Depresja u osób starszych
Katarzyna Wieczorowska-Tobis

Depresja u osób starszych

Depresja należy do tzw. wielkich zespołów geriatrycznych czyli przewlekłych problemów zdrowotnych, które niosą ze sobą znaczne ryzyko niesprawności i których częstość występowania narasta z wiekiem.

Już samo przejście na emeryturę uważane jest za czynnik sprzyjający depresji, podobnie jak śmierć osób bliskich, a także samo pogorszenie stanu zdrowia. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) wśród osób najstarszych (w wieku co najmniej 70 lat) występowanie depresji deklaruje prawie 12% respondentów czyli co 8 osoba (kobiety dwa razy częściej niż mężczyźni). Podane dane są zaniżone, gdyż wiele objawów depresji nie jest zgłaszanych przez osoby starsze lekarzom, co wynika np. z błędnego przekonania o ich związku z procesem starzenia.

Depresja w starości

Mówiąc o depresji mamy najczęściej na myśli tzw. depresję endogennną czyli taką, która jest efektem pierwotnych zaburzeń funkcji mózgu. Jednak do tzw. zespołów depresyjnych należą również te, które pojawiają się wtórnie w stosunku do zaburzeń metabolizmu mózgu wywołanych innymi procesami chorobowymi. Depresja może wystąpić w przebiegu choroby Alzheimera, choroby Parkinsona czy po udarze. Często towarzyszy w chorobie niedokrwiennej serca, cukrzycy, chorobach tarczycy, u chorych z rozpoznaniem nowotworu oraz z przewlekłymi zespołami bólowymi. Depresja u osób starszych jest często reakcją na upośledzenie samodzielności i niesprawność czy zagrożenie życia. Ponadto może być wywołana lub nasilona przez stosowane leki.

Objawy depresji w starości

Pogorszenie nastroju jest najbardziej typowym objawem depresji bez względu na wiek. Przedłużający się smutek, zwłaszcza nieuzasadniony, powinien budzić niepokój. Innym typowym objawem jest utrata zainteresowań i brak chęci udziału w aktywnościach, które do tej pory sprawiały przyjemność (np. osoba, która dotychczas brała czynny udział w zajęciach Klubu Seniora, nagle przestaje się nimi interesować, a pytana przez znajomych mówi, że woli pozostać w domu, bo jest bardzo zmęczona). Warto o tym pamiętać, bowiem takie osoby starsze zaczynają izolować się od otoczenia i wycofywać z życia, a to prowadzi do nasilenia depresji. Chory nie zgłosi się ze swoimi objawami do lekarza, dlatego to osoby z otoczenia muszą zdać sobie sprawę, że dzieje się coś złego. Pozostawienie takiej osoby samej („skoro nie ma na nic ochoty”) będzie prowadziło do nasilenia depresji i pogorszenia stanu klinicznego.

Powiązane produkty

Bezsenność i zaburzenia snu

Sytuację mogą  komplikować częste w przebiegu depresji zaburzenia snu - kłopoty z zasypianiem, wczesne budzenie się czy płytki przerywany sen. Wtedy chorzy tłumaczą zmęczenie niewyspaniem i tym usprawiedliwiać mogą niechęć do wszelkich aktywności. Warto jednak pamiętać, że niekiedy może również występować nadmierna senność – również w ciągu dnia. Dodatkowo, dla depresji dość typowe jest to, że gorsze samopoczucie i większe nasilenie objawów występuje zwykle rano, po południu zauważalna jest wyraźna poprawa. Dlatego też spotykając osobę starszą w godzinach popołudniowych można nie zauważyć problemu.

Depresja pod maską

W starości objawy depresji mogą być nietypowe. Depresja u osób w podeszłym wieku występuje często pod postaciami tzw. „masek”. Jedną z nich są zespoły bólowe. Występujący ból, może być oporny na leczenie tradycyjnymi środkami przeciwbólowymi. Ma różną lokalizację, która może się zmieniać - co oznacza, że miejsce bolące dzisiaj może być inne od tego, które sprawiało dolegliwości przed kilkoma dniami. Często występują bóle głowy. Dolegliwościom bólowym mogą towarzyszyć inne, co dodatkowo niepokoi chorego - np. niespecyficznym bólom w jamie brzusznej - uczucie odbijania czy przelewania, a bólom w klatce piersiowej - uczucie kołatania czy duszność (dolegliwości jednak zwykle nie mają związku z wysiłkiem). Wśród innych, niespecyficznych problemów zdrowotnych możemy wymienić sztywność mięśni i stawów, czy uczucie drętwienia kończyn. Pojawiające się dolegliwości zmuszają chorego do wizyty kontrolnej u lekarza.

Co jeszcze powinno zaniepokoić?

Do innych objawów, które mogą wskazywać na obecność depresji u osób starszych, należą kłopoty z koncentracją uwagi czy osłabienie pamięci (np. problem z opowiedzeniem treści obejrzanego filmu czy przeczytanego artykułu z prasy). Stan ten, dla odróżnienia od otępienia, określa się jako pseudootępienie (albo otępienie odwracalne), co podkreśla możliwość jego skutecznego leczenia w przypadku wykazania jego związku z depresją. Jednym z objawów wskazujących na możliwość pseudootępienia (a nie rzeczywistego otępienia) jest fakt równomiernego zapominania zarówno faktów z dalekiej przeszłości, jak i zdarzeń sprzed chwili. Ponadto, osoba z depresją często poproszona o zrobienie czegoś odpowiada „nie wiem” czy „nie umiem”, nie wykazując zainteresowania podjęciem jakichkolwiek działań.

Brak motywacji – niepokojący sygnał

Depresja może również  objawiać się niesprawnością, której nie jesteśmy w stanie uzasadnić innymi chorobami. Taka forma niesprawności pojawia się nagle. Warto zdać sobie sprawę, że podejmowanie wszelkich aktywności, w tym również tych najbardziej podstawowych (jedzenie, ubieranie się, toaleta), wymaga motywacji. Tak więc brak chęci wykonania jakiejś czynności, charakterystyczny dla depresji, może powodować znaczny stopień niesprawności u chorych z depresją. Takich chorych nie wolno pozostawić bez pomocy. Właściwa interwencja i podjęcie skutecznego leczenia może w znaczący sposób poprawić ich samodzielność i jakość życia. Często nie tylko ich, ale również rodziny.

W przebiegu depresji mogą pojawić się  urojenia, w ciężkich przypadkach dotyczą one poczucia winy i wiążą się z negatywną samooceną, co może prowadzić do samobójstw.

Leczenie depresji: o czym warto wiedzieć

Jak przedstawiono powyżej, obraz depresji w starości jest często nietypowy. Współwystępuje ona zazwyczaj z chorobami somatycznymi (chorobami ciała), co powoduje duże trudności diagnostyczne i terapeutyczne.

Chorzy z przewagą dolegliwości somatycznych, w przypadku nie rozpoznania depresji, biorą przez długi czas leki, których podstawowym zadaniem jest likwidacja bólu. Leki te mimo wszystko są nieskuteczne. W przypadku niespecyficznych objawów, które nie ustępują pod wpływem przyjmowanych przez chorego leków, warto zgłosić się do lekarza. Takie działanie umożliwi szybsze rozpoznanie depresji. Należy zawsze poinformować o wszystkich pobieranych lekach, pamiętając, że niektóre środki farmakologiczne mogą nasilać lub nawet wywoływać depresję (np. niektóre leki przeciwbólowe).

Depresja to nie koniec świata

Z drugiej strony w przypadku rozpoznania depresji i podjęcia leczenia wymagana jest cierpliwość, gdyż stosowane leki nie przynoszą efektu od razu. Często leczenie jest trudne, zwłaszcza u chorych z różnymi współistniejącymi chorobami, ponieważ mogą wtedy istnieć ograniczenia co do stosowanego leczenia, a także stosowane w leczeniu depresji leki mogą wchodzić w interakcje z innymi stosowanymi farmaceutykami, powodując działania uboczne. W przypadku zaobserwowania jakichkolwiek nowych problemów należy więc niezwłocznie poinformować o nich lekarza, a nie odstawiać leki.

Niejednokrotnie chorzy leczeni z powodu depresji próbując sobie pomóc, proszą  w aptece np. o reklamowane, stosowane w przypadku depresji - preparaty dziurawca. Należy bezwzględnie pamiętać,  że nie wolno ich stosować bez konsultacji z farmaceutą  czy lekarzem. 

Wszystkie leki mające zastosowanie w leczeniu depresji (także, te sprzedawane w aptekach bez recepty) mają mechanizm działania oparty na stymulowaniu mózgu. Stosowane dodatkowo, oprócz zleconych przez lekarza, leki ziołowe mogą prowadzić do nadmiernej aktywacji, w wyniku której może dochodzić do groźnych dla życia objawów. Dlatego zawsze konieczne jest zapytanie o interakcje leków reklamowanych z już stosowanymi w aptece czy u lekarza.

W leczeniu depresji ważne znaczenie ma psychoterapia, choć starsze osoby niezbyt chętnie się jej poddają. Ważna jest też aktywizacja chorego (np. rozmawianie z chorym) i zapobieganie jego izolacji. Pozostawienie chorego w samotności może prowadzić do szybkiej progresji choroby.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Zakrzepica – przyczyny, objawy, profilaktyka zakrzepowego zapalenia żył powierzchniowych i głębokich

    Zakrzepica (zakrzepowe zapalenie żył) polega na powstaniu w naczyniu żylnym zakrzepu w wyniku zaburzonego przepływu krwi. Nieleczona prowadzi do groźnych powikłań, m.in. do zatorowości płucnej. Wyróżnia się zapalenie żył głębokich i powierzchniowych. Jakie objawy daje zakrzepica i w jaki sposób się ją leczy? Czy istnieją sposoby na to, by jej zapobiec?

  • D-dimery – wskazania, normy, podwyższone. Poziom d-dimerów a zakrzepica

    Badanie d-dimerów we krwi jest jednym z głównych parametrów wykorzystywanych w diagnostyce chorób zakrzepowych takich jak zakrzepica żył głębokich dolnych czy zatorowość płucna. Skrzepy krwi znajdujące się w naczyniach krwionośnych mogą zamknąć światło tych przewodów i doprowadzić w ten sposób do bardzo poważnych komplikacji zdrowotnych. Wyróżnia się cztery podstawowe metody oznaczania stężenia d-dimerów we krwi (metoda lateksowa, immunoenzymatyczna, aglutynacji pełnej krwi i wykorzystująca przeciwciała znakowane technetem). Kiedy wykonać badanie, ile kosztuje oznaczenie stężenia d-dimerów, jak się do niego przygotować? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Nadżerka szyjki macicy (ektopia) – przyczyny, objawy, metody leczenia

    Termin „nadżerka szyjki macicy" oznacza ubytek błony śluzowej. Często jest on nieprawidłowo stosowany na określenie ektopii, która jest zupełnie innym schorzeniem. Rzekoma nadżerka szyjki macicy (tak brzmi inna nazwa ektopii) to zastępowanie nabłonka płaskiego fizjologicznie pokrywającego tarczę szyjki macicy, nabłonkiem gruczołowym. Zazwyczaj nie daje ona żadnych objawów, a kobieta dowiaduje się o jej istnieniu podczas rutynowego badania ginekologicznego. Kiedy ektopia wymaga szerszej diagnostyki i leczenia? Jakie metody usunięcia „nadżerki" szyjki macicy stosuje się najczęściej?

  • Czego nie można robić przy nadżerce szyjki macicy ? Jak postępować po jej usunięciu?

    Nadżerka szyjki macicy jest rozpoznaniem, które może usłyszeć wiele kobiet w gabinecie ginekologicznym. Warto podkreślić jednak, że określenie „nadżerka” używane jest najczęściej w nieprawidłowy i potoczny sposób. Czym jest nadżerka oraz jak postępować po zabiegu jej usunięcia?

  • Spłukiwanie toalety z opuszczoną deską nie zapobiega rozprzestrzenianiu się wirusów

    Najnowsze badanie sugeruje, że opuszczenie deski sedesowej nie gwarantuje, iż wirusy znajdujące się w kale nie będą się rozprzestrzeniały. Jedynym, według naukowców, skutecznym sposobem walki z drobnoustrojami mogącymi powodować infekcje u ludzi, jest dezynfekcja powierzchni.

  • Ultradźwięki poprawią parametry nasienia

    Zdaniem australijskich naukowców ultradźwięki zwiększają ruchliwość plemników. Doniesienie może przyczynić się do poprawienia skuteczności zapłodnień in vitro.

  • Leki na potencję mogą zmniejszać ryzyko wystąpienia choroby Alzheimera

    Nowe badanie przeprowadzone przez angielskich naukowców wykazało, że leki na zaburzenia erekcji (inhibitory fosfodiesterazy typu 5), takie jak Viagra, mogą zmniejszać ryzyko rozwoju choroby Alzheimera u mężczyzn.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij