Badania hormonalne- kiedy i jakie powinno się zrobić?
Michał Posmykiewicz

Badania hormonalne- kiedy i jakie powinno się zrobić?

Jednym z układów naszego organizmu jest układ hormonalny, nazywany inaczej układem endokrynnym lub też endokrynologicznym. Układ hormonalny składa się z dużej ilości gruczołów dokrewnych oraz wyspecjalizowanych komórek, które odpowiedzialne są za produkcje różnego rodzaju hormonów. Praktycznie każdy hormon spełnia w naszym organizmie inną funkcje, a wzajemne zależności pomiędzy poszczególnymi hormonami oraz ich wydzielanie podlega kontroli na drodze sprzężeń zwrotnych, jak również dodatkowo regulacji ze strony układu nerwowego.

Zdarzają się różnego rodzaju sytuacje, w których układ endokrynologiczny przestaje działać w prawidłowy sposób i pojawiają się zaburzenia i odchylenia zarówno w produkcji poszczególnych hormonów, jak i w sposobie ich działania. 

Zatem kiedy powinno się zrobić badania hormonalne? Kiedy wykonać badanie poziomu hormonów?

Przede wszystkim badania hormonalne powinno się wykonać wówczas, kiedy istnieje podejrzenie nadczynności lub niedoczynności tarczycy. W takiej sytuacji powinno się oznaczyć zarówno poziom wolnych hormonów, czyli tyroksyny i trójjodotyroniny, które są produkowane przez same komórki tarczycy, jak i poziom TSH, czyli poziom hormonu tyreotropowego produkowanego przez przysadkę mózgową, którego funkcją z kolei jest regulacja wydzielania wolnych hormonów przez tarczycę. Po oznaczeniu poziomu tych wszystkich trzech hormonów lekarz jest w stanie stwierdzić czy nasza tarczyca pracuje prawidłowo. Jeśli na podstawie wyników badań oraz objawów klinicznych istniałoby podejrzenie nadczynności lub niedoczynności tarczycy, wtedy zajdzie potrzeba specjalistycznej konsultacji endokrynologicznej, w czasie której lekarz postawi już ostateczną, pewną diagnozę i zaleci dalsze postepowanie oraz dobierze właściwe leczenie.  

Jakie objawy mogą zatem sugerować nadczynność tarczycy? 

Nadczynność tarczycy jest to stan, w którym zazwyczaj poziom hormonów tarczycy jest wysoki, zaś poziom TSH jest niski. U pacjenta obserwowane są bardzo charakterystyczne objawy. Człowiek z nadczynnością tarczycy jest zwykle bardzo drażliwy, nerwowy, niespokojny. Ma problem ze skupieniem uwagi, co często uniemożliwia mu normalną pracę czy naukę. Poza tym chory skarży się na bezsenność, osłabienie i męczliwość mięśni. Skóra jest zazwyczaj zaczerwieniona, wilgotna, ciepła, pacjent bardzo się poci. Charakterystyczna jest także biegunka, utrata masy ciała oraz kołatania serca.

W ciężkiej postaci nadczynności tarczycy może pojawić się duszność. U kobiet mogą pojawić się zaburzenia miesiączkowania, u mężczyzn zaburzenia wzwodu, u obu płci może dojść do zmniejszenia libido. Może być także obecne wole. 

Polecane dla Ciebie

Jakie objawy będą sugerowały niedoczynność tarczycy? 

Typowe objawy niedoczynności tarczycy to senność, spowolnienie i zmniejszenie tolerancji wysiłku. Skóra chorych jest sucha, szorstka, zimna, włosy mają skłonność do wypadania, a paznokcie do łamania się. Pacjenci skarżą się na uczucie chłodu, zaparcia, przyrost masy ciała- bardzo często pacjenci z niezdiagnozowaną jeszcze niedoczynnością tarczycy dziwią się, że nie mogą zgubić zbędnych kilogramów pomimo naprawdę racjonalnej diety oraz aktywności fizycznej. Lekarz w badaniu często stwierdza tzw. obrzęk podskórny (obrzęk śluzowaty) - dochodzi do pogrubienia rysów twarzy, obrzęku powiek, dłoni. Poza tym zwolniona jest czynność serca, spłycone są oddechy, głos jest matowy, ochrypły.

W przypadku niedoczynności tarczycy zwykle w badaniach laboratoryjnych poziom TSH jest bardzo wysoki, zaś poziomy wolnych hormonów tarczycy są bardzo niskie, czasami w bardzo ciężkich przypadkach niedoczynności tarczycy mogą być prawie nieoznaczalne. 

Jakie zatem hormony należy oznaczyć kobieta, która nie może zjaść w ciążę?

Badanie poziomu hormonów powinny też wykonać kobiety, które starają się o dziecko i nie mogą zajść w ciąże przez rok pomimo regularnego współżycia bez zabezpieczenia. W takiej sytuacji kobieta w czasie kolejnej wizyty w gabinecie swojego ginekologa prowadzącego na pewno dostanie skierowanie na oznaczenie różnego rodzaju hormonów. Przede wszystkim na pewno zajdzie konieczność oznaczenia poziomu prolaktyny. Prolaktyna jest hormonem, który produkowany jest przez przysadkę mózgową. Zdarzają się niestety dość często sytuacje, w których prolaktyna jest produkowana w nadmiernej ilości. Wtedy też właśnie u kobiety mogą pojawić się problemy z zajściem w ciąże, jak również wtórny brak miesiączki, mlekotok czy też osteopenia i osteoporoza.

Ponadto, kobieta, która stara się wraz z partnerem o dziecko i nie może zajść w ciąże, powinna też oznaczyć u siebie poziomy hormonów płciowych. Zalicza się do nich folikulotropine, czyli FSH oraz lutropine, czyli LH, jak również estradiol i progesteron. Zarówno FSH, jak i LH, to hormony produkowane przez przysadkę mózgową. Są to tzw. gonadotropiny, które mają bardzo duży wpływ na regulacje cyklu miesięcznego, jak również wpływają one na produkcje zarówno estrogenów, jak i progesteronu przez żeńskie gonady płciowe, czyli jajniki. Estradiol i progesteron również odpowiedzialne są za regulacje i prawidłowy przebieg całego cyklu miesiączkowego. Przy problemach z zajściem w ciąże zawsze warto też oznaczyć jest poziom hormonów androgennych, czyli tych tzw. męskich hormonów płciowych. Zalicza się do nich przede wszystkim testosteron oraz dehydroepiandrosteron. Zaburzenia w ich produkcji u kobiety (ich nadmierne stężenie) mogą właśnie doprowadzić do problemów z zajściem w ciąże i do nadmiernego rozwoju męskich cech. U mężczyzn natomiast niedobór męskich hormonów płciowych doprowadza przede wszystkim do spadku libido i zaburzeń erekcji. 

Kiedy mężczyźni powinni oznaczyć poziom prolaktyny?

Czasami również mężczyźni powinni oznaczyć u siebie poziom prolaktyny. Jeśli mężczyzna obserwuje u siebie zaburzenia płodności i erekcji, jak również znaczny spadek libido i ginekomastie, czyli powiększenie się gruczołów piersiowych, wtedy zawsze warto pomyśleć o tym, że doszło u niego do wzmożonej produkcji prolaktyny.

Układ hormonalny jest układem, w którym można powiedzieć, że wszystkie elementy są ze sobą w pewnym stopniu połączone. Dlatego też bardzo czysto dzieje się tak, że jeśli jedno ogniowo zaczyna pracować w nieprawidłowy sposób, zaczyna wywierać to wpływ na kolejne elementy układu endokrynologicznego, które ze sobą ściśle współpracują, co z kolei będzie pociągało za sobą konsekwencje pod postacią różnie nasilonych objawów. Dlatego też wszystkie niepokojące objawy ze strony układu endokrynnego zawsze wymagają diagnostyki i leczenia, którym będzie kierował lekarz specjalista w dziedzinie endokrynologii, który ma duże doświadczenie w zajmowaniu się tego typu problemami.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • USG jąder – jak wygląda badanie? Jak się do niego przygotować?

    Wykonanie USG jąder pozwala ocenić zarówno stan jąder, najądrzy, jak i całej moszny. Jest bardzo pomocnym badaniem w sytuacji podejrzenia chorób jąder, takich jak żylaki powózka nasiennego, guz jądra, skręt i przyczepka jądra czy wodniaki. Ultrasonografia to metoda ogólnie dostępna, pozwalającą na szybką diagnozę niepokojących objawów męskiej strefy intymnej oraz na szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia. Jak wygląda USG jąder i jak się do niego przygotować?

  • Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

    Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Lipaza trzustkowa (ALP)– badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną pornień nawykowych i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie człowieka. Mutacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te jednak bywają sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Kwestia niedoborów kwasu foliowego jest szczególnie istotna w planowaniu ciąży, diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej.

  • Jak rozpoznać toczeń rumieniowaty układowy?

    Toczeń rumieniowaty układowy, podobnie jak inne choroby układowe tkanki łącznej, jest przewlekłą chorobą nieuleczalną, którą można zdiagnozować m.in. dzięki badaniu przeciwciał ANA. Nie można nigdy samodzielnie interpretować wyników analiz, polegać na informacjach i zdjęciach zamieszczanych na internetowych forach oraz bagatelizować objawów. Diagnostyka tocznia jest bardzo złożonym procesem, który wymaga wyjątkowo indywidualnego podejścia do każdego pacjenta.

  • Testy DNA na ojcostwo – jak wygląda badanie, ile kosztuje i kiedy można je wykonać?

    Testy na ojcostwo wykonywane są od lat 80. XX wieku. Przez lata zmieniały się techniki inżynierii genetycznej, dzięki którym możliwe stało się ustalenie lub wykluczenie ewentualnego rodzicielstwa. Obecnie nie ma konieczności czekania z wykonaniem badań aż do momentu narodzin dziecka, ponieważ może je wykonać jeszcze na etapie rozwoju płodowego. Jak wygląda badanie? Skąd pobrać próbkę do testu i ile on kosztuje?

  • Cytologia płynna (LBC) a tradycyjna – która jest bardziej dokładna? Cena, refundacja

    Regularnie wykonywana cytologia pomaga uniknąć zachorowania na raka szyjki macicy. Przez wiele lat była ona wykonywana jedynie w formie szkiełkowej. W 2016 roku Polskie Towarzystwo Patologów (PTP) wnioskowało do Ministerstwa Zdrowia o zmianę standardów diagnostycznych na bardziej dokładne i czułe, czyli na cytologię na podłożu płynnym, nazywanej w skrócie LBC. Jak wygląda cytologia płynna i czym różni się od klasycznej metody diagnostycznej?  Czy cytologia na podłożu płynnym jest refundowana przez NFZ?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij