Depresja u osób starszych
Katarzyna Wieczorowska-Tobis

Depresja u osób starszych

Depresja należy do tzw. wielkich zespołów geriatrycznych czyli przewlekłych problemów zdrowotnych, które niosą ze sobą znaczne ryzyko niesprawności i których częstość występowania narasta z wiekiem.

Już samo przejście na emeryturę uważane jest za czynnik sprzyjający depresji, podobnie jak śmierć osób bliskich, a także samo pogorszenie stanu zdrowia. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) wśród osób najstarszych (w wieku co najmniej 70 lat) występowanie depresji deklaruje prawie 12% respondentów czyli co 8 osoba (kobiety dwa razy częściej niż mężczyźni). Podane dane są zaniżone, gdyż wiele objawów depresji nie jest zgłaszanych przez osoby starsze lekarzom, co wynika np. z błędnego przekonania o ich związku z procesem starzenia.

Depresja w starości

Mówiąc o depresji mamy najczęściej na myśli tzw. depresję endogennną czyli taką, która jest efektem pierwotnych zaburzeń funkcji mózgu. Jednak do tzw. zespołów depresyjnych należą również te, które pojawiają się wtórnie w stosunku do zaburzeń metabolizmu mózgu wywołanych innymi procesami chorobowymi. Depresja może wystąpić w przebiegu choroby Alzheimera, choroby Parkinsona czy po udarze. Często towarzyszy w chorobie niedokrwiennej serca, cukrzycy, chorobach tarczycy, u chorych z rozpoznaniem nowotworu oraz z przewlekłymi zespołami bólowymi. Depresja u osób starszych jest często reakcją na upośledzenie samodzielności i niesprawność czy zagrożenie życia. Ponadto może być wywołana lub nasilona przez stosowane leki.

Objawy depresji w starości

Pogorszenie nastroju jest najbardziej typowym objawem depresji bez względu na wiek. Przedłużający się smutek, zwłaszcza nieuzasadniony, powinien budzić niepokój. Innym typowym objawem jest utrata zainteresowań i brak chęci udziału w aktywnościach, które do tej pory sprawiały przyjemność (np. osoba, która dotychczas brała czynny udział w zajęciach Klubu Seniora, nagle przestaje się nimi interesować, a pytana przez znajomych mówi, że woli pozostać w domu, bo jest bardzo zmęczona). Warto o tym pamiętać, bowiem takie osoby starsze zaczynają izolować się od otoczenia i wycofywać z życia, a to prowadzi do nasilenia depresji. Chory nie zgłosi się ze swoimi objawami do lekarza, dlatego to osoby z otoczenia muszą zdać sobie sprawę, że dzieje się coś złego. Pozostawienie takiej osoby samej („skoro nie ma na nic ochoty”) będzie prowadziło do nasilenia depresji i pogorszenia stanu klinicznego.

Bezsenność i zaburzenia snu

Sytuację mogą  komplikować częste w przebiegu depresji zaburzenia snu - kłopoty z zasypianiem, wczesne budzenie się czy płytki przerywany sen. Wtedy chorzy tłumaczą zmęczenie niewyspaniem i tym usprawiedliwiać mogą niechęć do wszelkich aktywności. Warto jednak pamiętać, że niekiedy może również występować nadmierna senność – również w ciągu dnia. Dodatkowo, dla depresji dość typowe jest to, że gorsze samopoczucie i większe nasilenie objawów występuje zwykle rano, po południu zauważalna jest wyraźna poprawa. Dlatego też spotykając osobę starszą w godzinach popołudniowych można nie zauważyć problemu.

Depresja pod maską

W starości objawy depresji mogą być nietypowe. Depresja u osób w podeszłym wieku występuje często pod postaciami tzw. „masek”. Jedną z nich są zespoły bólowe. Występujący ból, może być oporny na leczenie tradycyjnymi środkami przeciwbólowymi. Ma różną lokalizację, która może się zmieniać - co oznacza, że miejsce bolące dzisiaj może być inne od tego, które sprawiało dolegliwości przed kilkoma dniami. Często występują bóle głowy. Dolegliwościom bólowym mogą towarzyszyć inne, co dodatkowo niepokoi chorego - np. niespecyficznym bólom w jamie brzusznej - uczucie odbijania czy przelewania, a bólom w klatce piersiowej - uczucie kołatania czy duszność (dolegliwości jednak zwykle nie mają związku z wysiłkiem). Wśród innych, niespecyficznych problemów zdrowotnych możemy wymienić sztywność mięśni i stawów, czy uczucie drętwienia kończyn. Pojawiające się dolegliwości zmuszają chorego do wizyty kontrolnej u lekarza.

Co jeszcze powinno zaniepokoić?

Do innych objawów, które mogą wskazywać na obecność depresji u osób starszych, należą kłopoty z koncentracją uwagi czy osłabienie pamięci (np. problem z opowiedzeniem treści obejrzanego filmu czy przeczytanego artykułu z prasy). Stan ten, dla odróżnienia od otępienia, określa się jako pseudootępienie (albo otępienie odwracalne), co podkreśla możliwość jego skutecznego leczenia w przypadku wykazania jego związku z depresją. Jednym z objawów wskazujących na możliwość pseudootępienia (a nie rzeczywistego otępienia) jest fakt równomiernego zapominania zarówno faktów z dalekiej przeszłości, jak i zdarzeń sprzed chwili. Ponadto, osoba z depresją często poproszona o zrobienie czegoś odpowiada „nie wiem” czy „nie umiem”, nie wykazując zainteresowania podjęciem jakichkolwiek działań.

Brak motywacji – niepokojący sygnał

Depresja może również  objawiać się niesprawnością, której nie jesteśmy w stanie uzasadnić innymi chorobami. Taka forma niesprawności pojawia się nagle. Warto zdać sobie sprawę, że podejmowanie wszelkich aktywności, w tym również tych najbardziej podstawowych (jedzenie, ubieranie się, toaleta), wymaga motywacji. Tak więc brak chęci wykonania jakiejś czynności, charakterystyczny dla depresji, może powodować znaczny stopień niesprawności u chorych z depresją. Takich chorych nie wolno pozostawić bez pomocy. Właściwa interwencja i podjęcie skutecznego leczenia może w znaczący sposób poprawić ich samodzielność i jakość życia. Często nie tylko ich, ale również rodziny.

W przebiegu depresji mogą pojawić się  urojenia, w ciężkich przypadkach dotyczą one poczucia winy i wiążą się z negatywną samooceną, co może prowadzić do samobójstw.

Leczenie depresji: o czym warto wiedzieć

Jak przedstawiono powyżej, obraz depresji w starości jest często nietypowy. Współwystępuje ona zazwyczaj z chorobami somatycznymi (chorobami ciała), co powoduje duże trudności diagnostyczne i terapeutyczne.

Chorzy z przewagą dolegliwości somatycznych, w przypadku nie rozpoznania depresji, biorą przez długi czas leki, których podstawowym zadaniem jest likwidacja bólu. Leki te mimo wszystko są nieskuteczne. W przypadku niespecyficznych objawów, które nie ustępują pod wpływem przyjmowanych przez chorego leków, warto zgłosić się do lekarza. Takie działanie umożliwi szybsze rozpoznanie depresji. Należy zawsze poinformować o wszystkich pobieranych lekach, pamiętając, że niektóre środki farmakologiczne mogą nasilać lub nawet wywoływać depresję (np. niektóre leki przeciwbólowe).

Depresja to nie koniec świata

Z drugiej strony w przypadku rozpoznania depresji i podjęcia leczenia wymagana jest cierpliwość, gdyż stosowane leki nie przynoszą efektu od razu. Często leczenie jest trudne, zwłaszcza u chorych z różnymi współistniejącymi chorobami, ponieważ mogą wtedy istnieć ograniczenia co do stosowanego leczenia, a także stosowane w leczeniu depresji leki mogą wchodzić w interakcje z innymi stosowanymi farmaceutykami, powodując działania uboczne. W przypadku zaobserwowania jakichkolwiek nowych problemów należy więc niezwłocznie poinformować o nich lekarza, a nie odstawiać leki.

Niejednokrotnie chorzy leczeni z powodu depresji próbując sobie pomóc, proszą  w aptece np. o reklamowane, stosowane w przypadku depresji - preparaty dziurawca. Należy bezwzględnie pamiętać,  że nie wolno ich stosować bez konsultacji z farmaceutą  czy lekarzem. 

Wszystkie leki mające zastosowanie w leczeniu depresji (także, te sprzedawane w aptekach bez recepty) mają mechanizm działania oparty na stymulowaniu mózgu. Stosowane dodatkowo, oprócz zleconych przez lekarza, leki ziołowe mogą prowadzić do nadmiernej aktywacji, w wyniku której może dochodzić do groźnych dla życia objawów. Dlatego zawsze konieczne jest zapytanie o interakcje leków reklamowanych z już stosowanymi w aptece czy u lekarza.

W leczeniu depresji ważne znaczenie ma psychoterapia, choć starsze osoby niezbyt chętnie się jej poddają. Ważna jest też aktywizacja chorego (np. rozmawianie z chorym) i zapobieganie jego izolacji. Pozostawienie chorego w samotności może prowadzić do szybkiej progresji choroby.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • USG wczesnej ciąży — co zobaczymy w pierwszych tygodniach i jak to interpretować?

    Badanie ultrasonograficzne, często określane skrótem USG, to jedno z najczęściej wykonywanych obrazowych badań diagnostycznych. Według zaleceń licznych towarzystw ginekologicznych, w czasie ciąży badanie USG powinno być wykonane co najmniej trzykrotnie. W praktyce jest przeprowadzane zwykle częściej.

  • Płukanie zatok – jakie są wskazania do irygacji zatok przynosowych oraz w jaki sposób zrobić to w domu?

    Płukanie zatok posiada wiele zalet – może być bezpiecznie stosowane przez dzieci (od 4. roku życia), kobiety w ciąży i karmiące piersią. Stanowi niefarmakologiczną metodę walki z katarem oraz zapaleniem zatok – pomaga zachować drożność przewodów nosowych i zatok oraz oczyścić z zakaźnej wydzieliny i innych zanieczyszczeń (patogenów czy alergenów). 

  • Jak wzmocnić odporność dietą podczas epidemii COVID-19?

    Choć nie istnieje dieta, która uchroni nas przed zakażeniem koronawirusem, to odpowiednio dobrany jadłospis może wspomóc naszą odporność – a ona jest kluczowa w obecnej sytuacji. Jakie produkty należy spożywać, by wzmocnić układ immunologiczny? 

  • Mioklonie – przyczyny i leczenie mimowolnych skurczów mięśni

    Mioklonie (zrywania mięśniowe) to niekontrolowane, intensywne skurcze mięśni. Mogą one obejmować jeden mięsień, grupę mięśni, kończynę, a nawet cały tułów. Przyczyn powstawania mioklonii jest wiele, niektóre mimowolne ruchy są fizjologiczne (np. mioklonie przysenne, czyli szarpnięcia ciała podczas zasypiania) i nie wymagają leczenia, inne mogą oznaczać poważne schorzenia, takie jak zaburzenia metaboliczne, padaczkę czy zatrucie metalami ciężkimi. Wszystkie niekontrolowane skurcze mięśni wymagają konsultacji ze specjalistą.

  • Mięśniaki macicy – przyczyny, objawy, leczenie, operacja niezłośliwego nowotworu macicy

    Mięśniaki macicy są najczęstszymi niezłośliwymi nowotworami kobiecych narządów rodnych, mogą one dotyczyć nawet co czwartej kobiety w wieku rozrodczym. Mięśniaki w macicy pomimo łagodnego charakteru mogą być przyczyną niepokojących i uciążliwych objawów, które, w dużej mierze, zależą od rodzaju i wielkości, jaką osiągną. Ich rozpowszechnienie w populacji oraz konsekwencje zdrowotne sprawiają, iż są jedną z częstszych przypadłości spotykanych w praktyce ginekologicznej. Jakie są przyczyny powstawania mięśniaków? Jak wygląda diagnostyka oraz leczenie?

  • Nadmierne i częste gazy jelitowe – co robić?

    Choć produkcja gazów w jelitach to proces naturalny, ich nadmierne powstawanie nastręcza wielu trudności. Wzdęty i obolały brzuch oraz uczucie dyskomfortu są nieodłącznymi towarzyszami zwiększonej ilości gazów jelitowych. Czy ich nadmierne powstawanie może oznaczać chorobę? Jak skutecznie zapobiegać zbyt wielkiej produkcji gazów w jelitach?  

  • Angina – przyczyny, objawy, leczenie anginy u dzieci i u dorosłych

    Angina to ostre zapalenie gardła i migdałków wywołane najczęściej przez paciorkowce z grupy A (Streptococcus pyogenes). Anginę rozpoznaje się na podstawie występowania charakterystycznych objawów, takich jak silny ból gardła utrudniający przełykanie, wysoka gorączka, powiększenie szyjnych węzłów chłonnych oraz na podstawie stwierdzenia w badaniu przedmiotowym zaczerwienienia błony śluzowej gardła, rozpulchnienia migdałków oraz białego nalotu.

  • Kwasy AHA a skóra – jakie właściwości mają kwasy owocowe?

    Kwasy owocowe to związki pochodzenia naturalnego powszechnie używane w kosmetyce, w kosmetologii, ale także w zaciszu domowym. Jak jednak stosować je prawidłowo? Jak dobrać właściwy kwas do swojej cery i jej problemów? Źle dobrany może bowiem kosztować nas więcej szkody niż pożytku! Kwasy AHA – poznajmy je bliżej. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij