminy B12, do których należy, chociażby mrowienie i pieczenie skóry, drętwienie kończyn lub zaburzenia snu. Postawienie diagnozy dotyczącej groźnego niedoboru wit. B12 jest możliwe już na jego wczesnym etapie, dzięki wykonaniu oznaczenia poziomu holoTC, czyli holotranskobalaminy. Jak się przygotować do badania poziomu holoTC, czy trzeba być na czczo i jakie są objawy obniżonego poziomu witaminy B12? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij