Jak zmiana czasu z zimowego na letni wpływa na zdrowie?
Justyna Piekara

Jak zmiana czasu z zimowego na letni wpływa na zdrowie?

W nocy z 27. na 28. marca przestawiamy wskazówki o godzinę do przodu. Zmiana czasu z zimowego na letni nie jest łatwym czasem dla naszych wewnętrznych zegarów. Jakie konsekwencje zdrowotne powoduje ich desynchronizacja?

Czym są geny zegarowe?

Rytmy okołodobowe są kontrolowane przez tzw. „geny zegarowe” (ang. Circadian Locomotor Output Cycles Kaput, CLOCK). Kodują białka, których produkcja wzrasta lub maleje według rytmicznych wzorców. Codzienne wahania poziomu białek zegarowych wywołują oscylujące sygnały biochemiczne, od których zależą funkcje organizmu, takie jak m.in. metabolizm, zużycie tlenu, temperatura ciała, aktywność serca, wydzielanie hormonów, ciśnienie krwi.

Dokładne zrozumienie, jak działają geny zegarowe może pomóc naukowcom w opracowaniu leków, które będą w stanie wpływać na ludzki zegar biologiczny i niwelować negatywne skutki zmiany strefy czasowej, pracy na nocną zmianę czy zimowej depresji.

Zmiana czasu negatywnie wpływa na nasze zdrowie

Każda komórka naszego ciała śledzi zmiany w codziennych wzorcach okołodobowych. Wszelkie odstępstwa od rutyny mogą wywoływać reakcję stresową i prowadzić do zaburzeń metabolicznych, behawioralnych i poznawczych. Mogą powodować zaburzenia snu, uczenia się, a nawet utratę pamięci oraz trudności w interakcjach społecznych.

Naukowcy badający rytmy okołodobowe sądzą, że optymalnym rozwiązaniem byłaby rezygnacja z sezonowych zmian czasu. Badania naukowe potwierdziły konsekwencje zakłócenia funkcjonowania naszych zegarów biologicznych, w tym wzrost ryzyka otyłości, zawału serca, depresji i nowotworów.

Według Josepha Takeshi'ego, jednego z czołowych ekspertów w dziedzinie zegarów biologicznych z Peter O'Donnell Jr. Brain Institute na Uniwersytecie UT Southwestern, na rozwój tych chorób, w prawdzie mają wpływ różne czynniki, lecz „wielu naukowców uważa, że głównym winowajcą jest zakłócenie optymalnego fazowania naszych rytmów okołodobowych – synchronizacji naszych rytmów z fazą słonecznego cyklu dnia i nocy”.

Eve Van Cauter, profesor medycyny na Uniwersytecie w Chicago, w rozmowie dla "Healthline" stwierdziła, że „większość dowodów na negatywne skutki koncentruje się na wiosennym przejściu z czasu standardowego na czas letni. Zmiana może powodować utratę snu, zwiększoną mgłę mózgową i senność, a badania populacyjne wykazały podwyższone ryzyko zawału mięśnia sercowego, udaru mózgu, wysokiego ciśnienia krwi i migotania przedsionków w ciągu kilku dni od zmiany”.

Zmiana czasu przyczynia się do wzrostu częstości śmiertelnych wypadków

Najnowsze analizy wykazały, że przejście na czas letni sprzyja deprywacji snu i zaburzeniom dobowym, co z kolei wpływa na wzrost ryzyka wypadku samochodowego. Tego typu zdarzenia są częstsze rano bezpośrednio po sezonowej zmianie czasu. Badanie przeprowadzone przez naukowców z University of Colorado Boulder wykazało, że w Stanach Zjednoczonych liczba śmiertelnych wypadków samochodowych wzrasta wówczas o 6%.

Zmiana czasu wywiera większy wpływ na kierowców w zachodnich częściach stref czasowych. Zjawisko to spowodowane jest przez tzw. efekt strefy czasowej (ang. time zone effect). Wschód słońca i lokalny czas naświetlania zależą od danego miejsca pozycji w strefie czasowej. Słońce wschodzi o wcześniejszej godzinie zegarowej we wschodnich regionach danej strefy czasowej niż w regionach zachodnich, co, jak się uważa, wywołuje wyższe poziom niedostosowania dobowego na zachodzie niż na wschodzie.

Jak uniknąć zakłóceń zegara biologicznego? Czy zrezygnujemy z sezonowych zmian czasu?

Co zrobić, aby uniknąć przykrych konsekwencji zmiany czasu? Trzeba zrozumieć, że ludzie mają różne chronotypy. Wśród nas są zarówno “skowronki”, jak i “sowy”. Eksperci zalecają kłaść się spać około 15 minut wcześniej, stopniowo starać się zniwelować różnicę – przez kilka nocy przed zmianą czasu.

Od kilku lat toczy się debata na temat wpływu zmian czasowych na zdrowie i gospodarkę. Wprowadzenie czasu letniego miało na celu wypracowanie oszczędności i dostosowanie naszego funkcjonowania, tak, aby jak najefektywniej wykorzystać dostępność naturalnego światła słonecznego.

Komisja Europejska zaproponowała rezygnację z sezonowych zmian czasu we wrześniu 2018 roku. Na terenie Unii Europejskiej zmiana ma nastąpić po raz ostatni w tym roku. Państwa członkowskie samodzielnie zdecydują, jaki czas będzie obowiązywać na stałe na ich obszarze.

Coraz więcej stanów USA, w tym Oregon, Waszyngton, Kalifornia i Floryda, rozważa całkowite wyeliminowanie zmiany czasu i starają się o zgodę Kongresu na wprowadzenie czasu na letniego na stałe.

  1. J. S. Takahashi, Why daylight saving time may be bad for your brain and health, “utswmed.org” [online], https://utswmed.org/medblog/daylight-saving-time-sleep-health/, [dostęp:] 19.03.2021.
  2. J. Beltran, Daylight saving returns amid global debate to end clock change, “utsouthwestern.edu” [online], https://utswmed.org/medblog/daylight-saving-time-sleep-health/, [dostęp:] 19.03.2021.
  3. F. Rijo-Ferreira, J. S. Takahashi, Genomics of circadian rhythms in health and disease, „Genome Medicine” 2019, nr 11(82), [online] https://doi.org/10.1186/s13073-019-0704-0, [dostęp:] 19.03.2021.
  4. J. Fritz, T. VoPham, K. P. Wright, A chronobiological evaluation of the acute effects of daylight saving, „Current Biology” 2020, nr 4 (30), s. 729-735, [online] DOI:https://doi.org/10.1016/j.cub.2019.12.045, [dostęp:] 19.03.2021.
  5. C. Cassata, Why adjusting to daylight saving time may be easier this year, “healthline.com” [online], https://www.healthline.com/health-news/why-adjusting-to-daylight-saving-time-may-be-easier-this-year, [dostęp:] 19.03.2021.
  6. R. Ziegler, How to manage daylight saving time, “mayoclinichealthsystem.org” [online], https://www.mayoclinichealthsystem.org/hometown-health/speaking-of-health/how-to-manage-daylight-saving-time, [dostęp:] 19.03.2021.
  7. The time of our lives, “learn.genetics.utah.edu” [online], https://learn.genetics.utah.edu/content/basics/clockgenes, [dostęp:] 19.03.2021.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Cholestaza ciążowa – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

    Cholestaza zwykle pojawia się w III trymestrze ciąży, a jej pierwszym objawem jest świąd skóry. Czym jest cholestaza ciążowa i jaki ma wpływ na mamę oraz dziecko? W jaki sposób ją rozpoznać i leczyć? Jak powinna wyglądać dieta ciężarnej, u której doszło do zastoju żółci? 

  • Pieczenie, upławy i swędzenie kobiecych okolic intymnych? – to może być infekcja pochwy. Jak zabiegać i leczyć stany zapalne?

    Upławy, pieczenie i swędzenie okolic intymnych to nie tylko uporczywe i często nawracające przypadłości, ale także objawy infekcji, która jeśli jest zaniedbana, może doprowadzić do niepłodności. Infekcje okolic intymnych mogą przydarzyć się kobiecie w każdym wieku, przed porodem, w trakcie ciąży i w połogu. Czy istnieje jedna uniwersalna odpowiedź na pytanie – jak skutecznie wyleczyć i zapobiegać zakażeniom pochwy? Otóż nie, nie istnieje. Można jednak postępować zgodnie z pewnymi wskazówkami, dzięki którym nawet w oparciu o domowe sposoby na infekcje intymne możliwe jest złagodzenie tych najbardziej dokuczliwych objawów. Więcej infmacji na ten temat znajduje się w niniejszym artykule.

  • Szczepionka przeciw grypie oparta na technologii mRNA. Rozpoczęły się badania kliniczne nad nowymi preparatami

    Obecnie szczepionki przeciw grypie zmniejszają ryzyko zachorowania o 40–60%. Moderna postawiła sobie za cel stworzenie preparatu o lepszej skuteczności i z początkiem lipca rozpoczęła badania kliniczne nad nowym produktem, preparatem przeciw grypie sezonowej, która wykorzystuje technologię mRNA. Według prognoz ma on być bardziej skuteczny niż dotychczasowe szczepionki.

  • Suche utonięcia – czym są? W jaki sposób objawia się zespół post-immersyjny?

    Z pozoru niegroźne zachłyśnięcie się płynem, może być niezwykle niebezpieczne, czego potwierdzeniem mogą być dane statystyczne, które wskazują, że około 15% wszystkich utonięć stanowią tzw. suche utonięcia, do których wystarczy naprawdę niewielka ilość wody. Dry drowning definiowane jest jako problem z oddychaniem, występujący po dostaniu się wody do dróg oddechowych. Jak chronić dziecko przed groźnym obrzękiem płuc oraz co robić, kiedy po zabawie w wodzie zauważymy, że nasze dziecko jest wyjątkowo apatyczne i osłabione? Odpowiedzi znajdują się w poniższym artykule.

  • Sparaliżowany po udarze mężczyzna „przemówił” dzięki nowatorskiej neuroprotezie mowy

    Problemy z mową i komunikacją po udarze występują często w przypadku tego urazu mózgu. Anartria, czyli zespół zaburzeń oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnych występujący właśnie w tym przypadku jest wywołany uszkodzeniami ośrodków i/lub dróg unerwiających aparat mowy. Przez wiele lat problem ten był nierozwiązywalny, a metody komunikacji osoby chorej opierały się jedynie na literowaniu. Obecne rozwiązanie polega na generowaniu płynnych komunikatów, które pozwalają na tworzenie całych zdań w oparciu o 50 słów. Na czym polega nowatorska metoda  z wykorzystaniem neuroprotezy? Odpowiedź znajduje się w artykule.

  • Czym jest zespół Ushera? Badanie niemieckich naukowców daje nowe spojrzenie na patologię choroby

    Zespół Ushera to choroba dziedziczona genetycznie od obojga rodziców. Oznacza to, że zarówno matka, jak i ojciec przekazują dziecku po jednej kopii wadliwego genu, co tylko w takiej konfiguracji będzie skutkowało wystąpieniem tzw. głuchoto-ślepoty. Obecny stan wiedzy nie pozwala na doraźne leczenie tej choroby z użyciem środków farmakologicznych, a jedynie kompensacje wady słuchu z użyciem implantu ślimakowego. Najnowsze wyniki badań naukowych pozwalają jednak dostrzec światełko w tunelu, ponieważ jak donoszą niemieccy naukowcy, właśnie odkryto patologiczny mechanizm molekularny, prowadzący do rozwoju choroby, a to w przyszłości może pozwolić na opracowanie skutecznej metody leczenia zespołu Ushera, z wykorzystaniem np. terapii genowej.

  • Jakie choroby mogą wywołać bakterie Salmonella? W jaki sposób dochodzi do zakażenia?

    Salmonella to rodzaj bakterii gram-ujemnych, należących do rodziny Enterobacteriaceae, które żyją w jelitach ludzi i zwierząt. Są najczęstszą przyczyną biegunek, ale też wielu innych dotkliwych dolegliwości. Głównym źródłem infekcji jest skażona wydalinami żywność i woda, ale można zarazić się nimi też przez bezpośredni kontakt z nosicielem. Dowiedz się, jakie są objawy salmonellozy. W jaki sposób dochodzi do zakażenia? Jak można temu zapobiec?

  • Liszajec zakaźny – przyczyny, objawy, leczenie. Jak można zapobiec zarażeniu?

    Liszajec zakaźny jest bakteryjną chorobą skóry wywoływaną przez zakażenie paciorkowcami lub gronkowcami. Cechuje się wysoką zakaźnością dla otoczenia. Charakterystycznym objawem liszajca zakaźnego jest obecność pęcherzyków oraz żółtawych, miodowych strupów. Jak się go leczy? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij