RTG głowy (czaszka, oczodoły, stawy, nos) – wskazania i przeciwwskazania do badania
Agata Pikulska

RTG głowy (czaszka, oczodoły, stawy, nos) – wskazania i przeciwwskazania do badania

Obrazowanie struktur kostnych czaszki za pomocą RTG jest podstawowym badaniem diagnostycznym, które nie wymaga specjalnego przygotowania ze strony pacjenta. Głównym przeciwwskazaniem do wykonania prześwietlenia głowy jest ciąża, podczas której tylko w szczególnych przypadkach dopuszcza się wykonanie tego badania. Na RTG może skierować nas tylko lekarz i tylko w uzasadnionych przypadkach. Rentgen głowy nie należy do drogich badań, porównując koszt jego przeprowadzania z tomografem komputerowym lub USG.

RTG (inaczej badanie rentgenowskie, rentgen lub prześwietlenie) to jedno z podstawowych badań zaliczanych do obszaru diagnostyki obrazowej. Jest to badanie szybkie i bezbolesne, a także łatwo dostępne. Bez problemu można je zrobić w większości szpitali. Zdjęcia RTG głowy wykonuje się najczęściej podczas diagnostyki pourazowej. Jakie są inne wskazania do przeprowadzenia badania oraz jak ono wygląda? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

Jakie są wskazania do badania głowy z użyciem RTG?

Wykonując badanie RTG głowy można uzyskać obraz czaszki, twarzoczaszki, kości nosa, oczodołów, żuchwy oraz stawów skroniowo-żuchwowych. Wskazaniem do rentgenu czaszki jest diagnostyka zwapnień wewnątrzczaszkowych oraz zniszczeń kostnych spowodowanych nowotworami, przykładowo szpiczakiem mnogim lub gruczolakiem przysadki. Prześwietlenie może także pokazać wady wrodzone, m.in. wgniecenie podstawy czaszki czy przetrwałe szwy. Zdjęcie rentgenowskie czaszki czasami wykonuje się również przy podejrzeniu zespołu pustego siodła tureckiego (choroba przysadki mózgowej), niemniej dokładniejszą metodą diagnostyczną tego schorzenia jest rezonans magnetyczny.

W przypadku urazów najczęściej wykonuje się tomografię komputerową, ponieważ pozwala ona na wykrycie zmian, takich jak na przykład krwotoki, które mogą towarzyszyć urazom czaszki.

Zdjęcia RTG twarzoczaszki, w tym także kości nosa, należy wykonać w przypadku oceny struktur kostnych, mogących ulec uszkodzeniu podczas urazu, a także przy podejrzeniu zmian nowotworowych. Wskazaniem do wykonania RTG oczodołów jest konieczność zbadania ścian kostnych, podejrzenie obecności ciał obcych lub nieprawidłowych zwapnień. Przy odpowiednim ułożeniu głowy możliwe jest także zobrazowanie kanału wzrokowego. Wskazaniem do badania rentgenowskiego żuchwy są jej urazy oraz guzy. Zdjęcia RTG stawów skroniowo żuchwowych wykonuje się w przypadku bólu, występowania trzasków lub trzeszczenia w momencie ruchów żuchwy, a także ograniczenia ruchomości w tym stawie.

Przeciwwskazania względne i bezwzględne do badania głowy z użyciem RTG?

Do wykonania badania RTG głowy istnieje tylko jedno przeciwwskazanie – ciąża. Stanowi ona przeciwwskazanie względne, co oznacza, że badanie rentgenowskie można wykonać tylko w sytuacji, gdy jest ono absolutnie niezbędne do zakończenia procesu diagnostycznego i nie da się zastąpić go innym badaniem, w którym nie wykorzystuje się promieniowania.

Powiązane produkty

Jak wygląda badanie RTG głowy? Jak się do niego przygotować? Ile kosztuje rentgen głowy?

Badanie RTG głowy to proste i szybkie badanie, polegające na uzyskaniu obrazu danej części ciała, przy użyciu promieniowania rentgenowskiego. Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania, ponieważ zdjęć RTG głowy nie wykonuje się z kontrastem. Ważne jest natomiast, aby w trakcie badania pacjent nie miał na sobie biżuterii, spinek czy innych przedmiotów, mogących jakkolwiek zakłócić obraz. W zależności od badanego obszaru, ustalana jest właściwa pozycja, w jakiej powinien ułożyć się pacjent. Badanie może odbywać się zarówno w pozycji leżącej, jak i stojącej. Osoba przeprowadzająca działania diagnostyczne nie tylko wskazuje przyjęcie odpowiedniego ułożenia ciała, ale może także poprosić o wstrzymanie oddechu na czas robienia zdjęcia (kilka sekund). Pacjent na badanie zabiera ze sobą skierowanie lekarskie, dowód tożsamości, a także wyniki wcześniejszych badań obrazowych tego obszaru ciała. Skierowanie na badanie RTG, tak jak w przypadku każdego badania wykorzystującego promieniowanie  jest konieczne. Nie ma znaczenia, czy wykonywane jest w przypadku badań finansowanych przez NFZ, czy tych przeprowadzanych prywatnie.

Cena prześwietlenia głowy różni się w zależności od placówki, badanego obszaru, obecności opisu badania oraz od ilości wymaganych projekcji. Przeważnie mieści się w zakresie od 50 do 80 zł. Większość placówek przekazuje pacjentowi wynik badania RTG w formie cyfrowej, na płycie CD/DVD.

RTG czy Tomografia komputerowa (CT)? Które badanie głowy pokaże więcej?

Istnieją różne wskazania do wykonania RTG i CT głowy. Badanie RTG jest metodą „z wyboru" przy diagnostyce złamań i nie jest przydatne w ocenie tkanek miękkich. Natomiast tomografia komputerowa jest najlepszą metodą diagnostyczną dla pacjentów po urazie czaszkowo mózgowym, przy podejrzeniu krwiaków i krwawień, a także udarów oraz nowotworów. CT głowy można wykonać z podaniem środka kontrastowego, czyli substancji mającej na celu zwiększenie kontrastu pomiędzy tkankami. Umożliwia ona również diagnostykę takich schorzeń jak wodogłowie czy wady naczyniowe mózgu. Lekarz, podejmując decyzję, na jakie badanie skierować pacjenta, bierze pod uwagę wskazania do wykonania danej procedury, a także wielkość dawki promieniowania, na którą będzie narażony pacjent. CT charakteryzuje się dużo wyższą dawką promieniowania rentgenowskiego, ale jest to również metoda dokładniejsza i pozwalająca na ocenę schorzeń, które nie będą widoczne na zdjęciu RTG.

Czy badanie RTG głowy można wykonać w ciąży? O czym należy pamiętać?

Wykonanie prześwietlenia RTG głowy u kobiety w ciąży jest możliwe w sytuacji, gdy badanie to jest niezbędne do postawienia diagnozy i nie można go zastąpić inną metodą diagnostyczną. Lekarz kierujący na badanie powinien zawrzeć informację o ciąży pacjentki na skierowaniu. Dodatkowo zaraz po wejściu do pracowni rentgenowskiej, przed rozpoczęciem badania, pacjentka ma obowiązek poinformować osobę wykonującą badanie o tym, że jest ciąży. W trakcie wykonywania badania RTG u kobiety ciężarnej duże znaczenie mają osłony osobiste, które należy umieścić na brzuchu oraz miednicy pacjentki. Pozwolą one zmniejszyć dawkę promieniowania otrzymaną przez dziecko, które jest bardzo wrażliwe na szkodliwe działanie promieni rentgenowskich. Kobieta karmiąca piersią może mieć bez problemu wykonane prześwietlenie promieniami rentgenowskimi.

  1. B. Pruszyński, Diagnostyka obrazowa: podstawy teoretyczne i metodyka badań, Warszawa 2016.
  2. B. Pruszyński, A. Cieszanowski, Radiologia: diagnostyka obrazowa, RTG, TK, USG i MR, Warszawa 2014.
  3. N. Samołyk-Kogaczewska i.in., Metody obrazowania anatomicznego i metabolicznego w nowotworach głowy i szyi, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Onkologicznego NOWOTWORY", 3 (4) 2018.
  4.  E. Andrysiak-Mamos i in., Zmiany torbielowate okolicy siodłowo-nadsiodłowej – diagnostyka i leczenie, „Endokrynologia Polska", 69 (2) 2018.
  5. P. Guła i in., Management of craniocerebral trauma in Emergency Department pracitce, „The Journal of Orthopaedics Trauma Surgery & Related Research", 2 (10) 2008.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • APTT – czas kaolinowo-kefalinowy, normy i wskazania. Kiedy należy wykonać badanie?

    APTT to jeden z parametrów krwi, którego oznaczenie jest bardzo ważne w ocenie stopnia krzepliwości krwi pacjenta, u którego planowana jest operacja chirurgiczna lub który jest leczony z powodu chorób natury zakrzepowo-zatorowej. Niezwykle istotnym czynnikiem wpływającym na czas częściowej tromboplastyny po aktywacji mogą być choroby wątroby lub zaburzenia ilości witaminy K w organizmie. Jak wygląda badanie APTT, czy jest refundowane i jak się do niego przygotować?

  • Klirens kreatyniny (GFR) – badanie, normy, wskazania

    GFR to parametr służący do oceny wydolności pracy nerek. Bez aktualnego wyniku badania wskaźnika czynności nerek nie możemy np. wykonać obrazowych badań diagnostycznych, w których niezbędne jest zastosowanie kontrastu (np. RTG) dla lepszego uwidocznienia oznaczanych struktur. Ponadto klirens kreatyniny jest niezbędnym miernikiem wydolności nerek w trakcie ich terapii. Dzięki niemu możliwa jest ocena skuteczności leczenia nefrologicznego i ewentualnej konieczności zastosowania poważniejszych kroków terapeutycznych, jak chociażby wdrożenie leczenia nerkozastępczego. Kto może skierować nas na badanie GFR, ile kosztuje i jak się do niego przygotować? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • D-dimery – wskazania, normy, podwyższone. Poziom d-dimerów a zakrzepica

    Badanie d-dimerów we krwi jest jednym z głównych parametrów wykorzystywanych w diagnostyce chorób zakrzepowych takich jak zakrzepica żył głębokich dolnych czy zatorowość płucna. Skrzepy krwi znajdujące się w naczyniach krwionośnych mogą zamknąć światło tych przewodów i doprowadzić w ten sposób do bardzo poważnych komplikacji zdrowotnych. Wyróżnia się cztery podstawowe metody oznaczania stężenia d-dimerów we krwi (metoda lateksowa, immunoenzymatyczna, aglutynacji pełnej krwi i wykorzystująca przeciwciała znakowane technetem). Kiedy wykonać badanie, ile kosztuje oznaczenie stężenia d-dimerów, jak się do niego przygotować? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Cholesterol HDL – badanie, normy. Co oznacza obniżony poziom „dobrego cholesterolu”?

    Badanie poziomu cholesterolu HDL jest jednym z głównych oznaczeń zlecanych osobom, u których ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych jest wysokie. Pacjenci chorujący na cukrzycę, po przebytym zawale serca, palacze oraz kobiety przyjmujące hormonalną terapię antykoncepcyjną, beta-blokery lub retinoidy powinni częściej oznaczać poziom dobrego cholesterolu i jego stosunek do LDL. Badaniami dodatkowymi, które zaleca się wykonać przy oznaczeniu HDL, są stężenia cholesterolu całkowitego, LDL i trójglicerydów. Jak należy się przygotować do oznaczenia poziomu HDL? Ile kosztuje badanie? Czy może być refundowane? Czy aby zbadać poziom cholesterolu HDL, trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Erytropoetyna (EPO) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie erytropoetyny (EPO) jest wskazane podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób krwi i nerek. Dzięki analizie poziomu erytropoetyny możliwe jest kontrolowanie odpowiedzi na wdrożone leczenie anemii, nadkrwistości i niedokrwistości. Wysoki poziom EPO jest charakterystyczny dla sportowców, którzy swoje treningi odbywają w terenach górskich, ale także, co ciekawe, dla osób palących papierosy. Badanie poziomu erytropoetyny często towarzyszy analizie morfologii krwi i hematokrytowi. Jaka jest norma EPO we krwi, czy do badania erytropoetyny należy zgłosić się na czczo i czy stosowanie EPO przez sportowców jest równoznaczne ze stosowaniem dopingu? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu”?

    Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonywać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „złego cholesterolu” wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol całkowity – badanie, norma i interpretacja wyników

    Badanie poziomu cholesterolu całkowitego to jedno z podstawowych badań, które ocenia ogólny poziom cholesterolu we krwi. Cholesterol całkowity to suma cholesterolu LDL (lipoproteiny o niskiej gęstości), cholesterolu HDL (lipoproteiny o wysokiej gęstości) oraz cholesterolu VLDL (lipoproteiny o bardzo niskiej gęstości).

  • Lipidogram (profil lipidowy). Badanie, normy, przygotowanie

    Lipidy, czyli tłuszcze, to najważniejsze źródło energii w diecie człowieka. Jako składniki błon komórkowych i rozpuszczalniki niektórych substancji, np. witamin i hormonów, pełnią kluczową rolę w utrzymaniu równowagi ludzkiego organizmu. Zaburzenia lipidowe występujące u pacjentów z nadwagą, otyłością lub obciążonym wywiadem rodzinnym mogą skutkować schorzeniami układu krwionośnego i sercowo-naczyniowego oraz podwyższać ryzyko udaru mózgu.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij