Skóra po lecie

Po okresie letnim nasza skóra bywa często przesuszona i wymaga odpowiedniej pielęgnacji. O zachowaniu normalnego stanu skóry decyduje warstwa lipidowa na jej powierzchni oraz zawartość wody w warstwie rogowej naskórka; mówimy o tzw. równowadze wodno-lipidowej.

Stan nawodnienia skóry zależy od ilości dostarczonej z zewnątrz i wewnątrz wody oraz od zdolności zatrzymywania jej. O możliwości zatrzymywania wody przez naskórek decydują zawarte w warstwie rogowej substancje higroskopijne oraz warstwa tłuszczowa znajdująca się na jej powierzchni. W skład substancji higroskopijnych wchodzi wiele małocząsteczkowych związków organicznych, takich jak wolne aminokwasy, mocznik, mleczany oraz związki sodu, wapnia, potasu, magnezu i chloru. Substancje te dzięki higroskopijnym właściwościom absorbują wilgoć z powietrza oraz wodę z głębszych warstw skóry.

Warstwa lipidowa

Chroni higroskopijne składniki przed wymyciem ich wodą. Składa się ona głównie z wydzieliny gruczołów łojowych, tłuszczu, naskórka i potu. Lipidy znajdujące się na powierzchni skóry zawierają około 28% wolnych kwasów tłuszczowych, 33% triacylogliceroli, 14% wosków, 5% cholesterolu i jego estrów, 5% skwalenu, 8% węglowodorów parafinowych i 7% związków niezidentyfikowanych. Mieszanina wymienionych lipidów i wody tworzy na powierzchni skóry emulsję, najczęściej typu woda w oleju. Od dłuższego czasu w laboratoriach kosmetycznych prowadzi się badania nad doborem w recepturach takich składników, które mogą uzupełnić bądź zastąpić składniki naturalnego płaszcza hydrolipidowego. Po lecie warto zatem pomyśleć o kosmetykach poprawiających barierę hydrolipidową naskórka oraz dostarczających substancji stymulujących funkcję skóry.

Preparaty polecane w tym okresie powinny zawierać w składzie recepturalnym m.in. surowce:

  • wzmacniające barierę lipidową w głębi warstwy rogowej, np. tłuszcze, skwalen, cholesterol,
  • substancje tworzące na skórze hydrofilowy film, np. mukopolisacharydy, hydrolizaty protein, chitozan,
  • wiążące wodę w naskórku, np. glicerynę, mocznik, hydroksykwasy.

Tłuszcze i ich pochodne zajmują czołową pozycję wśród surowców kosmetycznych. W naturze lipidy są składnikami każdej żywej komórki. Spełniają one różnorodne funkcje w żywych organizmach. Stanowią podstawowy składnik zwierzęcej błony komórkowej. Pełnią ważną rolę ochronną w stosunku do skóry. Odtłuszczona skóra szybko obumiera i odpada płatami. Lipidy znajdujące się na jej powierzchni tworzą tzw. płaszcz lipidowy chroniący skórę przed działaniem promieni UV, innych czynników atmosferycznych, związków detergentowych, nadmiernym odparowywaniem wody. Zawartość lipidów na powierzchni skóry zależy zarówno od czynników ogólnoustrojowych jak i zewnętrznych. Omówione funkcje fizjologiczne, jak i ochronne lipidów zdeterminowały ich wiodącą role zarówno w tradycyjnych, jak i nowoczesnych preparatach kosmetycznych i dermatologicznych. Są one niezbędnymi składnikami większości kosmetyków. W przemyśle kosmetycznym stosuje się zarówno tłuszcze roślinne, jak i zwierzęce.

Oleje roślinne

Najstarszymi naturalnymi kosmetykami stosowanymi już w czasach starożytnych w Egipcie, Chinach, Mezopotamii były właśnie oleje roślinne. Na ogół są to ciekłe tłuszcze otrzymywane z nasion, owoców, kiełków i innych surowców pochodzących z roślin oleistych. Z chemicznego punktu widzenia są to mieszaniny triglicerydów kwasów tłuszczowych, a ich wartość biologiczna zależy od rodzaju występujących w nich kwasów tłuszczowych. Współcześnie wprowadza się je do kremów i balsamów, maseczek kosmetycznych, płynów kąpielowych i bezpośrednio na skórę podczas masażu. Są składnikami szamponów, odżywek oraz innych środków do pielęgnacji włosów.

Oleje roślinne są podstawową formą podawania przez skórę substancji odżywczych i witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Dobre, świeże oleje roślinne dają najlepszy efekt pielęgnacyjny i kosmetyczny. Na szczególną uwagę, jeżeli chodzi o działanie kosmetyczne, zasługują tak zwane biooleje, czyli naturalne oleje o wysokiej zawartości niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych: linolowego, linolenowego, arachidonowego (NNKT) w literaturze kosmetycznej znanych jako witamina F. Produkty te zawierają na ogół również inne witaminy, fosfolipidy i fitosterole. Biooleje mają nie tylko wartość odżywczą, ale dzięki obecności nienasyconych kwasów tłuszczowych oraz innych składników o działaniu biologicznie-aktywnym nadają kosmetykom właściwości natłuszczające, wygładzające oraz odżywcze.

W kosmetykach, jako witaminę F bardzo często stosuje się właśnie oleje roślinne bogate w NNKT, takie jak olej lniany, konopny, słonecznikowy, sojowy z zarodków pszenicy czy kukurydzy. Ostanie dwa oleje są również bogatym źródłem witaminy E, znanej ze swych właściwości zmiatacza wolnych rodników. Do szczególnie cennych bioolejów zalicza się produkty zawierające duże ilości kwasu linolenowego (GLA), takie jak olej z nasion wiesiołka, ogórecznika czy czarnej porzeczki. Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe stosowane w preparatach kosmetycznych przywracają zakłóconą równowagę kwasowo-wodnolipidową skóry, nadając jej kwaśne pH (~5,5). Zapewniają one skórze prawidłowe nawilżenie, przywracają funkcje ochronne, działają przeciwzapalnie i przeciwalergicznie.

Bardzo często w kosmetyce stosowane są oleje: rycynowy, jojoby, migdałowy, z pestek moreli, z pestek brzoskwiń czy masło kakaowe, które wykazują znakomite właściwości natłuszczające i odżywcze. Stosowane są one w dobrych kremach, lotionach do skóry suchej oraz w odżywkach i balsamach do włosów zniszczonych, szczególnie po okresie słonecznego lata. Mają działanie ochronne oraz przeciwdziałają szkodliwym wpływom środowiska.

Naturalne oleje roślinne w wielu preparatach kosmetycznych o działaniu nawilżającym i ochronnym bywają zastępowane olejami mineralnymi bądź silikonowymi. Powszechnie stosowanymi w kosmetyce olejami mineralnymi są: olej parafinowy i wazelinowy oraz parafina i wazelina. Znaczenie tych surowców wynika między innymi z ich właściwości fizycznych zbliżonych do właściwości tłuszczów roślinnych i zwierzęcych. W odróżnieniu jednak od nich surowce te charakteryzują się znacznie większą trwałością. Mechanizm działania olejów mineralnych polega na tworzeniu na powierzchni skóry bariery okluzyjnej, która hamuje utratę wody do otoczenia i zapobiega jej nadmiernemu przesuszeniu. Wazelina jak i inne środki nawilżające typu okluzyjnego są efektywnymi czynnikami zapobiegającymi wysuszeniu skóry. Skuteczność oraz niska cena powodują, że surowce te dość chętnie wykorzystywane są w preparatach kosmetycznych. Ich wadą jest to, że stosowane na duże powierzchnie ciała mogą powodować zatykanie porów, a w konsekwencji zakłócenia gospodarki cieplnej organizmu. Coraz częściej wykorzystuje się je w preparatach o charakterze ochronnym, szczególnie w wyrobach stosowanych w okresie zimowym, np. kremach do rąk.

Preparaty silikonowe

Konkurencyjnymi surowcami dla olejów mineralnych stały się w ostatnich czasach produkty silikonowe. Silikony są produktami bezbarwnymi, bezwonnymi, obojętnymi chemicznie. Są one odporne na działanie czynników atmosferycznych, tlenu, wody i światła. Produkty te mieszają się z wieloma surowcami tłuszczowymi stosowanymi w kosmetyce, m.in. olejami roślinnymi, estrami kwasów tłuszczowych, alkoholem cetylowym, masłem kakaowym i in. Od czasu wyprodukowania olejów silikonowych po drugiej wojnie światowej znalazły one szerokie zastosowanie w wielu gałęziach przemysłu. Silikony stanowią grupę związków o szczególnym znaczeniu również w kosmetyce. Ze względu na swoje własności mogą pełnić w produktach kosmetycznych bardzo różnorodne funkcje. Praktycznie nie ma wyrobu kosmetycznego, w którym nie mogłyby one znaleźć zastosowania.

Początkowo oleje silikonowe były wykorzystywane w kosmetyce głównie do zmniejszenia bielenia się emulsji. Na stałe znalazły one natomiast tam miejsce od momentu, kiedy odkryto ich własności zmiękczające i wygładzające skórę. Dzięki całkowitej tolerancji przez skórę oraz ich właściwościom hydrofobowym silikony stosowane są zarówno w preparatach do pielęgnacji twarzy, jak i całego ciała. Tworzą one na powierzchni skóry cienki niewidoczny film ochronny, który nie utrudnia jej oddychania i jest odporny na zmywanie wodą. Utworzony film pełni wielorakie funkcje, m in.: chroni skórę przed działaniem czynników zewnętrznych oraz zabezpiecza ją przed utratą wilgoci, ponieważ nie tylko zwiększa zawartość wody w warstwie rogowej skóry, ale przede wszystkim hamuje utratę tej wody w procesach fizjologicznego parowania. W przeciwieństwie do olejów mineralnych silikony nie wpływają na zaburzenia gospodarki cieplnej organizmu. Są one dobrymi protektorami skóry, nie powodującymi uczucia lepkości czy tłustości, wykazują bardzo dobre rozprowadzanie, łatwo dają się wcierać w skórę i wnikają w mieszki włosowe. Polepszają wnikanie substancji biologicznie aktywnych. Ze względu na małe napięcie powierzchniowe nie wywołują podrażnień. W konsekwencji stosowanie preparatów zawierających w składzie produkty silikonowe poprawia wygląd skóry oraz jej stan, zmiękcza skórę, nadając jej jedwabisty, aksamitny wygląd. Są więc one cennymi składnikami kremów nawilżających i ochronnych. Znalazły także zastosowanie w preparatach pielęgnacyjnych do rąk, gdzie wykorzystuje się ich zdolność tworzenia na stosowanej powierzchni wodoodpornych warstewek, chroniących przy wykonywaniu tzw. "brudnych prac".

Ze względu na te właściwości oleje silikonowe są także ważnymi składnikami wodoodpornych produktów promieniochronnych. Silikony stosowane w preparatach słonecznych wspomagają działanie filtrów UV, które w ich obecności mogą działać dłużej i silniej. Ponieważ lepkość silikonów mało zmienia się wraz z temperaturą, preparaty zawierające je nadają się do stosowania w wysokich temperaturach, jak np. w filmie, teatrze.
Silikony stosowane w preparatach do pielęgnacji skóry zapewniają:

  • działanie nawilżające, zmiękczające, wygładzające, ochronne,
  • brak uczucia lepkości i tłustości po zastosowaniu produktu,
  • łatwiejsze rozprowadzanie preparatu,
  • zmniejszenie bielenie się kremów i lotionów podczas ich rozsmarowywania,
  • wodoodporność.

Silikony ze względu na swoje korzystne właściwości znajdują zastosowanie także w preparatach do pielęgnacji włosów. Każdy rodzaj włosów potrzebuje określonej pielęgnacji. Włosy zdrowe wymagają tylko ochrony, natomiast włosy zniszczone potrzebują także intensywnej regeneracji. Silikony mogą zapewnić każdemu rodzajowi włosów to, czego potrzebują one najbardziej. Stosowane w preparatach do pielęgnacji włosów, podobnie jak w przypadku skóry, pozostawiają na nich film, który nie jest tłusty i nie obciąża włosów. Ponieważ silikony są substantywne do włókna włosowego ich działanie ochronne powiązane jest z jednoczesnym działaniem kondycjonującym.

Preparaty silikonowe stosuje się także w kosmetyce kolorowej, dezodorantach, antyperspirantach, preparatach do i po goleniu. W preparatach tych poprawiają ich funkcjonalność, ułatwiając ich równomierne rozprowadzanie po stosowanej powierzchni oraz przyspieszają ich wchłanianie. Silikony rozpuszczalne w wodzie wykorzystywane są jako łagodne środki powierzchniowo-czynne w preparatach do mycia ciała. Znajdują one również zastosowanie w piankach do golenia, gdzie poprawiają poślizg na skórze podczas golenia. Choć są związkami o wyjątkowej odporności na działanie mikroorganizmów (tzn. nie ulegającymi biodegradacji), silikony należą do surowców przyjaznych człowiekowi i środowisku. Nie powodują zanieczyszczenia środowiska, nie są akumulowane w organizmach żywych. W drodze chemicznego utleniania ulegają bowiem degradacji do dwutlenku węgla, wody i kwasu krzemowego. Mechanizm degradacji i ich wpływ na środowisko zostały dokładnie zbadane, pozwalając na uznanie ich za wyjątkową grupę surowców kosmetycznych o wszechstronnym działaniu.

Silikony mogą, częściowo lub całkowicie, wyeliminować z receptur wiele dotychczas stosowanych surowców kosmetycznych. W produktach do pielęgnacji skóry i w środkach promieniochronnych konkurują one w widoczny sposób z olejami, woskami i tłuszczami kosmetycznymi. W perfumach, dezo-dorantach, sprayach i piankach do włosów mogą zastępować alkohol, a w antyperspirantach - estry tłuszczowe. W szamponach i mydłach eliminując tradycyjne detergenty, zmniejszają ich drażniące działanie, działając jednocześnie jako środki nawilżające. Silikony zastępując inne surowce kosmetyczne, nierzadko są lepsze od swoich poprzedników.


Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus