Kobieta, która jest labilna emocjonalnie
Weronika Grzywna

Labilność emocjonalna – czym jest, w jaki sposób się przejawia, jak sobie z nią radzić?

Nagłe wybuchy gniewu, płaczu czy złości, chwiejność nastrój i stanów psychicznych oraz przesadna wrażliwość to jedne z najważniejszych cech wyróżniających osoby labilne emocjonalnie. Warto znać przyczyny tego stanu oraz proponowane sposoby radzenia sobie z nim.

Labilność, chwiejność i niestabilność emocjonalna to tożsame pojęcia charakteryzujące tendencję do szybkiej i gwałtownej zmiany stanu emocjonalnego z jednego na drugi. Labilność emocjonalna stanowi również jeden z czołowych objawów obserwowanych w niektórych zaburzeniach psychicznych. Jak przejawia się labilność emocjonalna i jak sobie z nią radzić?

Labilność emocjonalna – czym jest?

Labilność emocjonalna według psychologów Costy i McCrae stanowi jeden z pięciu podstawowych czynników osobowości. Zdaniem badaczy składają się na nią: lęk, nieśmiałość, depresja, impulsywność, nadwrażliwość oraz agresywna wrogość. W psychologii labilność emocjonalna oznacza też chwiejność emocjonalną, polegającą na łatwym przechodzeniu do skrajnych stanów emocjonalnych. Osobowość chwiejna emocjonalnie jest z kolei jednym z zaburzeń osobowości.

Klasyfikacja ICD-10 wyróżnia dwa typy osobowości chwiejnej emocjonalnie:

  1. Typ impulsywny – przejawia się chwiejnym nastrojem, brakiem kontroli nad własnym zachowaniem, działaniem pod wpływem impulsów,
  2. Typ borderline – charakteryzuje się zaburzonym obrazem samego siebie, samookaleczeniem, próbami samobójczymi i skłonnością do podejmowania ryzyka.

Labilność emocjonalna jest również jednym z objawów diagnozowanych w przebiegu zaburzeń psychicznych, takich jak m.in. schizofrenia, depresja, choroba afektywna dwubiegunowa, zaburzenia osobowości, zespół stresu pourazowego (PTSD). Z labilnością emocjonalną możemy także mieć do czynienia w przebiegu choroby Alzheimera.

Labilność a stabilność emocjonalna – różnice

Labilność emocjonalna jest przeciwieństwem stabilności emocjonalnej. Osoba stabilna emocjonalnie ma świadomość własnych emocji, potrafi je kontrolować, wie, jak zareagować w danej sytuacji, jest rozważna oraz potrafi radzić sobie w sytuacjach stresowych. Nawet jeżeli doświadcza kryzysu, w niedługim czasie jest w stanie wrócić do optymalnego funkcjonowania.

Z kolei osoba labilna emocjonalnie łatwo przechodzi z jednego nastroju w drugi, szybko traci nad sobą panowanie, nie zastanawia się nad konsekwencjami swoich czynów, ma tendencję do rozmyślania o przeszłości, nie potrafi radzić sobie ze stresem i nie potrafi kontrolować swoich emocji. Często nie wie, jakie emocje aktualnie odczuwa.

Zobacz, kim są osoby wysoko wrażliwe na DOZ.pl

Cechy osoby labilnej emocjonalnie

Jakie są objawy labilności emocjonalnej? Osobę labilną emocjonalnie charakteryzują intensywne emocje i gwałtowne zmiany nastrojów. Osoba ta ma tendencję do zamartwiania się, wyolbrzymiania problemów oraz do przesadnych i nieadekwatnych reakcji na konkretne sytuacje. Doświadcza wybuchów gniewu i płaczu. Cechuje ją impulsywne działanie bez przewidywania konsekwencji swojego zachowania.

Osoba labilna emocjonalnie jest drażliwa i często doświadcza negatywnych emocji. Ma niestabilny obraz siebie, zbyt surowo ocenia swoje działania. Ponadto jest skłonna do zachowań ryzykownych, np. nadużywania alkoholu, przygodnych stosunków seksualnych, czy hazardu.

Związek z osobą chwiejną emocjonalnie bardzo często jest burzliwy i krótki. Taka osoba ma skłonność do wchodzenia w przygodne relacje. Ze względu na to, że nieprawidłowo interpretuje sytuacje i zachowania innych osób, a tym samym przesadnie reaguje na niektóre zachowania, przejawia trudności w sferze społecznej i nawiązywaniu długoterminowych relacji z innymi.

Polecane dla Ciebie

Labilność emocjonalna u dzieci i młodzieży

Labilność emocjonalna u dziecka objawia się podobnie, co u osób dorosłych. Przede wszystkim obserwowane są problemy emocjonalne, krótkie i intensywne wybuchy gniewu lub/i płaczu oraz szybkie zmiany nastroju. Niestabilność emocjonalna może również występować jako jeden z objawów autyzmu lub zespołu nadpobudliwości ruchowej (ADHD).

Labilność emocjonalna w czasie dojrzewania może być normalnym objawem okresu rozwoju dzieci i młodzieży. Jest ona bowiem typowa dla etapu dojrzewania, a jej przyczyną często jest tzw. “burza hormonalna”.

Labilność emocjonalna – przyczyny

Przyczyn labilności emocjonalnej dopatruje się w m.in. czynnikach genetycznych, biologicznych i środowiskowych. Na jej zwiększone ryzyko wystąpienia wpływ mogą mieć traumatycznie doświadczenia z przeszłości. Na rozwój niestabilności emocjonalnej bardziej podatne są również osoby o niskiej samoocenie i niskiej pewności siebie, które nie radzą sobie ze stresem.

Jak radzić sobie z labilnością emocjonalną? Czy labilność emocjonalną się leczy?

To, jak będzie wyglądać leczenie labilności emocjonalnej, będzie zależne od tego, co leży u jej źródła. Jeżeli okaże się, że niestabilność emocjonalna jest jednym z objawów zaburzenia psychicznego, wówczas leczenie będzie opierać się na terapii zdiagnozowanej choroby. Terapia labilności emocjonalnej może polegać na leczeniu farmakologicznym, psychoterapii lub połączeniu obu metod. Celem leczenia będzie zaś przywrócenie emocjonalnej równowagi.

Samodzielnie radzenie sobie z labilnością emocjonalną jest trudne, ale warto wiedzieć, że jest to możliwe. Przede wszystkim warto praktykować techniki relaksacyjne, np. ćwiczenia oddechowe, które pozwolą skupić się na oddechu w przypadku nagłego wybuchu gniewu czy płaczu. Dużą rolę odgrywa także nauka kontrolowania własnych emocji, adekwatnego reagowania oraz znalezienia adaptacyjnych sposobów radzenia sobie ze stresem.

  1. American Psychiatric Association (APA). (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Washington, DC: American Psychiatric Association.
  2. Gula, B. (2021). Wrażliwość człowieka.
  3. Henry, C., Mitropoulou, V., New, A. S., Koenigsberg, H. W., Silverman, J., & Siever, L. J. (2001). Affective instability and impulsivity in borderline personality and bipolar II disorders: Similarities and differences. Journal of Psychiatric Research", 35, 307–312.
  4. Popiel, A. (2011). Zaburzenia osobowości z pogranicza - wyzwania terapeutyczne. Via Medica", tom 8, nr 2, s. 64-78
  5. Verywell Health, Medically reviewed by Steven Gans, MD (2022). What Is Mood Lability? dostęp online: https://www.verywellhealth.com/labile-mood-5095876

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Skąd się bierze déjà vu i czy jest to niebezpieczne zjawisko?

    Déjà vu to jeden z najbardziej tajemniczych stanów, jakie występują w ludzkim umyśle. Co jakiś czas doświadcza go niemal każdy człowiek, a jednak wciąż nie udało się wypracować jednolitej naukowej interpretacji tego dość niepokojącego zjawiska. Jedno jest pewne – déjà vu na chwilę zaburza nasze postrzeganie teraźniejszości, zasiewając wątpliwość, czy przypadkiem „to się już kiedyś nie działo?".  

  • Wybudzanie się w nocy – budzenie się w nocy i problem z zaśnięciem

    Wybudzanie się w środku nocy należy do bardzo frustrujących, a jednocześnie niestety powszechnych sytuacji, które co jakiś czas dotykają każdego z nas. Jeśli powtarza się to regularnie, należy poszukać przyczyny i wyeliminować czynnik, który wywołuje nocne, niechciane pobudki. Poza tym warto poznać uniwersalne, sprawdzone sposoby, które mogą być skuteczne w radzeniu sobie z wybudzaniem się w nocy.

  • Syndrom paryski – co to jest, na czym polega?

    Wizyta w Paryżu to dla wielu turystów spełnienie odwiecznego marzenia. Niestety, czasem potęgowane przez lata emocje, oczekiwania i wyidealizowane wyobrażenia potrafią odbić się negatywnie na zdrowiu. Przekonały się o tym osoby, które doświadczyły tajemniczego syndromu paryskiego. 

  • Paraliż senny – czym jest i jak się przejawia?

    Zaburzenia snu są powszechnym zjawiskiem dotykającym co drugą osobę na świecie. Wśród nich wyróżnić można bardzo nieprzyjemne doznanie, jakim jest paraliż senny. Charakteryzuje się on uczuciem całkowitego bezwładu ciała przy zachowaniu pełnej świadomości. Co jest przyczyną powstawania tego niepokojącego zjawiska, które w potocznym wyobrażeniu kojarzy się z obecnością demonów?

  • Osobowość histrioniczna – czym jest? Jak ją rozpoznać?

    Masz wrażenie, że bliska ci osoba regularnie odgrywa przed tobą swoisty „teatrzyk”, a wszystko to tylko po to, by zwrócić na siebie uwagę? Sprawdź, czy nie przejawia ona cech osobowości histrionicznej.

  • Prokrastynacja – jak ją zwalczyć?

    Coraz częściej słyszy się o prokrastynacji jako o fachowym określeniu na pewne zjawisko znane dobrze wielu ludziom. Chodzi o przypadłość ciągłego odwlekania w czasie różnych decyzji, obowiązków czy wydarzeń. Nie chodzi jednak o jednorazowe przeniesienie terminu realizacji jakiegoś zadania, ale nałogowe wręcz przekładanie go wciąż na inny dzień.

  • Choreomania, taneczna mania – na czym polega to zjawisko?

    Taniec kojarzy się zwykle z czymś przyjemnym, radosnym i pozytywnym. Co jednak, gdy jest on objawem dziwnej choroby i... posiada bezwolny charakter? Poznaj historię tajemniczej tanecznej manii, która nawiedzała przed wiekami Europę.

  • Czy witamina D wpływa na nasze samopoczucie?

    Witamina D od dawna nazywana jest witaminą słońca. Wynika to z faktu, że jej synteza w organizmie odbywa się w naszej skórze pod wpływem promieniowania słonecznego. Ale czy witamina słońca może okazać się także witaminą szczęścia?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij