Szczepionka przeciw rotawirusom może chronić dzieci przed cukrzycą

W czasie, gdy szczepionki stały się tematem kontrowersji w pewnych grupach rodziców, naukowcy odkrywają coraz to nowsze, prozdrowotne efekty ich działania. Z jednej z najnowszych obserwacji wynika, że te przeciwko rotawirusom podawane dzieciom mają niezamierzony efekt uboczny dający jak najbardziej pozytywne efekty. Zaszczepione dzieci są o jedną trzecią mniej narażone na rozwój cukrzycy typu I.

Rotawirusy to najczęstsza przyczyna biegunki u małych dzieci. Ten stan wywołuje oczywisty dyskomfort u nich i rodziców, a w skrajnych przypadkach prowadzi do śmierci. Są one odpowiedzialne za setki tysięcy zgonów w miejscach pozbawionych podstawowej opieki zdrowotnej. Aby temu zapobiec, udało się rozpowszechnić 2 szczepionki — jedną celowaną w najbardziej powszechny szczep bakterii oraz drugą — droższą, która zapobiega 5 szczepom szkodliwych drobnoustrojów.

Szczepionki powodujące pożądany skutek uboczny

Najnowsze badania wykazały intrygujący spadek cukrzycy typu 1 w Australii po wprowadzeniu szczepionki rotawirusowej. Dr Mary Rogers z University of Michigan postanowiła sprawdzić czy ta tendencja jest dziełem przypadku, czy też można wytłumaczyć ją naukowo. Chcąc zachować rzetelność badań, wykorzystała w tym celu anonimową dokumentację medyczną 1,47 miliona amerykańskich dzieci urodzonych od 2001 r. Spośród nich ponad 0,5 miliona otrzymało pełny zestaw jednej lub innych szczepionek rotawirusowych.

Wyniki obserwacji ukazały się na łamach pisma „Scientific Reports”, w jakim Rogers informuje, że dzieci, które dostały cały komplet szczepień były o 41% mniej narażone na rozwój cukrzycy typu I w okresie badania z większą redukcją dla tych, które otrzymały wersję uderzającą w 5 typów wirusa.

U dzieci zaszczepionych tylko częściowo cukrzycę typu I stwierdzano z tą samą częstotliwością, jak u tych, które w ogóle nie przyjmowały szczepionki. Niewielki rozmiar tej próby nie daje jednak pola do wysnuwania wniosków populacyjnych przez wzgląd na brak danych. 

Czy skład szczepionki ma znaczenie?

W okresie badania większość dzieci zaszczepionych na rotawirusy otrzymywała również inne szczepionki, zwykle w tym samym czasie. Rogers zastosowała porównania z nieco starszymi dziećmi, które dostały resztę dawek zanim szczepionki rotawirusowe stały się dostępne, aby potwierdzić, że różnice w ich działaniu rzeczywiście są wynikiem modyfikacji ich składu. Jak się okazało, efekt szczepienia był znacznie lepszy wśród dzieci urodzonych w latach 2012-2016 niż u tych, które przyszły na świat przed 2011 rokiem. Nie jest jasne czy to dlatego, że szczepionka została w jakiś sposób ulepszona, czy w niektórych przypadkach opóźniła rozwój cukrzycy, zamiast całkowicie zapobiec jej wystąpieniu. 

Rogers zbadała również skuteczność szczepionki pod kątem jej pierwotnego celu. Częstość hospitalizacji z powodu zakażeń rotawirusem była niższa aż o 94% u dzieci szczepionych w porównaniu z nieszczepionymi. Ponadto szczepione wymagały hospitalizacji z jakiegokolwiek powodu o 31% rzadziej w porównaniu z nieszczepionymi w ciągu 60 dni po przyjęciu szczepionki doustnej.

Naukowcy ostrzegają jednak, że nie mogą wykazać prostej relacji przyczynowo-skutkowej między szczepionkami rotawirusowymi a ryzykiem cukrzycy typu I. — Jest to niespotykana sytuacja, więc potrzeba dużych ilości danych, aby zobaczyć jakiekolwiek trendy w populacji — napisała w oświadczeniu główna autorka badania. — Potwierdzenie tych ustaleń zajmie więcej czasu i analiz. Ale widzimy spadek rozpoznań cukrzycy typu I u małych dzieci po wprowadzeniu szczepionki rotawirusowej. Naukowcy sugerują, że samo egzekwowanie już istniejących zaleceń dotyczących szczepień może znacznie zmniejszyć obciążenie chorobą przewlekłą, którą jest cukrzyca.

Ogromna rola szczepień przeciwko rotawirusom

Znaczenie szczepionek przeciwko rotawirusom pokazują wyniki badań prowadzonych w Afryce. Analiza w 2018 roku wykazała, że szczepienie rotawirusowe zmniejszyło śmiertelność niemowląt z tytułu biegunki o 34% na wiejskich obszarach Malawi — regionie o wysokim poziomie zgonów dzieci. Badanie prowadzone przez naukowców z University of Liverpool, UCL, Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health i partnerów w Malawi dostarcza pierwszego dowodu na poziomie populacji z kraju o niskim dochodzie, że to szczepienie faktycznie ratuje życie. Wyniki badania opublikowane w „The Lancet Global Health” podkreślają wagę zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w sprawie włączenia szczepionki rotawirusowej do wszystkich krajowych programów szczepień.

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. C. King, J. Beard, T. Phiri i in., Impact of monovalent rotavirus vaccine on diarrhoea-associated post-neonatal infant mortality in rural communities in Malawi: a population-based birth cohort study, ,,The Lancet Global Health”, nr 6 (9) 2018.
  2. L.C. Harrison, K. Jachno, K. P. Perrett, Association of Rotavirus Vaccination With the Incidence of Type 1 Diabetes in Children, ,,JAMA Pediatrics”, nr 173 (3) 2019.

Podziel się: