Nadczynność i niedoczynność tarczycy - objawy i leczenie

Tarczyca to narząd, który położony jest tuż poniżej krtani. Przylega do tchawicy, zbudowana jest z dwóch płatów, które połączone są cieśnią tarczycy, czyli węziną. Tarczyca produkuje hormony: tyroksynę oraz trójjodotyroninę.

Hormony tarczycy są przede wszystkim odpowiedzialne za metabolizm i termogenezę zachodzące w naszym organizmie. Dzięki nim dochodzi do syntezy (tworzenia) i katabolizmu, czyli rozpadu białek . Poza tym wywierają one wpływ na rozpad tłuszczy, czyli lipolizę- dzięki temu procesowi dostarczane są kwasy tłuszczowe biorące udział w procesach metabolizmu i termogenezy.

Synteza i wydzielanie hormonów tarczycy jest regulowana przez przysadkę mózgową, będącą częścią mózgowia, która produkuje hormon tyreotropowy (tyreotropina, TSH). Natomiast przysadka jest pobudzana do swoje pracy przez tyreoliberynę, czyli hormon produkowany przez podwzgórze, które także jest częścią mózgowia. Niestety, może zdarzyć się, że ta regulacja zostanie zaburzona. Wtedy mamy do czynienia z nadczynnością i niedoczynnością tarczycy.

Nadczynność tarczycy

Jest to stan, w którym zazwyczaj poziom hormonów tarczycy jest wysoki, zaś poziom TSH jest niski. U pacjenta obserwowane są bardzo charakterystyczne objawy. Człowiek z nadczynnością tarczycy jest zwykle bardzo drażliwy, nerwowy, niespokojny. Ma problem ze skupieniem uwagi, co często uniemożliwia mu normalną pracę czy naukę.. Poza tym chory skarży się na bezsenność, osłabienie i męczliwość mięśni. Skóra jest zazwyczaj zaczerwieniona, wilgotna, ciepła, pacjent bardzo się poci. Charakterystyczna jest także biegunka , utrata masy ciała oraz kołatania serca.

W ciężkiej postaci nadczynności tarczycy może pojawić się duszność. U kobiet mogą pojawić się zaburzenia miesiączkowania, u mężczyzn zaburzenia wzwodu, u obu płci może dojść do zmniejszenia libido. Może być także obecne wole.

Jakie są najczęstsze przyczyny nadczynności tarczycy?

Bardzo często jest ona związana z chorobą Gravesa-Basedowa. Jest to autoimmunologiczna choroba- w jej przebiegu organizm sam produkuje przeciwciała, które pobudzają odpowiednie receptory do produkcji hormonów tarczycy. Nadczynność tarczycy występuje też w przebiegu wola guzkowego nadczynnego oraz w sytuacji, kiedy w tarczycy obecny jest pojedynczy, autonomiczny guzek produkujący hormony tarczycy. Poza tym nadczynność tarczycy może występować w przebiegu jej zapaleń lub zostać wyindukowana niektórymi lekami.

Czasami nadczynność tarczycy może także towarzyszyć jej nowotworom.

Objawy nadczynności tarczycy. Jak się ją rozpoznaje?

Przede wszystkim ocenia się poziom hormonów: zazwyczaj TSH jest niskie, zaś tyroksyna i trójjodotyronina wysokie. Lekarz w czasie badania stwierdza także przyspieszone tętno, podwyższone ciśnienie krwi, często nieprawidłowy zapis ekg. W badaniu usg można stwierdzić wole guzkowe. Zaś do wykrycia pojedynczego guzka służy badanie scyntygraficzne.

Leczenie nadczynnośći tarczycy

Leczenie polega na podawaniu właściwych preparatów, które wyregulują poziom hormonów. Czasami także stosuje się leczenie jodem promieniotwórczym . Poza tym stosuje się także leczenie uzupełniające beta-blokerami, czyli lekami regulującymi zaburzoną pracę serca. Niestety, czasami zachodzi także konieczność operacji, przede wszystkim w sytuacji, kiedy poza nadczynnością u pacjenta stwierdza się również złośliwy nowotwór tarczycy.

Niedoczynność tarczycy

Może być wywołana chorobami samej tarczycy - wtedy mówimy o niedoczynności pierwotnej oraz chorobami przysadki i podwzgórza - wtedy jest to odpowiednio niedoczynność wtórna i trzeciorzędowa. Najczęstsze przyczyny niedoczynności tarczycy to zapalenia tarczycy (bardzo często w przebiegu zapalenia autoimmunologicznego Hashimoto), niedobór jodu, stosowanie niektórych leków, stan po operacji tarczycy i jej całkowitym lub częściowym wycięciu, hipoplazja tarczycy. Niedoczynność tarczycy może być też wrodzona. Poza tym może pojawić się ona w zespole niedoczynności przysadki oraz chorobach podwzgórza.

Jakie są zatem poziomy hormonów? Zmniejszony jest poziom tyroksyny, poziom trójjodotyroniny może być prawidłowy lub zmniejszony. Poziom TSH w niedoczynności pierwotnej jest wysoki, zaś we wtórnej i trzeciorzędowej- niski. Inne badania, które w połączeniu z obrazem klinicznym, mogą skłaniać lekarza do postawienia rozpoznania niedoczynności tarczycy, to podwyższony poziom cholesterolu, USG oraz ekg.

Objawy niedoczynnośći tarczycy. Jak je rozpozać?

Typowe objawy niedoczynności tarczycy to senność, spowolnienie i zmniejszenie tolerancji wysiłku. Skóra chorych jest sucha, szorstka, zimna, włosy mają skłonność do wypadania, a paznokcie do łamania się. Pacjenci skarżą się na uczucie chłodu, zaparcia, przyrost masy ciała. Lekarz w badaniu często stwierdza tzw. obrzęk podskórny (obrzęk śluzowaty) - dochodzi do pogrubienia rysów twarzy, obrzęku powiek, dłoni. Poza tym zwolniona jest czynność serca, spłycone są oddechy, głos jest matowy, ochrypły.

Leczenie niedoczynności tarczycy

Leczenie niedoczynności tarczycy polega na substytucji jej hormonów. Dawka hormonów jest dobierana indywidulanie dla potrzeb każdego pacjenta.

Choroby tarczycy to częste schorzenia. Pacjenci zawsze powinni znajdować się pod opieką endokrynologa i przestrzegać jego zaleceń, bowiem nieleczone choroby tarczycy mogą prowadzić do bardzo poważnych następstw i powikłań. Także każdy niepokojący objaw powinien nas skłonić do wizyty u lekarza rodzinnego, który stwierdzi czy istnieje powód do niepokoju.


Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus