Dieta przy atopowym zapaleniu skóry (AZS) – o czym warto pamiętać?
Maria Brzegowy

Dieta przy atopowym zapaleniu skóry (AZS) – o czym warto pamiętać?

Jak powinna wyglądać dieta przy AZS? Czy z całkowitą pewnością jest możliwe określenie, co przy atopowym zapaleniu skóry można jeść, a czego należy unikać? 

Atopowe zapalenie skóry to jedna z najczęstszych chorób alergicznych występujących zwłaszcza w okresie dzieciństwa. Szacuje się, że w przypadku dzieci częstość występowania AZS plasuje się na poziomie 10–30%, natomiast u dorosłych 1–3%. Istotną rolę zarówno w patogenezie choroby, jak i również w procesie jej leczenia odgrywa alergia pokarmowa, a co za tym idzie – właściwe żywienie chorych.

AZS – co to za choroba?

AZS, czyli atopowe zapalenie skóry, to inaczej wyprysk atopowy, stanowiący bardzo częstą, przewlekłą, niezakaźną i niestety nawrotową chorobę zapalną. Zwykle ujawnia się we wczesnym dzieciństwie i posiada tendencję do utrzymywania przez całe życie. W jej przebiegu wyróżnia się okresy zaostrzeń oraz remisji. W aktywnej fazie choroby obserwuje się silny świąd i suchość skóry, rumieniowe, zapalne zmiany skórne oraz pogrubienie i złuszczanie się naskórka. AZS jest wynikiem wielu interakcji wybranych czynników takich jak geny, czynniki środowiskowe czy immunologiczne. Utrzymujące się objawy AZS znacząco wpływają na jakość życia pacjentów i ich rodzin, powodując dezorganizację ich codziennego życia.  

Dieta przy atopowym zapaleniu skóry – jaką rolę odgrywa żywienie przy AZS?

Wśród metod profilaktyki oraz leczenia AZS swoje specjalne miejsce znalazły zalecenia żywieniowe. Pokarm może bowiem stanowić źródło alergenów, z którymi pierwszy kontakt wywołuje proces uczulenia. Zbyt częsta ekspozycja na nie może skutkować pojawieniem się objawów klinicznych wywołanych spożyciem danego pokarmu. Kluczową rolą właściwego prowadzenia pacjenta z AZS jest więc określenie, na jakie składniki reaguje on w niewłaściwy sposób. 

Rola diety jest również nieoceniona w przypadku profilaktyki pierwotnej rozwinięcia choroby w grupie osób narażonych. Przykładowo: celem zmniejszenia ryzyka pojawienia się AZS u niemowląt zaleca się jak najdłuższe karmienie ich piersią (mleko kobiece jako naturalny pokarm zawierający m.in. substancje biologicznie aktywne o właściwościach immunologicznych).  

Powiązane produkty

Dieta atopowa – zasady dla dzieci i dorosłych 

Z codziennego menu chorego usuwa się szkodliwy alergen (zazwyczaj jeden albo dwa), jednocześnie zastępując go innym, który nie wywołuje objawów. Niezwykle istotnym jest, aby wybrany substytut posiadał równoważne bądź chociaż zbliżone właściwości odżywcze. W przeciwnym wypadku istnieje ryzyko rozwinięcia niedoborów pokarmowych.  

Czas trwania eliminacji powinien zostać dobrany indywidualnie do każdego pacjenta – pod opieką lekarza prowadzącego i najlepiej dietetyka specjalizującego się w tym obszarze. Jeśli usunięcie danego produktu lub całej ich grupy ma trwać dłużej, przynajmniej raz w roku zaleca się wykonywanie u chorego próby prowokacyjnej ze szkodliwym pokarmem. W pewnych typach nadwrażliwości alergicznej próbę tę można podjąć wyłącznie w warunkach szpitalnych. 

Bywa, że w przypadku AZS o ciężkim przebiegu klinicznym, współwystępującym z alergią wielopokarmową, będzie konieczne czasowe usunięcie z diety wielu produktów spożywczych jednocześnie. Należy silnie podkreślić, że taka dieta wymaga prawidłowego zbilansowania przez specjalistę dietetyka. 

Dieta przy AZS – co można jeść, a czego unikać?  

W roku 1999 Komisja Kodeksu Żywnościowego (ang. Codex Alimentarius Commission) ustaliła listę pokarmów będących najczęstszą przyczyną uczulenia. Lista ta zyskała miano „wielkiej ósemki alergenów pokarmowych”. Znalazły się na niej takie elementy jak:  

  • białko mleka krowiego,
  • białko jaja, 
  • skorupiaki, mięczaki, ryby, 
  • orzeszki arachidowe i orzechy, 
  • soja,
  • pszenica. 
Na mocy Rozporządzenia Komisji Europejskiej z dnia 13 grudnia 2014 roku na liście znalazły się dodatkowo: mięso, seler, gorczyca, sezam, łubin i dwutlenek siarki. Uczulać mogą oczywiście także inne pokarmy, nawet z pozoru „dietetyczne” – np. marchew czy jabłko.  

Trudno powiedzieć, jakich produktów spożywczych nie należy się bać. Jest to bowiem kwestia bardzo indywidualna i dopiero po długotrwałej obserwacji można stwierdzić, że dany produkt będzie bezpieczny. Jeśli, przykładowo, objawy wywołują produkty mleczne, jajka oraz ryby, należy podjąć próbę zbilansowania diety na bazie roślinnych zamienników mleka (np. mleko owsiane, ryżowe, jogurt kokosowy, tofu), mięsa (uwaga na wołowinę – możliwa alergia krzyżowa mięso-mleko), zdrowych tłuszczy (oleje roślinne) oraz warzyw i owoców.  

AZS u niemowlaka a karmienie piersią

Trudna sytuacja pojawia się w przypadku AZS maluchów karmionych mlekiem matki. Aby móc skutecznie i bezpiecznie wyeliminować składniki, które szkodzą dziecku, mama musi uważnie obserwować swoją dietę oraz wszystkie reakcje maleństwa. Przydatne bywa prowadzenie dziennika żywieniowego. U niemowląt karmionych jedynie mlekiem „sztucznym” znalezienie przyczyny dietozależnej jest znacznie łatwiejsze – stosuje się wówczas specjalne preparaty mlekozastępcze, czyli hydrolizaty białek kazeiny albo serwatki. Należy pamiętać, że kwestia eliminacji czy rozszerzania diety u dzieci z tej grupy powinna pozostawać pod ścisłą kontrolą specjalistów – działanie na własną rękę może prowadzić do poważnych niedoborów pokarmowych w przypadku dziecka. 

Przykładowy jadłospis dla dzieci i dorosłych z atopowym zapaleniem skóry   

Poniżej znajdują się przepisy  dla dzieci i dorosłych z nadwrażliwością na mleko, jaja oraz ryby. 

Śniadanie – ryżanka na mleku/napoju kokosowym z jagodami 

Ryż ugotuj we wodzie z odrobiną soli, ma być bardzo miękki. Połącz go z ciepłym napojem kokosowym, dodaj jagody oraz łyżeczkę oleju rzepakowego. 

II śniadanie – kanapki z tofu, zielonym ogórkiem i bazylią 

Pieczywo graham skrop świeżą oliwą, obłóż plasterkami tofu i obranym ogórkiem. Posyp listkami świeżej bazylii. 

Obiad – roladki z kurczaka ze szpinakiem i suszonymi pomidorami 

Na rozgrzanej oliwie zredukuj szpinak, dodaj posiekane w paseczki suszone pomidory, delikatnie dopraw solą i pieprzem. Nadzienie wyłóż na rozbite filety z kurczaka, zwiń je i obwiąż sznurkiem do żywności albo zepnij wykałaczkami. Umieść roladki z rękawie, napełnij go powietrzem i kilkoma łyżkami drobiowo-warzywnego bulionu. Zamknij rękaw, piecz w naczyniu w 200*C przez ok. 25 minut. Podawaj z ziemniakami i ogórkiem kiszonym. 

Kolacja – tosty z hummusem i czarnymi oliwkami 

Pieczywo żytnie obłóż domowym hummusem (ciecierzyca, oliwa, sól). Posyp z wierzchu pokrojonymi oliwkami oraz posiekanym szczypiorkiem. 

Przepisy w AZS – dla dzieci i dorosłych 

Pudding jaglany z owocami (bez glutenu, mleka krowiego, jajek) 

Kaszę jaglaną podpraż na suchej patelni, następnie przelej wrzącą i zimną wodą na zmianę. Ugotuj w wodzie w proporcjach 50:50. Następnie zmiksuj z mlekiem roślinnym, bananem oraz ew. sokiem pomarańczowym/jabłkowym do smaku. Przełóż do szklanej miseczki. 

Placki ziemniaczano-dyniowo-marchewkowe (bez glutenu, jajek) 

Ziemniaki, dynię, marchewkę oraz cebulę zetrzyj na tarce o drobnych oczkach. Łyżka za łyżką dodawaj mąkę z ciecierzycy (ew. inną specjalną mąką bezglutenową), dokładnie dociskając do masy (aby mąka wchłonęła wilgoć), dopraw solą i pieprzem. Lekko luźną masę wykładaj łyżką na rozgrzany olej na patelni i smaż placki. 

  1. R. Nowicki i in., Atopowe zapalenie skóry. Interdyscyplinarne zalecenia diagnostyczne i terapeutyczne Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, Polskiego Towarzystwa Alergologicznego, Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego i Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej. Część I. Profilaktyka, leczenie miejscowe i fototerapia, „ptca.pl” [online] https://ptca.pl/index.php/baza-wiedzy/wszystkie-artykuly/265-najnowsze-wytyczne-leczenia-azs-stanowisko-ekspertow-cz-1 [dostęp:] 14.11.2020.
  2. O. Wróbel, Żywienie w atopowym zapaleniu skóry, „Kosmetologia Estetyczna”, nr 6 2017. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Błonnik pokarmowy – gdzie i czym jest? Jak wpływa na zdrowie?

    Błonnik pokarmowy, zwany włóknem pokarmowym, to grupa substancji, która odgrywa ważną rolę w funkcjonowaniu układu pokarmowego człowieka. Wyróżnia się dwie frakcje błonnika pokarmowego: rozpuszczalną i nierozpuszczalną w wodzie. Każda wywiera określony wpływ na organizm. W jakich produktach można znaleźć błonnik pokarmowy i jakie są jego właściwości?

  • Dynia – wartości odżywcze i właściwości lecznicze. Dietetyczne przepisy z dynią

    Dynia jest warzywem bogatym w witaminy i minerały – m.in. w magnez, selen, potas i cynk. Stanowi także źródło białka i błonnika pokarmowego. Kto powinien włączyć ją do swojej diety? Jakie właściwości mają pestki z dyni i olej z dyni? Czy to warzywo będzie odpowiednie dla cukrzyków?

  • Mleko kokosowe – wartości odżywcze, właściwości, zastosowanie. Jak zrobić je w domu?

    Mleko kokosowe stanowi smaczną alternatywę dla mleka krowiego, dzięki czemu może znaleźć miejsce m.in. w diecie osób chorujących na celiakię, cukrzycę czy nietolerancję laktozy. Jakie właściwości i zastosowanie ma mleko kokosowe? Jak w łatwy sposób przygotować je samodzielnie w domu?

  • Gruszka – właściwości, wartości odżywcze, przepisy

    Jej dodatek do diety może pomóc przy uciążliwych zaparciach. Świetnie sprawdzi się jako element maseczki na przetłuszczającą się cerę. W dodatku pysznie smakuje zarówno w daniach na słodko, jak i na wytrawnie. Gruszka – jakimi wartościami odżywczymi się charakteryzuje? Czy jedzenie jej może zaszkodzić? Co dobrego przygotować z gruszek?

  • Czym jest układ odpornościowy i jak skutecznie go wspierać?

    Po z natury ciepłym lecie przychodzi sezon jesienny, który wystawia na ciężką próbę nie tylko nasz nastrój, ale również układ odpornościowy, który w tym czasie jest wyjątkowo obciążony. Jest to okres infekcji, często nawracających lub przewlekłych. Istnieją jednak sposoby, aby sobie skutecznie pomóc i zniwelować ryzyko uciążliwych i osłabiających przeziębień, na tle których mogą rozwinąć się dużo poważniejsze choroby, jak zapalenie płuc czy oskrzeli. Spośród czynników mających wpływ na prawidłowo funkcjonujący układ immunologiczny, niewątpliwie ogromne znaczenie ma zdrowa dieta.

  • Kapary – smak, właściwości i zastosowanie w kuchni

    Kapary to roślina krzewiasta naturalnie występująca w strefie tropikalnej i w basenie Morza Śródziemnego. Pąki kwiatowe kaparów są znane już od wielu lat ze względu na swój charakterystyczny smak oraz działanie wspomagające trawienie i leczenie infekcji górnych dróg oddechowych. Kapary są ważnym źródłem wielu różnych biologicznie aktywnych substancji chemicznych, których właściwości terapeutyczne były już dobrze znane i cenione przez starożytnych Rzymian.

  • Blue Monday – co to jest? Kiedy wypada? Czy Blue Monday to mit?

    Blue Monday to termin określający rzekomo najbardziej depresyjny dzień w roku. Według wyliczeń twórcy tej teorii przypada on na trzeci poniedziałek stycznia. To właśnie w tym dniu we wszystkich mediach słyszymy o niebieskim poniedziałku. Wiele osób zastanawia się wówczas, ile jest prawdy w teorii Blue Monday.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij