Zioła na wzdęcia i ból brzucha — naturalna walka z problemem

Brzuch jak balon, odbijanie i gazy — to krępujące i nieprzyjemne, ale bardzo powszechne dolegliwości. Zazwyczaj są skutkiem zjedzenia zbyt dużej ilości produktów wzdymających czy ciężkostrawnych i przechodzą samoistnie. Jeśli jednak jest metoda, która pozwoli złagodzić cierpienie, czemu by z niej nie skorzystać? Zioła na wzdęcia to bardzo dobry pomysł, zwłaszcza że ich stosowanie nie wiąże się zwykle ze skutkami ubocznymi.

Wzdęcie, często powiązane z nieprzyjemnym uczuciem bólu brzucha, jego napięcia oraz wydalaniem gazów bywa skutkiem nagromadzenia się ich w jelitach, nieprawidłowej motoryki układu pokarmowego lub po prostu subiektywnym odczuciem związanym z przejedzeniem się i trawieniem dużej ilości pokarmów. Ta przykra dolegliwość niektórym ludziom zdarza się sporadycznie — gdy nie zachowają umiaru w jedzeniu, zaś innych trapi regularnie, bywając nawet przyczyną ograniczenia życia towarzyskiego czy rozwoju zawodowego. 

Skąd się biorą wzdęcia?

Występowanie gazów w przewodzie pokarmowym jest zjawiskiem fizjologicznym. Powietrze (konkretnie tlen i azot) dostaje się do niego poprzez połknięcie, na przykład w trakcie jedzenia. Dwutlenek węgla, metan i wodór są natomiast produktami procesów trawiennych i pracy bakterii jelitowych. Podobnie jest z siarkowodorem oraz amoniakiem — powstają one na skutek bakteryjnej fermentacji niestrawionych resztek. To właśnie te dwa ostatnie gazy odpowiedzialne są za nieprzyjemny zapach „wiatrów”. Im więcej trudnych do strawienia produktów zostanie zjedzonych, tym bardziej cuchnące będą wydalane gazy.

Wbrew pozorom wiele przypadków wzdęć wcale nie jest spowodowanych nadmiarem gazów, lecz w ogóle ich występowaniem w jelitach, odczuwanym przez niektórych jako niekomfortowy ucisk, napięcie, powiększenie objętości brzucha. Te osoby mogą cierpieć nie tyle z powodu nieprawidłowości w trawieniu, ile nadwrażliwości, zwanej zaburzeniem czucia trzewnego. Są to problemy przewlekłe.

Co należy robić, jeśli wzdęcia nie ustępują? 

Jeżeli dyskomfort, bóle brzucha, nawracające uczucie jego pełności nie przechodzą przez dłuższy czas, należy zgłosić się do lekarza, by sprawdzić czy przyczyną tych dolegliwości są zaburzenia trawienia, czyli na przykład niedobór enzymu trawiącego laktozę (cukier mleczny) lub brak równowagi flory bakteryjnej przewodu pokarmowego. Z tymi problemami można poradzić sobie za pomocą odpowiedniej diety czy suplementacji. Nieleczone będą powodować coraz gorsze samopoczucie. Podobnie jest w przypadku nietolerancji glutenu, rozmaitych alergii pokarmowych,  które często nie dają ostrych objawów, a przez to pozostają niezdiagnozowane przez lata, stopniowo osłabiając i niszcząc organizm. 

Gdy bóle brzucha nie ustępują, możliwe jest (choć zdarza się to zdecydowanie rzadziej niż niestrawność), że dana osoba cierpi na jedną z powodujących uczucie wzdęcia chorób, związanych na przykład z powiększeniem objętości narządów wewnętrznych. Są to stany zapalne czy marskość wątroby. Towarzyszą im jednak zwykle inne dolegliwości, więc samo wzdęcie nie daje powodów do paniki, ale wskazane jest trzymanie ręki na pulsie i zgłoszenie się do lekarza, jeśli trwają one dłużej niż tydzień. Bezzwłocznie należy udać się do specjalisty, jeżeli oprócz wzdęć odczuwalny jest także silny ból brzucha, który utrudnia funkcjonowanie. 

Zioła na wzdęcia — jakie są najskuteczniejsze?

Bez względu na to czy występują wzdęcia przewlekłe czy wynikające z okazyjnej niestrawności, warto znać na nie domowe sposoby, a szczególnie zioła, które pomagają usunąć gazy z jelit. Są one doskonale znane w polskich domach. Przede wszystkim króluje wśród nich mięta. Jej skuteczność (nie tylko w przypadku jednorazowych wzdęć, ale nawet przy syndromie jelita drażliwego) potwierdziły badania, podczas których podawano pacjentom olejek z mięty pieprzowej . Zaobserwowano znaczące ustąpienie objawów. 

Ekstrakt z mięty pobudza wydzielanie żółci, przez co ułatwia trawienie, a także wpływa rozkurczająco na mięśnie gładkie układu pokarmowego i ma działanie wiatropędne. Za jego cenne właściwości odpowiedzialny jest olejek eteryczny zawierający m.in. substancję zwaną mentolem, mającą również właściwości znieczulające. 

Wśród ziół na wzdęcia często wymienia się także koper włoski (zwany też fenkułem) — popularny składnik ziołowych herbatek, szczególnie tych przeciwdziałającym kolkom u dzieci. Głównym składnikiem olejku eterycznego z kopru jest anetol (występujący też w anyżu, uważany za środek leczniczy w przypadku wzdęć i zapobiegający im) działający rozkurczowo, wiatropędnie i żółciopędnie.

Leczniczo na bóle brzucha i wzdęcia pomaga również kminek — owoce kminku, którego olejek eteryczny zawiera karwon i limonen korzystnie wpływają na trawienie, wykazują działanie wiatropędne oraz rumianek — głównym składnikiem jego olejku jest chamazulen mający właściwości antyalergiczne, ponieważ hamuje wydzielanie histaminy. Zdarza się, że rośliny z rodziny astrowatych wywołują reakcje alergiczne, dlatego należy zacząć stosowanie ich od niewielkiej ilości.  

Warto znać też wciąż mało popularny w Polsce wyciąg z ziela karczocha. Jest przeważnie stosowany w leczeniu osób z zespołem jelita drażliwego, ale również może być pomocny przy wzdęciach i niestrawności. W badaniach dotyczących tego schorzenia zauważono znaczącą poprawę w grupie osób leczonych za pomocą ekstraktu z tej rośliny. Odpowiadają za to zawarte w niej substancje, takie jak cynaryna i kwas chlorogenowy mające m.in. działanie żółciotwórcze i żółciopędne, co wpływa na lepsze trawienie treści pokarmowej, a więc przyczynia się do zmniejszenia gazotwórczej fermentacji.

Zioła na wzdęcia można stosować zarówno w postaci herbatek (w aptekach i sklepach zielarskich dostępne są też ich mieszanki), jak i preparatów sporządzanych na bazie ekstraktów roślinnych czy rzadziej olejków eterycznych. 

Domowe sposoby na niestrawność

Należy pamiętać o tym, że wzdęciom można skutecznie zapobiegać — przede wszystkim poprzez zachowanie umiaru w jedzeniu, szczególnie produktów wzdymających, takich jak rośliny strączkowe, ciężkostrawne, smażone potrawy, warzywa kapustne, cebula (zwłaszcza smażona) czy produkty zawierające dużą ilość węglowodanów, np. słodycze. Pomocne jest też stosowanie ziół już na etapie przygotowywania posiłków. Warto skorzystać z poradników kulinarnych, zwłaszcza tych pochodzących z kuchni Wschodu.

Naukowcy z kilku ośrodków akademickich w Teheranie w swoim artykule dotyczącym przeciwdziałaniu i leczeniu wzdęć opisali porady wymieniane w kuchni perskiej, których skuteczność udało się potwierdzić przez nowoczesną medycynę. Zalecają oni przede wszystkim picie 30 minut przed śniadaniem szklanki przegotowanej wody, jedzenie lekkostrawnych śniadań (na przykład pszennego chleba z dżemem jabłkowym bądź pigwowym), potraw duszonych, porzeczek czy suszonych fig. Owoce te pomagają w wyeliminowaniu zaparć mogących nasilać wzdęcia. Do potraw obiadowych irańscy uczeni radzą dodawać zioła i przyprawy, takie jak koper, kolendra, kminek, pietruszka, bazylia, mięta, anyż, koper włoski, imbir, cząber oraz tymianek. 

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1.  B. Larijani, M.M. Esfahani, Prevention and Treatment of Flatulence From a Traditional Persian Medicine Perspective, ,,Iranian Red Crescent Medical Journal", nr 18 (4) 2016.
  2. O. Grundmann, S. L Yoon, Complementary and alternative medicines in irritable bowel syndrome: An integrative view, ,,World Journal of Gastroenterology”, nr 20 (2) 2014.

Podziel się: