Badania hormonalne- kiedy i jakie powinno się zrobić?
Michał Posmykiewicz

Badania hormonalne- kiedy i jakie powinno się zrobić?

Jednym z układów naszego organizmu jest układ hormonalny, nazywany inaczej układem endokrynnym lub też endokrynologicznym. Układ hormonalny składa się z dużej ilości gruczołów dokrewnych oraz wyspecjalizowanych komórek, które odpowiedzialne są za produkcje różnego rodzaju hormonów. Praktycznie każdy hormon spełnia w naszym organizmie inną funkcje, a wzajemne zależności pomiędzy poszczególnymi hormonami oraz ich wydzielanie podlega kontroli na drodze sprzężeń zwrotnych, jak również dodatkowo regulacji ze strony układu nerwowego.

Zdarzają się różnego rodzaju sytuacje, w których układ endokrynologiczny przestaje działać w prawidłowy sposób i pojawiają się zaburzenia i odchylenia zarówno w produkcji poszczególnych hormonów, jak i w sposobie ich działania. 

Zatem kiedy powinno się zrobić badania hormonalne? Kiedy wykonać badanie poziomu hormonów?

Przede wszystkim badania hormonalne powinno się wykonać wówczas, kiedy istnieje podejrzenie nadczynności lub niedoczynności tarczycy. W takiej sytuacji powinno się oznaczyć zarówno poziom wolnych hormonów, czyli tyroksyny i trójjodotyroniny, które są produkowane przez same komórki tarczycy, jak i poziom TSH, czyli poziom hormonu tyreotropowego produkowanego przez przysadkę mózgową, którego funkcją z kolei jest regulacja wydzielania wolnych hormonów przez tarczycę. Po oznaczeniu poziomu tych wszystkich trzech hormonów lekarz jest w stanie stwierdzić czy nasza tarczyca pracuje prawidłowo. Jeśli na podstawie wyników badań oraz objawów klinicznych istniałoby podejrzenie nadczynności lub niedoczynności tarczycy, wtedy zajdzie potrzeba specjalistycznej konsultacji endokrynologicznej, w czasie której lekarz postawi już ostateczną, pewną diagnozę i zaleci dalsze postepowanie oraz dobierze właściwe leczenie.  

Jakie objawy mogą zatem sugerować nadczynność tarczycy? 

Nadczynność tarczycy jest to stan, w którym zazwyczaj poziom hormonów tarczycy jest wysoki, zaś poziom TSH jest niski. U pacjenta obserwowane są bardzo charakterystyczne objawy. Człowiek z nadczynnością tarczycy jest zwykle bardzo drażliwy, nerwowy, niespokojny. Ma problem ze skupieniem uwagi, co często uniemożliwia mu normalną pracę czy naukę. Poza tym chory skarży się na bezsenność, osłabienie i męczliwość mięśni. Skóra jest zazwyczaj zaczerwieniona, wilgotna, ciepła, pacjent bardzo się poci. Charakterystyczna jest także biegunka, utrata masy ciała oraz kołatania serca.

W ciężkiej postaci nadczynności tarczycy może pojawić się duszność. U kobiet mogą pojawić się zaburzenia miesiączkowania, u mężczyzn zaburzenia wzwodu, u obu płci może dojść do zmniejszenia libido. Może być także obecne wole. 

Jakie objawy będą sugerowały niedoczynność tarczycy? 

Typowe objawy niedoczynności tarczycy to senność, spowolnienie i zmniejszenie tolerancji wysiłku. Skóra chorych jest sucha, szorstka, zimna, włosy mają skłonność do wypadania, a paznokcie do łamania się. Pacjenci skarżą się na uczucie chłodu, zaparcia, przyrost masy ciała- bardzo często pacjenci z niezdiagnozowaną jeszcze niedoczynnością tarczycy dziwią się, że nie mogą zgubić zbędnych kilogramów pomimo naprawdę racjonalnej diety oraz aktywności fizycznej. Lekarz w badaniu często stwierdza tzw. obrzęk podskórny (obrzęk śluzowaty) - dochodzi do pogrubienia rysów twarzy, obrzęku powiek, dłoni. Poza tym zwolniona jest czynność serca, spłycone są oddechy, głos jest matowy, ochrypły.

W przypadku niedoczynności tarczycy zwykle w badaniach laboratoryjnych poziom TSH jest bardzo wysoki, zaś poziomy wolnych hormonów tarczycy są bardzo niskie, czasami w bardzo ciężkich przypadkach niedoczynności tarczycy mogą być prawie nieoznaczalne. 

Jakie zatem hormony należy oznaczyć kobieta, która nie może zjaść w ciążę?

Badanie poziomu hormonów powinny też wykonać kobiety, które starają się o dziecko i nie mogą zajść w ciąże przez rok pomimo regularnego współżycia bez zabezpieczenia. W takiej sytuacji kobieta w czasie kolejnej wizyty w gabinecie swojego ginekologa prowadzącego na pewno dostanie skierowanie na oznaczenie różnego rodzaju hormonów. Przede wszystkim na pewno zajdzie konieczność oznaczenia poziomu prolaktyny. Prolaktyna jest hormonem, który produkowany jest przez przysadkę mózgową. Zdarzają się niestety dość często sytuacje, w których prolaktyna jest produkowana w nadmiernej ilości. Wtedy też właśnie u kobiety mogą pojawić się problemy z zajściem w ciąże, jak również wtórny brak miesiączki, mlekotok czy też osteopenia i osteoporoza.

Ponadto, kobieta, która stara się wraz z partnerem o dziecko i nie może zajść w ciąże, powinna też oznaczyć u siebie poziomy hormonów płciowych. Zalicza się do nich folikulotropine, czyli FSH oraz lutropine, czyli LH, jak również estradiol i progesteron. Zarówno FSH, jak i LH, to hormony produkowane przez przysadkę mózgową. Są to tzw. gonadotropiny, które mają bardzo duży wpływ na regulacje cyklu miesięcznego, jak również wpływają one na produkcje zarówno estrogenów, jak i progesteronu przez żeńskie gonady płciowe, czyli jajniki. Estradiol i progesteron również odpowiedzialne są za regulacje i prawidłowy przebieg całego cyklu miesiączkowego. Przy problemach z zajściem w ciąże zawsze warto też oznaczyć jest poziom hormonów androgennych, czyli tych tzw. męskich hormonów płciowych. Zalicza się do nich przede wszystkim testosteron oraz dehydroepiandrosteron. Zaburzenia w ich produkcji u kobiety (ich nadmierne stężenie) mogą właśnie doprowadzić do problemów z zajściem w ciąże i do nadmiernego rozwoju męskich cech. U mężczyzn natomiast niedobór męskich hormonów płciowych doprowadza przede wszystkim do spadku libido i zaburzeń erekcji. 

Kiedy mężczyźni powinni oznaczyć poziom prolaktyny?

Czasami również mężczyźni powinni oznaczyć u siebie poziom prolaktyny. Jeśli mężczyzna obserwuje u siebie zaburzenia płodności i erekcji, jak również znaczny spadek libido i ginekomastie, czyli powiększenie się gruczołów piersiowych, wtedy zawsze warto pomyśleć o tym, że doszło u niego do wzmożonej produkcji prolaktyny.

Układ hormonalny jest układem, w którym można powiedzieć, że wszystkie elementy są ze sobą w pewnym stopniu połączone. Dlatego też bardzo czysto dzieje się tak, że jeśli jedno ogniowo zaczyna pracować w nieprawidłowy sposób, zaczyna wywierać to wpływ na kolejne elementy układu endokrynologicznego, które ze sobą ściśle współpracują, co z kolei będzie pociągało za sobą konsekwencje pod postacią różnie nasilonych objawów. Dlatego też wszystkie niepokojące objawy ze strony układu endokrynnego zawsze wymagają diagnostyki i leczenia, którym będzie kierował lekarz specjalista w dziedzinie endokrynologii, który ma duże doświadczenie w zajmowaniu się tego typu problemami.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jakie badania wykonuje się tuż przed porodem?

    Ostatnie tygodnie ciąży to czas narastającego oczekiwania. Zanim dziecko zjawi się na świecie, warto się upewnić, że wszystko jest gotowe. Nie chodzi tylko o niezbędną wyprawkę, ale przede wszystkim o dopełnienie medycznych zaleceń lekarza prowadzącego. Jakie badania obrazowe i biochemiczne należy wykonać tuż przed porodem? Odpowiedzi na te pytania udzielono w niniejszym artykule.

  • Jakie badania wykonuje się tuż przed porodem?

    Ostatnie tygodnie ciąży to czas narastającego oczekiwania. Zanim dziecko zjawi się na świecie, warto się upewnić, że wszystko jest gotowe. Nie chodzi tylko o niezbędną wyprawkę, ale przede wszystkim o dopełnienie medycznych zaleceń lekarza prowadzącego. Jakie badania obrazowe i biochemiczne należy wykonać tuż przed porodem? Odpowiedzi na te pytania udzielono w niniejszym artykule.

  • AST (aminotransferaza asparaginianowa) – badanie, norma, podwyższona. Interpretacja wyników prób wątrobowych

    Badanie poziomu AST to jedno z podstawowych oznaczeń, które zleca się w ramach kontroli funkcji i pracy wątroby, mięśni szkieletowych i  serca. Wszyscy pacjenci, u których wystąpiły choroby wątroby, podczas terapii hormonalnych, antytrądzikowych (z życiem retinoidów), zakażeni wirusem HIV, a także osoby otyłe i cukrzycy powinni regularnie sprawdzać poziom aminotransferazy asparaginianowej. Czy do badania AST należy być na czczo, ile kosztuje oznaczenie i jakie inne parametry krwi należą do tzw. prób wątrobowych? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Pierwsza wizyta u ginekologa – jak należy się przygotować i kiedy powinna się odbyć?

    Wizyta u ginekologa to jedna z bardziej intymnych konsultacji, jakie kobieta musi regularnie odbywać w swoim życiu. Wyjątkowo newralgiczna jest z pewnością ta pierwsza, bywająca krępującą i trudną. Młoda pacjentka zazwyczaj nie jest pewna, o co powinna zapytać, jak się zachować i czego się spodziewać. Fora internetowe są pełne zapytań dotyczących tego, do którego lekarza najlepiej się wybrać (kobiety czy mężczyzny), czy badanie ginekologiczne boli, kiedy po raz pierwszy udać się do ginekologa? Odpowiedzi na wszystkie te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu"?

    Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „dobrego cholesterolu" wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. . Zaleca się, by badanie wykonywać raz w roku w ramach badań profilaktycznych.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Parathormon (PTH) – badanie, normy, wskazania. Przyczyny i skutki niedoboru i nadmiaru hormonu przytarczyc

    Badanie stężenia PTH zaleca się przede wszystkim osobom z zaburzeniami przytarczyc, nadciśnieniem, kłopotami nefrologicznymi oraz chorym na nadmierną łamliwość kości (w tym kobietom na etapie i po menopauzie). Wzrost stężenia parathormonu jest skutkiem nieprawidłowej pracy nerek, niedoboru witaminy D3 i zaburzeń metabolizmu wapnia (hipokalcemią i hiperkalcemią), a także fosforanów. Jak się przygotować do oznaczenia poziomu PTH, czy na pobranie krwi trzeba zgłosić się na czczo oraz jak groźne mogą być powikłania związane z zaburzeniami stężenia parathormonu we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kalcytonina (CT) – wskazanie do badania, normy, interpretacja wyników

    Kalcytonina (tyreokalcytonina) to hormon, który odpowiada za regulowanie gospodarki fosforanowej i węglanowej w organizmie. Badanie poziomu CT (ang. calcitonin) wykonuje się głównie podczas diagnostyki i monitorowania rdzeniastego nowotworu gruczołu tarczowego, czyli tarczycy. Prawidłowy (normatywny) wynik stężenia tego hormonu zależy od wielu czynników, w tym także od wieku i płci pacjenta. Diagnostycy i lekarze przyjmują, że kalcytonina jest swoistym markerem nowotworowym w przypadku podejrzenia chorób komórek tarczycy, gdyż te mają zdolność do wydzielania jej w dużej ilości. Jak się przygotować do oznaczenia poziomu kalcytoniny, czy na badanie krwi należy stawić się na czczo i co należy zrobić, kiedy wynik badania stężenia CT we krwi jest za wysoki? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estradiol (E2) – normy. Kiedy badać, jak zwiększyć poziom hormonu? Interpretacja wyników

    Badanie poziomu estradiolu (E2) często wykonuje się u kobiet, które mają problemy z zajściem w ciążę lub z jej utrzymaniem, a także uskarżają się na nieregularny cykl miesiączkowy. U mężczyzn zaburzenia stężenia estradiolu we krwi objawiają się w postaci rozregulowanego popędu płciowego, ogólnych problemów związanych z płodnością lub w przypadku ginekomastii i nowotworu jądra. Na pobranie krwi należy zgłosić się na czczo, informując lekarza interpretującego wyniki badania krwi o tym, że jest się w ciąży oraz o zażywaniu wszelkich leków (np. antykoncepcji hormonalnej) i suplementów diety (np. biotyna). Jakie są pozostałe przyczyny i objawy obniżonego, a także za wysokiego poziomu estradiolu w organizmie, ile kosztuje badanie E2 wykonywane prywatnie i oznaczenie których współczynników hormonalnych należy wykonać wraz z analizą stężenia E2? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij