Hormon głodu – grelina. Badanie poziomu greliny a otyłość
Barbara Sitek

Hormon głodu – grelina. Badanie poziomu greliny a otyłość

Grelina to silnie wypływający na uczucie głodu hormon białkowy. Jest wydzielana przez komórki dna i trzonu żołądka. Bierze udział w regulowaniu gospodarki węglowodanowo-lipidowej organizmu, wpływa na zmniejszenie wydzielania insuliny w trzustce oraz nasila proces powstawania komórek tłuszczowych (adipocytów). Grelina bierze udział w osteogenezie, pozytywnie wpływa na procesy pamięci długotrwałej i przestrzennej. Za wzrost syntezy hormonu odpowiada m.in. głód, faza folikularna cyklu miesiączkowego, hipoglikemia czy stres, zaś do obniżenia poziomu greliny przyczynia się stan sytości, hiperglikemia, hiperinsulinemia lub uprawianie aktywności fizycznej. Jak wygląda badanie poziomu greliny w Polsce i po co wykonywać oznaczenie poziomu leptyny? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Osoby zmagające się z nadwagą i otyłością, mimo stosowania różnego rodzaju diet redukcyjnych, często mają duże problemy z utratą zbędnych kilogramów. Okazuje się, że winę za ten stan mogą ponosić nie tylko złe nawyki żywieniowe, ale także niewłaściwy poziom hormonów regulujących odczuwanie głodu i sytości. Hormony te, wśród których największe znaczenie mają leptyna i grelina, odpowiadają za generowanie i regulowanie uczucia sytości po posiłku oraz uczucia głodu, kiedy żołądek jest pusty. Od ich prawidłowego działania zależy, czy dana osoba sięga po produkty spożywcze jedynie wtedy, gdy jej organizm rzeczywiście ich potrzebuje, ponadto nie jest narażona na nagłe napady głodu i bez większego wysiłku zachowuje szczupłą sylwetką.

Co to jest grelina i dlaczego nazywana jest hormonem głodu?

Grelina jest hormonem białkowym produkowanym głównie przez komórki okładzinowe (dokładnie enteroendokrynne typu A), które są zlokalizowane w ścianach żołądka. Do wydzielania hormonu dochodzi w dwóch momentach. Pierwszy z nich ma miejsce wówczas, kiedy obecne w żołądku jedzenie zostaje całkowicie przetrawione, czyli kilka godzin po posiłku. Drugi zaś następuje przed posiłkiem (przyjmuje się, że bodźcem do jej wydzielania może być hipoglikemia). Mniejsze ilości greliny powstają również w podwzgórzu, przysadce mózgowej, jelitach, nerkach, płucach, trzustce, komórkach układu immunologicznego, łożysku i jajnikach. Z tych tkanek grelina wydzielana jest do naczyń krwionośnych, skąd trafia do odpowiednich tkanek docelowych.

Podstawowym zadaniem greliny jest utrzymanie odpowiedniej równowagi energetycznej w organizmie oraz kontrola masy ciała. Hormon „dba" o utrzymanie dodatniego bilansu energetycznego, pobudza uczucie łaknienia i „zachęca" do przyjmowania pokarmu. Wydzielanie greliny jest odpowiedzialne za uczucie tzw. burczenia w brzuchu, ponieważ pobudza ono wydzielanie kwasu solnego i gastryny w żołądku, co w konsekwencji prowadzi do zwiększenia aktywności całego przewodu pokarmowego, w tym do pobudzenia ruchów perystaltycznych jelit. Grelina wykazuje najsilniejsze działanie pobudzające ośrodek głodu ze wszystkich poznanych do tej pory białek. Z tego powodu została nazwana hormonem głodu, a jej podwyższony poziom może być jednym z czynników, prowadzących do spożywania nadmiernej ilości kalorii i powstającej w wyniku tego nadwagi.

Oprócz wpływu na odczuwanie głodu grelina wykazuje także wielokierunkowe działanie na wiele innych narządów i tkanek. Dzięki prowadzonym przez naukowców badaniom klinicznym wykazano, że zwiększa ona wychwyt glukozy i obniża wydzielanie insuliny, zwiększając jednocześnie poziom glukagonu. Stymuluje produkcję tzw. hormonów stresu, czyli kortyzolu i adrenaliny oraz działa niekorzystnie na gospodarkę lipidową organizmu, hamując wydzielanie obniżającej stężenie cholesterolu i trójglicerydów we krwi adiponektyny. Ponadto stymuluje wydzielanie hormonu wzrostu, adrenokortykotropiny, hormonu luteinizującego i prolaktyny, wpływa na metabolizm kości, moduluje działanie układu odpornościowego, stymuluje proces spermatogenezy, wpływa na regulację rytmu snu i czuwania, może także hamować rozrost niektórych typów komórek nowotworowych.

Od czego zależy poziom greliny i jak można go obniżyć?

Na ilość wytwarzanej w organizmie greliny wpływa rodzaj stosowanej diety, kaloryczność spożywanych posiłków, kompletny status odżywienia organizmu (tj. obecność rezerw energetycznych w postaci tkanki tłuszczowej lub ich brak), ponadto stężenie glukozy we krwi, styl życia – zwłaszcza poziom stresu (tym samym stężenie kortyzolu) prowadzący do nadmiernej aktywacji przywspółczulnego układu nerwowego. Grelina wydzielana jest także w określonym rytmie dobowym. Najwyższe jej stężenie możemy odnotować w godzinach nocnych – między 22:00 a 4:00 rano.

W warunkach prawidłowych poziom greliny zwiększa się stopniowo przed posiłkiem, a następnie obniża proporcjonalnie do ilości spożywanych kalorii.

Większy spadek występuje w przypadku spożycia posiłku bogatego w węglowodany, a mniejszy wówczas, gdy posiłek zawiera głównie białka i tłuszcze. Wśród wielu otyłych osób zdarza się jednak, że ilość wydzielanej greliny jest stale podwyższona. Stan ten prowadzi do częstszego odczuwania głodu lub braku uczucia sytość po spożytym posiłku. W konsekwencji osoba z zaburzeniem poziomu greliny spożywa większą ilości kalorii, niż wynikałoby z rzeczywistego zapotrzebowania organizmu. W momencie przejścia na dietę i zmniejszenia ilość przyjmowanego jedzenia poziom greliny dalej wzrasta, utrudniając trzymanie przyjętych zasad żywieniowych, ze względu na zwiększony apetyt i stale odczuwane uczucie głodu. Wśród części pacjentów z nadwagą zdarza się natomiast, że poziom greliny jest stale obniżony, nawet w okresach między posiłkami i nie wzrasta po ich spożyciu – różnice między stężeniami hormonu głodu są więc u nich mniej wyraźne niż w przypadku osób z prawidłową masą ciała. Sprawia to niestety, że odczuwanie głodu utrzymuje się dłużej lub pojawia się wcześniej, nawet pomimo spożywania odpowiedniej ilości kalorii.

Osoby, które podejrzewają u siebie nieodpowieni poziom greliny i chciałyby przywrócić go do właściwego zakresu, powinny zadbać o to, aby ich dieta nie była zbyt restrykcyjna, odstępy między posiłkami nie były zbyt długie, a ponadto, żeby dostarczała organizmowi wszystkich niezbędnych składników odżywczych. Zaleca się także uzupełnić ją odpowiednią ilością wysiłku fizycznego i praktyką technik redukujących stres. Nieprawidłowy poziom greliny jest niebezpieczny dla organizmu także dlatego, że zwiększa jego wrażliwość na traumatyczne wydarzenia i prowadzi do tzw. zajadania stresu. Z tego powodu bardzo istotne jest unormowanie jej stężenia poprzez wdrożenie w swój plan dnia wymienionych działań.

Polecane dla Ciebie

Badanie poziomu greliny

Obecnie w Polsce stężenie greliny nie jest standardowo oznaczane ani w laboratoriach szpitalnych, ani komercyjnych. Badanie jej poziomu jest wykonywane jedynie wśród ochotników uczestniczących w projektach naukowych i badaniach klinicznych. Osoby z nadwagą, które podejrzewają, że problemy te mogą wynikać z zaburzeń hormonalnych, mogą jednak wykonać badanie poziomu leptyny. Wyniki dotyczące tego wskaźnika mogą podpowiedzieć, czy doszło do rozwinięcia leptynooporności. Obniżona wrażliwość komórek na leptynę wiąże się często z podwyższonym i trudnym do obniżenia poziomem greliny.

Czy podnosząc poziom leptyny, obniżymy poziom greliny i zmniejszymy uczucie głodu?

Badania naukowe prowadzone na osobach otyłych wykazały, że poziomy leptyny oraz greliny często znajdują się u nich poza zakresami norm. Najprawdopodobniej u części osób stale obniżone stężenie greliny jest wynikiem mechanizmu adaptacyjnego, czyli odpowiedzi na nadmierną podaż pokarmu lub nieprawidłowe stężenie leptyny. Aby wyrównać poziomy „hormonu głodu" i „hormonu sytości", należy zadbać przede wszystkim o odpowiednią ilość snu i ruchu, zapanować nad stresem, a także stosować diety ograniczające ilość żywności przetworzonej, na korzyść świeżych warzyw i owoców, tak jednak, aby nie generować gwałtownego spadku ilości i kaloryczności potraw. Warto także skorzystać z porady lekarza lub doświadczonego dietetyka klinicznego, który wskaże, czy w danym przypadku nie jest konieczne zastosowanie leków zwiększających poziom leptyny i regulujących metabolizm.

  1. Klok M. i in., The role of leptin and ghrelin in the regulation of food intake and body weight in humans: a review, „Obesity rewies", 2006, nr 8.
  2. Rosicka M. i in., Serum ghrelin levels in obese patients: the relationship to serum leptin levels and soluble leptin receptors levels, „Physiological Research", 2003, nr 52.
  3. Taheri S. i in., Short sleep duration is associated with reduced leptin, elevated ghrelin, and increased body mass index, „Plos Medicine", 2004, nr 1 (3).
  4. M. Możdżan i in., Grelina — hormon o wielokierunkowym działaniu, „Diabetologia Praktyczna 2005", nr 6 (1).

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • USG jąder – jak wygląda badanie? Jak się do niego przygotować?

    Wykonanie USG jąder pozwala ocenić zarówno stan jąder, najądrzy, jak i całej moszny. Jest bardzo pomocnym badaniem w sytuacji podejrzenia chorób jąder, takich jak żylaki powózka nasiennego, guz jądra, skręt i przyczepka jądra czy wodniaki. Ultrasonografia to metoda ogólnie dostępna, pozwalającą na szybką diagnozę niepokojących objawów męskiej strefy intymnej oraz na szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia. Jak wygląda USG jąder i jak się do niego przygotować?

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Lipaza trzustkowa (ALP)– badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną pornień nawykowych i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie człowieka. Mutacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te jednak bywają sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Kwestia niedoborów kwasu foliowego jest szczególnie istotna w planowaniu ciąży, diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej.

  • Jak rozpoznać toczeń rumieniowaty układowy?

    Toczeń rumieniowaty układowy, podobnie jak inne choroby układowe tkanki łącznej, jest przewlekłą chorobą nieuleczalną, którą można zdiagnozować m.in. dzięki badaniu przeciwciał ANA. Nie można nigdy samodzielnie interpretować wyników analiz, polegać na informacjach i zdjęciach zamieszczanych na internetowych forach oraz bagatelizować objawów. Diagnostyka tocznia jest bardzo złożonym procesem, który wymaga wyjątkowo indywidualnego podejścia do każdego pacjenta.

  • Testy DNA na ojcostwo – jak wygląda badanie, ile kosztuje i kiedy można je wykonać?

    Testy na ojcostwo wykonywane są od lat 80. XX wieku. Przez lata zmieniały się techniki inżynierii genetycznej, dzięki którym możliwe stało się ustalenie lub wykluczenie ewentualnego rodzicielstwa. Obecnie nie ma konieczności czekania z wykonaniem badań aż do momentu narodzin dziecka, ponieważ może je wykonać jeszcze na etapie rozwoju płodowego. Jak wygląda badanie? Skąd pobrać próbkę do testu i ile on kosztuje?

  • Cytologia płynna (LBC) a tradycyjna – która jest bardziej dokładna? Cena, refundacja

    Regularnie wykonywana cytologia pomaga uniknąć zachorowania na raka szyjki macicy. Przez wiele lat była ona wykonywana jedynie w formie szkiełkowej. W 2016 roku Polskie Towarzystwo Patologów (PTP) wnioskowało do Ministerstwa Zdrowia o zmianę standardów diagnostycznych na bardziej dokładne i czułe, czyli na cytologię na podłożu płynnym, nazywanej w skrócie LBC. Jak wygląda cytologia płynna i czym różni się od klasycznej metody diagnostycznej?  Czy cytologia na podłożu płynnym jest refundowana przez NFZ?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij