Osoba w depresji za szybą w deszczowy dzień
Weronika Grzywna

Depresja - objawy, przyczyny, rozpoznanie i leczenie

Depresja to jedna z najpoważniejszych, a zarazem najpowszechniejszych chorób psychicznych na świecie. Bywa lekceważona i zbywana jako oznaka zwykłego smutku czy też spadku energii, przepracowania itp. Jednak nieleczona prowadzi do katastrofalnych skutków zarówno dla zdrowia psychicznego, jak i fizycznego.

  1. Depresja – co to za choroba i jakie są jej przyczyny?
  2. Objawy depresji (objawy osiowe i objawy dodatkowe)
  3. Kiedy zgłosić się do lekarza z podejrzeniem depresji? Gdzie szukać pomocy?
  4. Rodzaje depresji
  5. Kogo może dotyczyć depresja? Kto może na nią zachorować?
  6. Leczenie depresji
  7. Wsparcie osób z depresją – wskazówki dla bliskich

Statystyki depresji według WHO wskazują na to, że jest ona 4. najpoważniejszą chorobą na świecie, o wysokim wskaźniku śmiertelności. Światowa Organizacja Zdrowia przewiduje, że do 2030 roku depresja stanie się 1. najczęściej diagnozowaną jednostką chorobową na świecie. Co to jest depresja? Jakie objawy daje depresja? Czy depresja jest uleczalna?

Depresja – co to za choroba i jakie są jej przyczyny?

Depresja, epizod depresyjny czy zaburzenia depresyjne to zaburzenia psychiczne należące do grupy zaburzeń nastroju. WHO szacuje, że na depresję cierpi ok. 350 mln osób na świecie oraz aż 4 mln osób w Polsce. Zaburzenia depresyjne charakteryzują się m.in. spadkiem nastroju, niemożnością odczuwania przyjemności z rzeczy, które kiedyś sprawiały radość, utratą zainteresowań i brakiem motywacji do działania.

Ile trwa depresja?

Według DSM-5 epizody depresyjne trwają średnio 6-9 miesięcy. Warto pamiętać o tym, że depresja jest chorobą o charakterze nawracającym, co oznacza, że epizody depresyjne mogą pojawiać się wiele razy w ciągu życia. Wobec tego nie da się jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie, ile trwa depresja. Nieleczone zaburzenia depresyjne mogą bowiem trwać latami, nawet do końca życia.

Sprawdź: Depresja nerwicowa a nerwica depresyjna – różnice.

Skąd się bierze depresja? Przyczyny depresji są zróżnicowane, a jej wystąpienie może być spowodowane współdziałaniem wielu czynników. Istotną rolę w rozwoju zaburzeń depresyjnych przypisuje się czynnikom genetycznym. Ryzyko zachorowania na depresję jest wyższe w rodzinach osób chorujących na ten rodzaj zaburzenia. Podobne wyniki zaobserwowano wśród depresji dzieci i młodzieży. Dzieci depresyjnych rodziców są narażone 6-krotnie bardziej na jej rozwój.

Przyczyny depresji

W rozwoju depresji duże znaczenie odgrywają także zaburzenia hormonalne – niedoczynność i nadczynność tarczycy – czy też zaburzenia w zakresie hormonów płciowych. Badania wykazują także zależność między depresją a nadmiarem żelaza, mniejszym stężeniem witaminy D, homocysteiną (wysoki poziom homocysteiny może predysponować do rozwoju depresji) oraz lekami (np. środkami antykoncepcyjnymi).

Wśród przyczyn depresji wymienia się także czynniki psychologiczne. Na rozwój depresji bardziej narażone są:

  • osoby doświadczające wysokiego poziomu lęku,
  • osoby samotne,
  • osoby o niskim statusie społecznym,
  • osoby, które nie radzą sobie ze stresem,
  • osoby, które nie mają wsparcia społecznego.

Odpowiadając na pytanie, skąd się bierze depresja, należy również zwrócić uwagę na czynniki środowiskowe, które zwiększają ryzyko rozwoju choroby:

  • kryzysy życiowe (śmierć bliskiej osoby, rozwód, utrata pracy, ciężka choroba własna lub w rodzinie itp.),
  • traumatyczne wydarzenia,
  • przemoc seksualna,
  • przemoc fizyczna,
  • przemoc psychiczna,
  • środowisko szkolne (w przypadku dzieci),
  • problemy zawodowe,
  • problemy społeczne,
  • problemy rodzinne.
Do depresji starczej (obserwowanej u osób starszych) mogą natomiast predysponować czynniki, takie jak brak opieki z zewnątrz, samotność, utrata bliskich osób, zmniejszenie sprawności psychoruchowej, trudna sytuacja finansowa, przejście na emeryturę czy wypadanie z pewnych ról życiowych.

Objawy depresji (objawy osiowe i objawy dodatkowe)

Jak się objawia depresja? Według Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (ICD-10) konieczne jest zaobserwowanie 2 z 3 objawów osiowych, które muszą utrzymywać się przez co najmniej 2 tygodnie, aby móc zdiagnozować epizod depresyjny. Są to:

  • obniżenie nastroju,
  • utrata zainteresowań (rzeczy, które kiedyś sprawiały przyjemność, przestają mieć znaczenie),
  • utrata energii i wyczerpanie.

Oraz co najmniej 2 lub więcej objawów spośród objawów dodatkowych:

  • osłabienie koncentracji i uwagi,
  • niska samoocena i brak wiary w siebie,
  • poczucie winy,
  • niskie poczucie własnej wartości,
  • myślenie pesymistyczne,
  • zaburzenia snu,
  • zaburzenia łaknienia (zmniejszony apetyt),
  • myśli i próby samobójcze.

Powiązane produkty

Kiedy zgłosić się do lekarza z podejrzeniem depresji? Gdzie szukać pomocy?

Jeżeli objawy depresyjne wyraźnie wpływają na codzienne funkcjonowanie chorego, powodują cierpienie psychiczne i utrzymują się przez dłuższy czas, wówczas należy poszukać pomocy specjalisty. Sytuacją, kiedy należy bezwzględnie i jak najszybciej zgłosić się do lekarza psychiatry, są natomiast myśli i/lub próby samobójcze.

Wiele osób zastanawia się również, do jakiego lekarza zgłosić się w przypadku depresji. W takim momencie możemy zgłosić się m.in. do lekarza pierwszego kontaktu, który na podstawie zaobserwowanych objawów pokieruje nas np. do psychiatry lub do psychoterapeuty. Możemy również od razu zgłosić się do poradni zdrowia psychicznego, gdzie uzyskamy wsparcie od specjalistów pracujących w dziedzinie zdrowia psychicznego.

Rodzaje depresji

Istnieje kilka rodzajów depresji, które mogą rozwinąć się na skutek różnego rodzaju czynników oraz u osób w różnym wieku. W zależności od typu depresji jej objawy mogą się od siebie różnić, a tym samym będą one manifestować się w odmienny sposób.

  • Depresja w ciąży i poporodowa

Bezpośrednią przyczyną depresji w trakcie ciąży oraz depresji poporodowej są zmiany hormonalne. Dodatkowo na depresję poporodową bardziej podatne są kobiety niemające wsparcia społecznego, kobiety samotne, zmagające się z trudną sytuacją finansową czy też mające obawy związane z narodzinami dziecka. Na rozwój depresji poporodowej bardziej narażone są także kobiety, u których w rodzinie występowało zaburzenie depresyjne.

  • Depresja jednobiegunowa i CHAD

Depresja jednobiegunowa (depresja nawracająca) charakteryzuje się występowaniem jednego epizodu depresyjnego. Ze względu jednak na to, że ma ona charakter nawracający, jej objawy na przemian pojawiają się i ustępują.

Choroba afektywna dwubiegunowa (CHAD) z kolei charakteryzuje się występującymi po sobie naprzemiennie epizodami depresyjnymi oraz epizodami maniakalnymi lub hipomaniakalnymi. Wówczas chory doświadcza naprzemiennie stanów smutku i stanów euforii.

  • Depresja atypowa

Depresja atypowa, jak sama nazwa wskazuje, charakteryzuje się odwróconymi cechami „typowej” depresji. W depresji atypowej obserwowany jest bowiem wzrost apetytu oraz nadmierna senność. Ponadto dla depresji atypowej charakterystyczna jest reaktywność nastroju, co oznacza, że humor osoby chorej poprawia się w odpowiedzi na dobre wieści. Co więcej, osoby zmagające się z depresją atypową funkcjonują gorzej wieczorami niż w ciągu dnia.

  • Depresja endogenna i egzogenna

Depresja endogenna spowodowana jest niedoborem neuroprzekaźników, a mianowicie niskim poziomem dopaminy, serotoniny oraz noradrenaliny, co następnie objawia się zaburzeniami nastroju. Depresja egzogenna z kolei wywołana jest czynnikami z zewnątrz, np. śmiercią bliskiej osoby, problemami w pracy, rozwodem itp.

Przeczytaj również: Abulia – czym jest? Objawy, przyczyny, leczenie

Poznaj ofertę preparatów na stres na DOZ.pl

Kogo może dotyczyć depresja? Kto może na nią zachorować?

Depresja to choroba psychiczna, na którą może zachorować każdy niezależnie od wieku, płci oraz narodowości.

  • Depresja u dzieci i młodzieży

Szacuje się, że depresja dotyczy ok. 2 proc. dzieci oraz 8 proc. nastolatków. Na większe ryzyko depresji narażone są dziewczynki, niemniej jednak depresja dotyka również chłopców w różnym wieku. Warto wiedzieć, że objawy depresji u dzieci i młodzieży mogą różnić się od tych obserwowanych u dorosłych. Mianowicie u dzieci oraz nastolatków chorujących na depresję bardzo często dominuje drażliwość. Ponadto wśród małych dzieci objawy depresji mogą manifestować się poprzez objawy somatyczne, np. bóle brzucha, nudności, wymioty, omdlenia czy moczenie nocne.

  • Depresja u osób w podeszłym wieku

Depresja osób w podeszłym wieku, czyli depresja starcza, występuje u około 15 proc. pacjentów powyżej 65. roku życia. Szacuje się, że wśród pacjentów poradni ogólnych na depresję cierpi 25 proc., wśród pacjentów domów opieki zaś liczba ta wzrasta do 30 proc. Objawy depresji starczej mogą znacznie różnić się od tych obserwowanych w klasycznej depresji.

Osoby w podeszłym wieku rzadziej skarżą się na obniżenie nastroju. Wtedy możemy mieć do czynienia z tzw. depresją maskowaną. Objawy depresji wśród osób starszych to również m.in.:

  • bóle somatyczne, takie jak dolegliwości ze strony układu pokarmowego,
  • spadek masy ciała,
  • zmęczenie,
  • wycofywanie się z aktywności,
  • izolowanie się od innych,
  • fizyczne i psychiczne spowolnienie,
  • zaburzenia snu,
  • zaburzenia koncentracji i problemy z pamięcią,
  • tendencja do hipochondrii.

Nieleczona depresja starcza przyczynia się do obniżenia jakości życia seniorów i jednocześnie może zwiększać ryzyko rozwoju innych chorób.

Zobacz również: Jak rozpoznać "męską" depresję?

Leczenie depresji

Leczenie depresji jest procesem złożonym i musi być poprzedzone kompleksową diagnozą. To, jak należy leczyć depresję, zależne będzie od indywidualnego przypadku. W leczeniu depresji skuteczne efekty przynosi psychoterapia poznawczo-behawioralna, która skupia się na zmianie negatywnych przekonań. Podczas psychoterapii pacjenci m.in. uczą się zdobywać umiejętności, które pomogą im radzić sobie z objawami depresji.

W leczeniu depresji stosuje się również farmakologię, w szczególności przy ciężkiej depresji. Wówczas stosowane są leki aktywizujące, które poprawiają nastrój pacjentów oraz niwelują dokuczliwe objawy. Leczenie farmakologiczne nie przynosi jednak natychmiastowych rezultatów, ponieważ efekt terapeutyczny leków widoczny jest w okresie od 2 do 4 tygodni od rozpoczęcia kuracji.

Najlepsze efekty leczenia depresji daje połączenie farmakoterapii z psychoterapią.

Wsparcie osób z depresją – wskazówki dla bliskich

Nieleczona depresja sama nie przejdzie, a jej objawy będą się jedynie pogłębiać. Skutki nieleczonej depresji mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie życia osoby chorej, dlatego jej objawy pod żadnym pozorem nie powinny być bagatelizowane. Osoby zmagające się z depresją potrzebują wsparcia bliskich osób, ale należy jednocześnie wiedzieć, że niektóre próby pomocy – zamiast pomóc – mogą poważnie zaszkodzić.

Chcąc wesprzeć osobę borykającą się z depresją, przede wszystkim nie należy używać sformułowań, takich jak: „weź się w garść”, „będzie dobrze”, „inni mają gorzej”, „nie masz powodów do depresji”. Depresja nie jest wymysłem chorego, a poważną chorobą, która może mieć śmiertelne konsekwencje. Osoby chorej nie należy krytykować, krzyczeć na nią ani zmuszać do wykonywania czynności, na które nie ma po prostu siły.

Zamiast tego warto regularnie sprawdzać, jak chory się czuje. Wówczas najlepiej spędzać z nim czas tak jak wcześniej. Chory na depresję nie potrzebuje bowiem litości, a wsparcia i zrozumienia. Jeżeli bliska osoba chce porozmawiać o tym, co czuje, warto ją do tego zachęcić i wysłuchać. Jeżeli osoba chora wyraźnie odmawia rozmowy o depresji, nie powinniśmy na nią naciskać. Musimy uszanować jej granice i nie robić nic wbrew jej woli.

Oczywiście jednocześnie nie musimy pozostawać bierni. Warto zachęcać chorego do prostych aktywności i zaproponować ich wspólne wykonanie. W niektórych sytuacjach możemy także pomóc choremu, ale trzeba pamiętać, by nie wyręczać go we wszystkim, a dać również przestrzeń na to, by spróbował samodzielnie wykonać proste, codzienne czynności. Inaczej natomiast będziemy postępować w przypadku depresji starczej, w szczególności wśród osób samotnych. Wówczas kluczową rolę odgrywa aktywizacja fizyczna, psychiczna oraz społeczna.

Nie zawsze jednak będziemy wiedzieć, jak pomóc osobie chorej na depresję. Dlatego, aby wesprzeć bliską osobę, warto porozmawiać ze specjalistą: psychologiem, psychiatrą lub psychoterapeutą, który podpowie nam, w jaki sposób postępować z chorym i jak wesprzeć go na poszczególnych etapach leczenia.

  1. Babiarczyk, B., Schlegel-Zawadzka, M. & Turbiarz, A., Ocena częstości występowania objawów depresji w populacji osób powyżej 65. roku życia, „Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu” 19(4) 2013, s. 453-457.
  2. Dudek, D. i in., Depresja poporodowa, „Przegląd Lekarski” 59(11) 2002.
  3. Grzegorzewska, I., Cierpiałkowska, L., Borkowska, A. R. (red.), Psychologia kliniczna dzieci i młodzieży, Warszawa 2020, s. 416-424.
  4. Napierała, M. i in., Terapia elektrowstrząsowa i pamięć autobiograficzna u pacjentów z depresją lekooporną, „Psychiatria Polska” 53(3) 2019.
  5. Depression in older adults, Royal College of Psychiatrists [online] https://www.rcpsych.ac.uk/mental-health/problems-disorders/depression-in-older-adults [dostęp:] 13.01.2023.
  6. Rosenhan, D. L., Walker, E. F., Seligman, M. E. P., Psychopatologia, Poznań 2003.
  7. Depression, WHO [online] https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/depression [dostęp:] 13.01.2023.
  8. World Health Organization (WHO), The ICD-10 Classification of Mental and Behavioural Disorders, Genève, Switzerland: World Health Organization, 1993.
  9. Depresja u osób starszych, Forum Przeciw Depresji [online] https://forumprzeciwdepresji.pl/depresja/kazdy-moze-miec-depresje/depresja-u-osob-starszych [dostęp:] 13.01.2023.
  10. Światowy Dzień Walki z Depresją 2021, gov.pl [online] https://www.gov.pl/web/wsse-krakow/swiatowy-dzien-walki-z-depresja-2021 [dostęp:] 13.01.2023.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Rozszerzone źrenice – o czym świadczą? Czy oznaczają chorobę?

    Rozszerzone źrenice na ogół kojarzone są ze stanem silnego pobudzenia – również tego wywołanego farmakologicznie. W niektórych przypadkach mogą być jednak objawem poważnych zaburzeń zdrowotnych.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia, wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij