×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Naukowcy odkryli, dlaczego stres powoduje siwienie

„Osiwieć ze stresu” to często stopowane powiedzenie rozumiane raczej jako metafora niż realna przestroga przed fizycznymi skutkami zdenerwowania. Okazuje się jednak, że siwienie faktycznie ma związek ze stresem, co udało się odkryć naukowcom z Harvard University. Badanie na myszach pokazało, że reakcje ich organizmów, a konkretnie systemu nerwowego, na sytuacje stresowe, powodują trwałe uszkodzenia komórek w mieszkach włosowych odpowiedzialnych za ich pigmentację.

Naukowcom z Harvardu udało się ustalić, w jaki sposób działa mechanizm siwienia pod wpływem stresu. Jak pokazało ich badanie, stres aktywuje tzw. reakcję „walcz albo uciekaj” w układzie nerwowym, co powoduje niszczenie komórek macierzystych w mieszkach włosowych odpowiedzialnych za nadawanie włosom koloru. Siwizna włosów to w końcu nic innego jak włosy pozbawione pigmentu. 

Układ współczulny kontra komórki barwnikowe

Odkrycie przyczyn siwienia na tle nerwowym nie było łatwe, ponieważ naukowcy musieli sprawdzić kilka tropów. Pierwszym był kortyzol, czyli hormon stresu, którego stężenie w organizmie rośnie w sytuacjach wywołujących silne napięcie nerwowe. To był jednak fałszywy trop, podobnie jak układ immunologiczny, który – zdaniem naukowców – mógłby atakować komórki pigmentacyjne w wyniku stresu. Okazało się, że myszy bez takiej ochrony również siwiały poddane poważnemu stresowi. Podobnie, gdy ich ciała pozbawiono gruczołu odpowiedzialnego za wydzielanie kortyzolu, siwienie również miało miejsce. 

Metodą eliminacji naukowcy rozpoczęli poszukiwania w nerwowym układzie współczulnym, odpowiedzialnym za reakcję „fight or flight” czyli „walcz lub uciekaj”. Uruchamia się ona w chwili silnego stresu i zgodnie z nazwą mobilizuje do reakcji obronnej lub wycofania. Co ciekawe, długo sądzono, że wspomniana reakcja jest niezależna od naszej woli i powszechna dla wszystkich ludzi i zwierząt. 

Z najnowszych obserwacji wynika jednak, że jest ona charakterystyczna przede wszystkim dla samców, natomiast samice mają inne sposoby radzenia sobie ze stresem, nastawione nie na walkę, ale „ugłaskanie” przeciwnika. W ich wypadku reakcją na stres w takiej sytuacji rządzi oksytocyna, czyli hormon wywołujący uczucia opiekuńcze. Dzięki temu kobieta w sytuacji zagrożenia woli negocjować i podejmować działania koncyliacyjne, zamiast aktywnie angażować się w konflikt. 

W toku badań naukowcy odkryli, że nerwy układu współczulnego są połączone z mieszkami włosowymi, a w sytuacji stresowej wydzielają noradrenalinę, która wpływa na mechanizmy zachodzące w mieszku włosowym. 

Siwizna po kilku dniach stresu

Normalnie obecne w mieszku włosowym komórki macierzyste przekształcają się w komórki barwnikowe w procesie regeneracji włosów, gdy konieczne jest nadanie im barwy. Gdy jednak do mieszka trafi produkowana przez układ współczulny noradrenalina, komórki macierzyste zaczynają intensywnie przekształcać się w komórki barwnikowe aż do chwili, gdy ich zapas zostanie wykorzystany. Kiedy tak się stanie, mieszek traci możliwość koloryzacji włosów, co w konsekwencji prowadzi do siwienia. Zgodnie z badaniami, w przypadku myszy wystarczyło kilka dni stresu, by komórki zawierające pigment zniknęły całkowicie. Nie ma możliwości ich odtworzenia, więc od tej chwili włosy rosną bez barwnika, co oznacza, że stają się siwe lub białe. 

Szansa na nowe terapie

Badanie to przyniosło nowa wiedzę na temat funkcjonowania układ nerwowego, a konkretnie posiadanych przez niego możliwości kontroli komórek macierzystych i ich aktywności. Ta wiedza uzupełnia już posiadaną dotyczącą roli, jaką neurony odgrywają w regulacji funkcjonowania narządów, naczyń krwionośnych oraz układu odpornościowego. Dzięki temu będzie można badać i analizować wpływ stresu na konkretne tkanki czy organy, jak również pracować nad strategiami mającymi blokować efekty stresu lub zmniejszać jego negatywne konsekwencje. 

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. B. Zhang, S. Ma, I. Rachmin, M. He, P. Baral, S. Choi, W. A. Gonçalves, Y. Shwartz, E. M. Fast, Y. Su, L. I. Zon, A. Regev, J. D. Buenrostro, T. M. Cunha, I. M. Chiu, D. E. Fisher, Ya-Chieh Hsu, Hyperactivation of sympathetic nerves drives depletion of melanocyte stem cel, "Nature", 2020; DOI: 10.1038/s41586-020-1935-3
  2. Harvard University, Solving a biological puzzle: How stress causes gray hair: Scientists uncover link between the nervous system and stem cells that regenerate pigment, "ScienceDaily", 2020, [online], www.sciencedaily.com/releases/2020/01/200122135313.htm.

Podziel się: