Dokuczliwe zwyrodnienia stawowe

Zwyrodnienia stawowe albo dzioby kostne to potoczne określenia zmian zwyrodnieniowych stawów, które prowadzą prędzej czy później do rozwoju choroby zwyrodnieniowej stawów dającej w zależności od lokalizacji zmian szereg różnych i dokuczliwych objawów.

Stawy są to połączenia kości, które umożliwiają ruchy układu kostno-stawowego. Powierzchnie kości tworzących stawy pokryte są gładką i śliską tkanką zwaną chrząstką stawową, która warunkuje płynne poruszanie naszego ciała. W  ciągu naszego życia dochodzi do stopniowego starzenia się i obumierania komórek chrząstki stawowej tzw. chondrocytów, co prowadzi w konsekwencji do jej uszkadzania.

W odpowiedzi na uszkodzenie chrząstki stawowej, w warstwie podchrzęstnej kości aktywowane są mechanizmy naprawcze, które doprowadzają do powstawania wtórnych wyrośli kostnych na granicy chrzęstno-kostnej tzw. osteofitów i  zmian w  tkance podchrzęstnej.
Zwyrodnienia zaczynają pojawiać się już u młodych ludzi, niezależnie od płci, w najbardziej obciążanych stawach, ale przez długi czas są bezobjawowe. Wykryte wówczas mogą być przy okazji badania radiologicznego stawu wykonywanego z jakiegoś innego powodu, najczęściej urazu. Rozwój zmian zwyrodnieniowych może być przyspieszany przez wiele czynników takich, jak: wrodzone nieprawidłowości stawów, defekty genetyczne, choroby metaboliczne, przeciążenia fizyczne, przebyte urazy, nadwaga, otyłość.

CHOROBA ZWYRODNIENIOWA STAWÓW

W momencie, kiedy pojawiają się pierwsze dolegliwości na tle zmian zwyrodnieniowych, można mówić już o chorobie zwyrodnieniowej stawów czyli osteoartrozie. Częstość występowania choroby zwyrodnieniowej stawów wzrasta wraz z wiekiem i jest to najczęstsza choroba przewlekła układu kostno-stawowego. Jest to jednocześnie choroba postępująca, która obejmuje jeden lub więcej stawów. Z reguły są to stawy duże np. biodrowe, kolanowe, łokciowe, barkowe czy kręgosłup, ale także stawy rąk i stóp lub inne.
Głównym objawem choroby zwyrodnieniowej stawów jest ból. We wczesnym okresie pojawia się w  czasie ruchu. Gdy choroba postępuje, chory odczuwa ból przy najmniejszym ruchu lub podczas spoczynku. Chorobie tej może towarzyszyć sztywność poranna stawów trwająca do ok. 30 minut. Jednocześnie dochodzi do upośledzenia czynności ruchowej stawu, co nasila dyskomfort chorego. W zaawansowanych stanach może również dochodzić do zniekształceń stawów i dużych ograniczeń ruchomości w stawach. Mogą pojawiać się przykurcze zgięciowe. Wszystkie te zaburzenia prowadzą do inwalidztwa narządu ruchu.
Gdy zmianom zwyrodnieniowym kręgosłupa towarzyszy uszkodzenie i przesuwanie się krążków międzykręgowych (dysków) pełniących rolę amortyzatorów pomiędzy trzonami sąsiadujących kręgów kręgosłupa, to oprócz bólu mogą pojawić się objawy neurologiczne związane z uciskiem na korzenie nerwowe wychodzące z rdzenia kręgowego. Ucisk na nerwy wychodzące z  odcinka lędźwiowego kręgosłupa prowadzi do przewlekłych bólów kręgosłupa lub ostrej rwy kulszowej (promieniującej do pośladka albo wzdłuż tylnej powierzchni kończyny dolnej. Jeśli proces dotyczy odcinka szyjnego kręgosłupa – dochodzi do ucisku na naczynia krwionośne, co może wywoływać zawroty głowy, zaburzenia świadomości, przewlekłe bóle barku lub ostre bóle pod postacią rwy ramiennej.

ROZPOZNANIE CHOROBY ZWYRODNIENIOWEJ

Często diagnozę choroby zwyrodnieniowej stawów można postawić już na podstawie wywiadu zebranego od chorego i badania lekarskiego. Obiektywnym potwierdzeniem rozpoznania są zdjęcia radiologiczne stawów, na których można zobaczyć charakterystyczne zmiany, jak: wyrośla kostne, zwężenie szpary stawowej, zwiększoną gęstość warstwy podchrzęstnej i powstawanie torbieli podchrzęstnych. Nie wnoszą natomiast nic do rozpoznania badania laboratoryjne. Dlatego warto je zlecać wówczas, gdy obraz chorobowy jest niejednoznaczny i istnieje konieczność zróżnicowania choroby zwyrodnieniowej stawów z innymi przewlekłymi chorobami narządu ruchu.

LECZENIE

Leczenie choroby zwyrodnieniowej ma na celu ustąpienie lub zmniejszenie bólu, poprawę czynności stawu oraz powstrzymanie postępu zmian stawowych. Leczenie zawsze należy dobierać indywidualnie dla każdego chorego ze zwróceniem uwagi na wiek, czynniki ryzyka i współistniejące schorzenia. Powinno być ono kompleksowe, czyli obejmować nie tylko farmakoterapię, ale i edukację chorego, rehabilitację oraz w wybranych przypadkach leczenie operacyjne.
Na farmakoterapię składają się leki przeciwbólowe, leki działające na chrząstkę, leki zmniejszające napięcie mięśniowe oraz glikokortykosteroidy.

I. Z leków przeciwbólowych w  pierwszej kolejności stosuje się paracetamol lub leki z grupy niesteroidowych przeciwzapalnych. Środki te, w zalecanych dawkach, są zazwyczaj bezpieczne w użyciu, o ile przestrzegane są przeciwwskazania do ich stosowania tj.;

  • 1. dla paracetamolu:



  •  
  • uczulenie na lek,
  • uszkodzenie wątroby (bo może dojść do nasilenia uszkodzenia),
  • alkoholizm,
  • niewydolność nerek.
    2. dla niesteroidowych przeciwzapalnych:
  • uczulenie na lek
  • choroba wrzodowa (bo może ją zaostrzać),
  • zaburzenia krzepliwości krwi (bo mogą zmniejszać krzepliwość krwi),
  • astma oskrzelowa (bo może wywoływać napady duszności)
  • niewydolność nerek.
  • okres ciąży i karmienia piersią.

Wiele z tych leków można kupić bez recepty np. paracetamol, kwas acetylosalicylowy, ibuprofen, naproksen. Jeśli one już nie pomagają, lekarz może zapisać na receptę gotowe silniejsze leki przeciwbólowe lub proszki robione dostosowane składem dla danego chorego.

II. W leczeniu choroby zwyrodnieniowej przydatne są również leki wpływające na strukturę chrząstki: glukozamina i kwas hialuronowy.

  • 1. Glukozamina jest to aminocukier występujący naturalnie w  naszym organizmie, który służy do syntezy substancji budujących chrząstkę stawową. W  chorobie zwyrodnieniowej dochodzi do zaburzenia tego procesu, dlatego dostarczanie doustne glukozaminy z zewnątrz korzystnie wpływa na strukturę chrząstki. Szczególnie dobry efekt daje glukozamina w chorobie zwyrodnieniowej stawów kolanowych. Preparaty glukozaminy dostępne są w aptekach bez recepty.
    2. Kwas hialuronowy jest składnikiem płynu stawowego oraz chrząstki stawowej. Stosowany jest w leczeniu choroby zwyrodnieniowej w postaci iniekcji dostawowych, gdzie zwiększa lepkość płynu stawowego i ułatwia poślizg powierzchni stawowych. On również jest szczególnie skuteczny w  chorobie zwyrodnieniowej stawów kolanowych.

III. Leki zmniejszające napięcie mięśniowe (miorelaksujące) np. tolperyzon, tetrazepam, baklofen stosowane są w osteoartrozie w małych dawkach i przynoszą ulgę w tych przypadkach, gdy ból jest potęgowany wzmożonym napięciem mięśni związanych ze stawem chorobowo zmienionym. Ponieważ są to preparaty silnie działające, dostępne są na receptę.

IV. W przypadku wysięku lub dużego odczynu zapalnego korzystnie działają glikokortykosteroidy o silnym działaniu przeciwzapalnym, przeciwbólowym i immunosupresyjnym. Glikokortykosteroidy są jednak bronią obosieczną. Z jednej strony szybko zmniejszają stan zapalny, ale z  drugiej strony dłużej stosowane prowadzą do wystąpienia różnych działań ubocznych: osteoporozy, cukrzycy, zaników skóry, trądzika, obrzęków, zaćmy, kruchości naczyń krwionośnych. Dlatego należy ograniczać ich stosowanie do minimum.

WSKAZANIA

Edukując chorego, wyjaśniamy mu istotę choroby, rokowania i  konieczność współdziałania w  leczeniu, żeby jak najdłużej zachować jak najlepszą sprawność fizyczną. Warto przy tym zwrócić uwagę na styl życia chorego. Dla dobrej kondycji chrząstki ważny jest kilkugodzinny odpoczynek w  ciągu dnia, a więc chory nie może forsować się fizycznie przez cały dzień. Chory z chorobą zwyrodnieniową stawu biodrowego lub kolanowego powinien unikać miękkich i głębokich siedzisk, z  których trudno jest się podnieść samemu. Wskazane dla niego są twarde krzesła i twardy materac do spania. Obuwie powinno być wygodne, najlepiej sportowe.
Niezmiernie ważną częścią procesu leczniczego jest rehabilitacja zalecana przez lekarza rehabilitanta, dzięki której chory utrzymuje lub odzyskuje sprawność ruchową. Różnorodne ćwiczenia podtrzymują dobry stan chrząstki stawowej oraz wzmacniają mięśnie i ścięgna chroniące stawy przed urazami, a zabiegi fizykoterapeutyczne i masaże łagodzą dolegliwości.
Gdy terapia zachowawcza nie skutkuje lub pojawiają się duże zniekształcenia stawów uniemożliwiające samodzielne funkcjonowanie, ratunkiem dla chorego staje się leczenie chirurgiczne, które może doprowadzić do poprawy stanu pacjenta.
Pamiętajmy jednak, że to głównie od samego chorego zależy, na ile pozwoli osteoartrozie zmienić jego życie prywatne i zawodowe oraz w  jaki sposób poradzi sobie z problemami, które choroba ta niesie.


Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus