Jak zmiana czasu z zimowego na letni wpływa na zdrowie?
Justyna Piekara

Jak zmiana czasu z zimowego na letni wpływa na zdrowie?

W nocy z 27. na 28. marca przestawiamy wskazówki o godzinę do przodu. Zmiana czasu z zimowego na letni nie jest łatwym czasem dla naszych wewnętrznych zegarów. Jakie konsekwencje zdrowotne powoduje ich desynchronizacja?

Czym są geny zegarowe?

Rytmy okołodobowe są kontrolowane przez tzw. „geny zegarowe” (ang. Circadian Locomotor Output Cycles Kaput, CLOCK). Kodują białka, których produkcja wzrasta lub maleje według rytmicznych wzorców. Codzienne wahania poziomu białek zegarowych wywołują oscylujące sygnały biochemiczne, od których zależą funkcje organizmu, takie jak m.in. metabolizm, zużycie tlenu, temperatura ciała, aktywność serca, wydzielanie hormonów, ciśnienie krwi.

Dokładne zrozumienie, jak działają geny zegarowe może pomóc naukowcom w opracowaniu leków, które będą w stanie wpływać na ludzki zegar biologiczny i niwelować negatywne skutki zmiany strefy czasowej, pracy na nocną zmianę czy zimowej depresji.

Zmiana czasu negatywnie wpływa na nasze zdrowie

Każda komórka naszego ciała śledzi zmiany w codziennych wzorcach okołodobowych. Wszelkie odstępstwa od rutyny mogą wywoływać reakcję stresową i prowadzić do zaburzeń metabolicznych, behawioralnych i poznawczych. Mogą powodować zaburzenia snu, uczenia się, a nawet utratę pamięci oraz trudności w interakcjach społecznych.

Naukowcy badający rytmy okołodobowe sądzą, że optymalnym rozwiązaniem byłaby rezygnacja z sezonowych zmian czasu. Badania naukowe potwierdziły konsekwencje zakłócenia funkcjonowania naszych zegarów biologicznych, w tym wzrost ryzyka otyłości, zawału serca, depresji i nowotworów.

Według Josepha Takeshi'ego, jednego z czołowych ekspertów w dziedzinie zegarów biologicznych z Peter O'Donnell Jr. Brain Institute na Uniwersytecie UT Southwestern, na rozwój tych chorób, w prawdzie mają wpływ różne czynniki, lecz „wielu naukowców uważa, że głównym winowajcą jest zakłócenie optymalnego fazowania naszych rytmów okołodobowych – synchronizacji naszych rytmów z fazą słonecznego cyklu dnia i nocy”.

Eve Van Cauter, profesor medycyny na Uniwersytecie w Chicago, w rozmowie dla "Healthline" stwierdziła, że „większość dowodów na negatywne skutki koncentruje się na wiosennym przejściu z czasu standardowego na czas letni. Zmiana może powodować utratę snu, zwiększoną mgłę mózgową i senność, a badania populacyjne wykazały podwyższone ryzyko zawału mięśnia sercowego, udaru mózgu, wysokiego ciśnienia krwi i migotania przedsionków w ciągu kilku dni od zmiany”.

Zmiana czasu przyczynia się do wzrostu częstości śmiertelnych wypadków

Najnowsze analizy wykazały, że przejście na czas letni sprzyja deprywacji snu i zaburzeniom dobowym, co z kolei wpływa na wzrost ryzyka wypadku samochodowego. Tego typu zdarzenia są częstsze rano bezpośrednio po sezonowej zmianie czasu. Badanie przeprowadzone przez naukowców z University of Colorado Boulder wykazało, że w Stanach Zjednoczonych liczba śmiertelnych wypadków samochodowych wzrasta wówczas o 6%.

Zmiana czasu wywiera większy wpływ na kierowców w zachodnich częściach stref czasowych. Zjawisko to spowodowane jest przez tzw. efekt strefy czasowej (ang. time zone effect). Wschód słońca i lokalny czas naświetlania zależą od danego miejsca pozycji w strefie czasowej. Słońce wschodzi o wcześniejszej godzinie zegarowej we wschodnich regionach danej strefy czasowej niż w regionach zachodnich, co, jak się uważa, wywołuje wyższe poziom niedostosowania dobowego na zachodzie niż na wschodzie.

Jak uniknąć zakłóceń zegara biologicznego? Czy zrezygnujemy z sezonowych zmian czasu?

Co zrobić, aby uniknąć przykrych konsekwencji zmiany czasu? Trzeba zrozumieć, że ludzie mają różne chronotypy. Wśród nas są zarówno “skowronki”, jak i “sowy”. Eksperci zalecają kłaść się spać około 15 minut wcześniej, stopniowo starać się zniwelować różnicę – przez kilka nocy przed zmianą czasu.

Od kilku lat toczy się debata na temat wpływu zmian czasowych na zdrowie i gospodarkę. Wprowadzenie czasu letniego miało na celu wypracowanie oszczędności i dostosowanie naszego funkcjonowania, tak, aby jak najefektywniej wykorzystać dostępność naturalnego światła słonecznego.

Komisja Europejska zaproponowała rezygnację z sezonowych zmian czasu we wrześniu 2018 roku. Na terenie Unii Europejskiej zmiana ma nastąpić po raz ostatni w tym roku. Państwa członkowskie samodzielnie zdecydują, jaki czas będzie obowiązywać na stałe na ich obszarze.

Coraz więcej stanów USA, w tym Oregon, Waszyngton, Kalifornia i Floryda, rozważa całkowite wyeliminowanie zmiany czasu i starają się o zgodę Kongresu na wprowadzenie czasu na letniego na stałe.

  1. J. S. Takahashi, Why daylight saving time may be bad for your brain and health, “utswmed.org” [online], https://utswmed.org/medblog/daylight-saving-time-sleep-health/, [dostęp:] 19.03.2021.
  2. J. Beltran, Daylight saving returns amid global debate to end clock change, “utsouthwestern.edu” [online], https://utswmed.org/medblog/daylight-saving-time-sleep-health/, [dostęp:] 19.03.2021.
  3. F. Rijo-Ferreira, J. S. Takahashi, Genomics of circadian rhythms in health and disease, „Genome Medicine” 2019, nr 11(82), [online] https://doi.org/10.1186/s13073-019-0704-0, [dostęp:] 19.03.2021.
  4. J. Fritz, T. VoPham, K. P. Wright, A chronobiological evaluation of the acute effects of daylight saving, „Current Biology” 2020, nr 4 (30), s. 729-735, [online] DOI:https://doi.org/10.1016/j.cub.2019.12.045, [dostęp:] 19.03.2021.
  5. C. Cassata, Why adjusting to daylight saving time may be easier this year, “healthline.com” [online], https://www.healthline.com/health-news/why-adjusting-to-daylight-saving-time-may-be-easier-this-year, [dostęp:] 19.03.2021.
  6. R. Ziegler, How to manage daylight saving time, “mayoclinichealthsystem.org” [online], https://www.mayoclinichealthsystem.org/hometown-health/speaking-of-health/how-to-manage-daylight-saving-time, [dostęp:] 19.03.2021.
  7. The time of our lives, “learn.genetics.utah.edu” [online], https://learn.genetics.utah.edu/content/basics/clockgenes, [dostęp:] 19.03.2021.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Osteopatia – czym zajmuje się osteopata i w jakich chorobach może pomóc?

    Osteopatia zajmuje się diagnostyką oraz leczeniem zaburzeń układu ruchu, narządów wewnętrznych oraz układu współczulnego. Za jej twórcę uznaje się amerykańskiego lekarza Andrewa Taylora Stilla, który stworzył American School of Osteopathy – instytucję zrzeszającą i kształcącą specjalistów z tej dziedziny. Jakie są wskazania do osteopatii? Jakie techniki stosuje osteopata?

  • Profilaktyka 40 PLUS – program Ministerstwa Zdrowia

    Zgodnie z założeniami nowego programu zdrowotnego od 1 lipca 2021 osoby w wieku 40 lat i powyżej mogą skorzystać z pakietu badań diagnostycznych. Dowiedz się, jakie badania można wykonać? Z jakimi schorzeniami najczęściej zmagają się Polacy w średnim wieku?

  • Zatrucie grzybami – objawy i pierwsza pomoc

    Według Światowej Organizacji Zdrowia co roku 2% populacji szuka pomocy medycznej z powodu zatrucia grzybami. Mimo wieloletniego doświadczenia w diagnozowaniu i leczeniu tego schorzenia wstępna diagnoza jest złożona i wymaga różnicowania oraz dokładnego określenia, jakie grzyby wywołały zatrucie (może to być zatrucie kilkoma rodzajami grzybów). Trudności związane są w większości przypadków z różnymi objawami i zespołami toksykologicznymi, które pojawiają się pod wpływem toksyn grzybowych. W związku z rozpowszechnieniem diagnozy ostrego zatrucia grzybami, każdy powinien zdawać sobie sprawę z doraźnych metod leczenia w tym przypadku. 

  • Zapalenie krtani – przyczyny, objawy, leczenie

    Nagła duszność i szczekający kaszel w środku nocy u dziecka wywołują często panikę u rodziców i opiekunów. Objawy te mogą świadczyć o ostrym zapaleniu krtani. Dowiedz się, kiedy konieczne staje się wezwanie pogotowia do małego pacjenta. Sprawdź również, kiedy zwykła chrypka może oznaczać przewlekłe zapalenie krtani i powinna skłonić nas do wizyty u lekarza.

  • Diabetomat – urządzenie ułatwi życie osobom chorym na cukrzycę

    Naukowcy z Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie opracowali urządzenie, które pozwoli diabetykom zastąpić klasyczne pomiary stężenia cukru we krwi. W jaki sposób działa? Kiedy będzie można go kupić? Jakie inne nieinwazyjne urządzenia monitorowania glikemii powstały w ostatnim czasie?

  • Sztuczna inteligencja pozwoli skuteczniej leczyć raka stercza

    W Polsce rak stercza (prostaty) jest najczęstszym nowotworem litym występującym u mężczyzn. Dzięki dofinansowaniu z programu INFOSTRATEG powstaje platforma informatyczna, która ułatwi dokonywanie wyboru terapii onkologicznej dedykowanej pacjentom, u których zostanie zdiagnozowane to schorzenie. Lepsze dopasowanie leczenia wpłynie na poprawę jego efektywności. Narzędzie będzie wykorzystywało algorytmy sztucznej inteligencji.  

  • Dlaczego raz w roku należy wykonywać morfologię?

    Jedną z metod wczesnego wykrywania wielu poważnych chorób jest regularne wykonywanie morfologii krwi. Wynik tego prostego testu może stanowić punkt wyjścia do dalszej diagnostyki, która determinuje przebieg leczenia. W przypadku nowotworów im wcześniej zostanie postawiona właściwa diagnoza, tym skuteczniej będzie można leczyć pacjenta.

  • Choroby nerek – przyczyny, (nie)typowe objawy, leczenie

    Choroby nerek to jedne z bardziej niejednoznacznych chorób. Dając niespecyficzne objawy, utrudniają przypisanie im właśnie do dysfunkcji nerek. Bo dlaczego ból w okolicy lędźwiowej w połączeniu z osłabieniem należy łączyć z dysfunkcją nerek? Jakie są przyczyny i objawy chorych nerek, które badania należy wykonać, aby sprawdzić, czy nerki dobrze funkcjonują i dlaczego można normalnie funkcjonować, mając tylko jedną nerkę? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij