Różne oblicza herbaty
Ewa Pakuła

Różne oblicza herbaty

Herbata – niegdyś napój narodowy Chińczyków, dziś ma miliony amatorów na całym świecie. Nie dość, że smaczna, to i zdrowa.

Do Europy chińska herbata dotarła na początku XVII w., wówczas stosowano ją jako lekarstwo. W XVIII w. stała się najzwyklejszym napojem. Dopiero w II połowie XIX w. po tym, jak Brytyjczykom udało się potajemnie wyekspediować z Chin nasiona i siewki krzewów herbacianych, zostały założone w Indiach wielkie plantacje herbaty.

Czym jest herbata?

Herbata jest wiecznie zielonym drzewem lub krzewem z pojedynczymi, jajowatymi listkami oraz drobnymi, białymi, pachnącymi kwiatami. Owocami są małe, zdrewniałe torebki.

Plantacje rosną na wysokości około 1000 m n.p.m. w klimacie gorącym i wilgotnym. Posadzony krzew może plonować nawet do 20 lat. Ręcznie zbierane listki poddaje się dalszej obróbce, dzięki której otrzymujemy herbatę czarną, zieloną lub ulung (zwana też czerwoną lub półfermentowaną).

  • Herbatę czarną uzyskuje się w wyniku kilkugodzinnej fermentacji i suszenia, dzięki czemu nabiera intensywnego aromatu. Polega to na tym, że zwiędnięte, a także zwinięte liście herbaty puszczają sok, co sprzyja utlenianiu oraz przemianie części garbników w związki aromatyczne. Liście zmieniają zabarwienie na brunatny.
  • Herbata zielona powstaje w wyniku procesu suszenia bez fermentacji, dlatego bogata jest w garbniki, których cierpki smak działa orzeźwiająco.
  • Herbata typu ulung to produkt pośredni pomiędzy herbatą czarną a zieloną, czyli poddaje się ją krótkiej fermentacji, a następnie suszy.

W Europie bezsprzecznie najpopularniejsza jest herbata czarna. Choć coraz więcej ludzi zaczyna doceniać smak i właściwości zdrowotne herbaty zielonej oraz czerwonej.

Na rynku dostępne są również herbaty aromatyzowane, do których w końcowej fazie dodaje się aromaty, np. esencje owocowe, płatki kwiatów, olejki eteryczne, przyprawy korzenne. Tak zwane herbaty ziołowe lub owocowe nie są produkowane w oparciu o herbaciane liście.

Bogactwo zdrowia z herbacianych listków

W herbacianych listkach kryje się cała moc herbaty. Są one bogate w teinę (bardzo podobną do kofeiny), która ma właściwości pobudzające. W przeciwieństwie do kofeiny, teina nie działa tak gwałtownie i dlatego nie odnotowano żadnego niekorzystnego wpływu na serce czy układ krążenia.

Herbata zawiera teofilinę i teobrominę, mające działanie łagodnie pobudzające, lekko moczopędne, a także: zasady purynowe, sole mineralne, witaminy B2, B6 i K, olejek eteryczny oraz garbniki. Flawonoidy korzystnie wpływają na obniżanie stężenia cholesterolu we krwi, neutralizują wolne rodniki oraz przypisuje się im działanie przeciwnowotworowe. Im dłuższy czas parzenia, tym większa ilość flawonoidów.

Najbogatsza we flawonoidy jest herbata zielona, niefermentowana. Uważa się, że regularnie pita może zapobiegać rakowi piersi, żołądka, jelita grubego, płuc oraz prostaty. Herbaty ulung i czarna, choć uboższe we flawonoidy, i tak są ich dobrym źródłem. Osoby zagrożone ryzykiem niedoboru żelaza, anemii (np. małe dzieci, osoby starsze, wegetarianie, dziewczęta w okresie dojrzewania) nie powinny pić herbaty do posiłków, gdyż niektóre składniki flawonowe zaburzają wchłanianie żelaza, szczególnie pochodzącego z produktów roślinnych. Jednocześnie, przy stosowaniu urozmaiconej diety, picie herbaty nie wiąże się z ryzykiem niedokrwistości.

Efekt działania herbaty na nasz organizm uzależniony jest od czasu zaparzania listków. Herbata krótko parzona (3 minuty) pobudza, a dłużej (5 minut) koi. Parzona jeszcze dłużej (kilkanaście minut) zawiera dużą ilość garbników, co może spowodować podrażnienie żołądka. Taki nieosłodzony napar bogaty w garbniki korzystnie działa na błonę śluzową jelit podczas problemów trawiennych.

Czy picie herbaty z mlekiem to słuszny wybór? Badania przeprowadzone na zdrowych ochotnikach wykazały, że dodatek półtłustego nabiału do herbaty nie wpływa na wchłanianie flawonoidów w przewodzie pokarmowym, a więc tzw. bawarkę pić można bez obaw o swoje zdrowie.

Inne rodzaje herbat

Oprócz znanych herbat czarnych, zielonych i czerwonych istnieją jeszcze inne, rzadsze rodzaje:

  • Białą herbatę otrzymuje się z pączków i listków zbieranych ręcznie wczesną wiosną (okryte są srebrno-białym meszkiem, nadającym białe zabarwienie). Nie jest fermentowana, tylko od razu suszona, dzięki czemu napar ma jasny kolor oraz delikatny smak i aromat. Produkowana w Chinach w ograniczonym zakresie, wysoko ceniona przez smakoszy. Zawiera najwięcej polifenoli ze wszystkich herbat i wykazuje najsilniejsze działanie antyoksydacyjne.
  • Herbata żółta wytwarzana w Chinach z młodych listków oraz pączków, poddawana fermentacji krótszej niż w procesie otrzymywania herbaty czerwonej.
  •  Od kilku lat coraz większą popularność w naszym kraju zdobywa herbata czerwona Pu-erh, znana jako tzw. „pożeracz tłuszczu”. Pochodzi z chińskiej prowincji Yunnan. Od innych herbat czerwonych odróżnia ją wieloletni proces leżakowania, w czasie którego powstają w liściach antyoksydacyjne flawonoidy.
Flawonoidy wzmacniają ściany naczyń krwionośnych i wykazują działanie antyagregacyjne. Dzięki temu mogą spowalniać procesy rozwoju miażdżycy. W herbacie Pu-erh występują liczne związki pobudzające metabolizm tłuszczowy w organizmie człowieka, co ma sprzyjać redukcji masy ciała i poprawie profilu lipidowego krwi.

Herbata w aptece i w kosmetyce

Zieloną oraz białą herbatę szybko doceniły firmy kosmetyczne i produkujące suplementy żywieniowe. W aptekach, drogeriach znajdziemy całe linie kosmetyków, zawierających ekstrakt zielonej lub białej herbaty. Ze względu na ich działanie przeciwzapalne, antyoksydacyjne, łagodzące, a także ochronne przed promieniami UV (przeciwdziałają zbyt szybkiemu starzeniu się skóry). Ekstrakt z zielonej herbaty korzystnie oddziałuje również na włosy, co wykorzystano do produkcji balsamów, chroniących je przed szkodliwym słońcem, poprawiających ich ogólną kondycję i nadających piękny połysk.

W aptece możemy kupić także ekstrakty herbaty zielonej i czerwonej w kapsułkach. Zazwyczaj jedna taka tabletka odpowiada pod względem składu jednej filiżance herbaty i obfituje we wszystkie dobroczynne składniki. Doustne preparaty zielonej herbaty polecane są często jako środki wzmacniające, oczyszczające oraz odchudzające. Często łączone z guaraną, kofeiną lub CLA (sprzężonym kwasem linolowym) wzmagają spalanie kwasów tłuszczowych w organizmie poprzez nasilenie termogenezy, co ma sprzyjać efektowi odchudzającemu (podobnie jak Pu-erh).

Ekstrakt z zielonej herbaty znalazł zastosowanie w higienie intymniej dla kobiet, z uwagi na działanie przeciwzapalne, antybakteryjne i neutralizujące zapachy. Panie ufające naturze mogą wybierać pomiędzy płynami, żelami, piankami i podpaskami.

Herbata nie może nam jednak zastąpić owoców i warzyw, zawierających liczne, inne niezbędne dla każdego człowieka składniki odżywcze. Bogata dieta ma istotny związek z niższym ryzykiem rozwoju chorób układu krążenia i nowotworów. Herbata, dzięki swoim naturalnym antyoksydantom, jest natomiast bardzo dobrym jej uzupełnieniem.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Magnez łagodzi stres

    Magnez jest jednym z podstawowych makroelementów niezbędnych do życia. Makroelementy są to pierwiastki występujące w organizmie w ilościach do kilku procent jego suchej masy. Magnez wchodzi w skład wszystkich tkanek i znajduje się przede wszystkim wewnątrz komórek.

  • Bańki – sprawdzają się od lat

    Mimo olbrzymiego postępu wiedzy medycznej, stawianie baniek nadal pozostaje dość popularną metodą leczenia ostrych infekcji dróg oddechowych.

  • Jak wspomóc swoją odporność? Poznaj sposoby na wzmocnienie układu immunologicznego

    Odporność immunologiczna to zdolność organizmu do biernej oraz czynnej obrony przed patogenami, czyli czynnikami chorobotwórczymi. W jaki sposób można pobudzić swoją odporność? Jakie czynniki mają właściwości immunostymulujące? Czy poza przyjmowaniem leków w czasie trwania infekcji wirusowych lub bakteryjnych można jakoś wspomóc swój układ odpornościowy?

  • Paracetamol skuteczny, ale niebezpieczny

    Paracetamol jest jednym z grupy leków, które w ostatnich latach w Polsce zrobiły zawrotną karierę stając się dostępne bez recepty i wszechobecne w kioskach, sklepach, hipermarketach czy na stacjach benzynowych. Z jednej strony łatwość dostępu do leku umożliwia nabycie go o każdej porze dnia i nocy, z drugiej strony wiąże się to z ryzykiem szkodliwego dla zdrowia przedawkowania paracetamolu, zwłaszcza w preparatach złożonych.

  • Zbliża się przesilenie wiosenne

    Porą roku, która zazwyczaj najbardziej się dłuży jest zima, a najtrudniejsze do przetrwania są jej ostatnie tygodnie. Jesteśmy wtedy zmęczeni mało ruchliwym trybem życia, niedoborem światła słonecznego i zimnem. Jest to tzw. przesilenie wiosenne.

  • Mononukleoza zakaźna - objawy i leczenie

    Mononukleoza nazywana także chorobą pocałunków jest jedną z rzadziej rozpoznawanych chorób zakaźnych. Co za tym idzie, świadomość społeczna w tym zakresie jest niewielka i skutkuje niepotrzebnym niepokojem w momencie rozpoznania choroby przez lekarza. Czynnikiem chorobotwórczym jest wirus Epsteina-Barra (tzw. EBV), który jest wirusem wszechobecnym. Na zakażenie szczególnie narażone są dzieci i nastolatki. Wirus, który raz zaatakował pozostaje w organizmie człowieka na całe życie.

  • Alergiczne zapalenie spojówek

    Wśród różnych dolegliwości coraz powszechniejsze stają choroby alergiczne, czyli uczuleniowe. Ich objawy zaczynają się często od dolegliwości ze strony oczu. Nierzadko skłania to pacjenta do wizyty bezpośrednio u farmaceuty w aptece po doraźną pomoc.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij