Hormon głodu – grelina. Badanie poziomu greliny a otyłość
Barbara Sitek

Hormon głodu – grelina. Badanie poziomu greliny a otyłość

Grelina to silnie wypływający na uczucie głodu hormon białkowy. Jest wydzielana przez komórki dna i trzonu żołądka. Bierze udział w regulowaniu gospodarki węglowodanowo-lipidowej organizmu, wpływa na zmniejszenie wydzielania insuliny w trzustce oraz nasila proces powstawania komórek tłuszczowych (adipocytów). Grelina bierze udział w osteogenezie, pozytywnie wpływa na procesy pamięci długotrwałej i przestrzennej. Za wzrost syntezy hormonu odpowiada m.in. głód, faza folikularna cyklu miesiączkowego, hipoglikemia czy stres, zaś do obniżenia poziomu greliny przyczynia się stan sytości, hiperglikemia, hiperinsulinemia lub uprawianie aktywności fizycznej. Jak wygląda badanie poziomu greliny w Polsce i po co wykonywać oznaczenie poziomu leptyny? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Osoby zmagające się z nadwagą i otyłością, mimo stosowania różnego rodzaju diet redukcyjnych, często mają duże problemy z utratą zbędnych kilogramów. Okazuje się, że winę za ten stan mogą ponosić nie tylko złe nawyki żywieniowe, ale także niewłaściwy poziom hormonów regulujących odczuwanie głodu i sytości. Hormony te, wśród których największe znaczenie mają leptyna i grelina, odpowiadają za generowanie i regulowanie uczucia sytości po posiłku oraz uczucia głodu, kiedy żołądek jest pusty. Od ich prawidłowego działania zależy, czy dana osoba sięga po produkty spożywcze jedynie wtedy, gdy jej organizm rzeczywiście ich potrzebuje, ponadto nie jest narażona na nagłe napady głodu i bez większego wysiłku zachowuje szczupłą sylwetką.

Co to jest grelina i dlaczego nazywana jest hormonem głodu?

Grelina jest hormonem białkowym produkowanym głównie przez komórki okładzinowe (dokładnie enteroendokrynne typu A), które są zlokalizowane w ścianach żołądka. Do wydzielania hormonu dochodzi w dwóch momentach. Pierwszy z nich ma miejsce wówczas, kiedy obecne w żołądku jedzenie zostaje całkowicie przetrawione, czyli kilka godzin po posiłku. Drugi zaś następuje przed posiłkiem (przyjmuje się, że bodźcem do jej wydzielania może być hipoglikemia). Mniejsze ilości greliny powstają również w podwzgórzu, przysadce mózgowej, jelitach, nerkach, płucach, trzustce, komórkach układu immunologicznego, łożysku i jajnikach. Z tych tkanek grelina wydzielana jest do naczyń krwionośnych, skąd trafia do odpowiednich tkanek docelowych.

Podstawowym zadaniem greliny jest utrzymanie odpowiedniej równowagi energetycznej w organizmie oraz kontrola masy ciała. Hormon „dba" o utrzymanie dodatniego bilansu energetycznego, pobudza uczucie łaknienia i „zachęca" do przyjmowania pokarmu. Wydzielanie greliny jest odpowiedzialne za uczucie tzw. burczenia w brzuchu, ponieważ pobudza ono wydzielanie kwasu solnego i gastryny w żołądku, co w konsekwencji prowadzi do zwiększenia aktywności całego przewodu pokarmowego, w tym do pobudzenia ruchów perystaltycznych jelit. Grelina wykazuje najsilniejsze działanie pobudzające ośrodek głodu ze wszystkich poznanych do tej pory białek. Z tego powodu została nazwana hormonem głodu, a jej podwyższony poziom może być jednym z czynników, prowadzących do spożywania nadmiernej ilości kalorii i powstającej w wyniku tego nadwagi.

Oprócz wpływu na odczuwanie głodu grelina wykazuje także wielokierunkowe działanie na wiele innych narządów i tkanek. Dzięki prowadzonym przez naukowców badaniom klinicznym wykazano, że zwiększa ona wychwyt glukozy i obniża wydzielanie insuliny, zwiększając jednocześnie poziom glukagonu. Stymuluje produkcję tzw. hormonów stresu, czyli kortyzolu i adrenaliny oraz działa niekorzystnie na gospodarkę lipidową organizmu, hamując wydzielanie obniżającej stężenie cholesterolu i trójglicerydów we krwi adiponektyny. Ponadto stymuluje wydzielanie hormonu wzrostu, adrenokortykotropiny, hormonu luteinizującego i prolaktyny, wpływa na metabolizm kości, moduluje działanie układu odpornościowego, stymuluje proces spermatogenezy, wpływa na regulację rytmu snu i czuwania, może także hamować rozrost niektórych typów komórek nowotworowych.

Od czego zależy poziom greliny i jak można go obniżyć?

Na ilość wytwarzanej w organizmie greliny wpływa rodzaj stosowanej diety, kaloryczność spożywanych posiłków, kompletny status odżywienia organizmu (tj. obecność rezerw energetycznych w postaci tkanki tłuszczowej lub ich brak), ponadto stężenie glukozy we krwi, styl życia – zwłaszcza poziom stresu (tym samym stężenie kortyzolu) prowadzący do nadmiernej aktywacji przywspółczulnego układu nerwowego. Grelina wydzielana jest także w określonym rytmie dobowym. Najwyższe jej stężenie możemy odnotować w godzinach nocnych – między 22:00 a 4:00 rano.

W warunkach prawidłowych poziom greliny zwiększa się stopniowo przed posiłkiem, a następnie obniża proporcjonalnie do ilości spożywanych kalorii.

Większy spadek występuje w przypadku spożycia posiłku bogatego w węglowodany, a mniejszy wówczas, gdy posiłek zawiera głównie białka i tłuszcze. Wśród wielu otyłych osób zdarza się jednak, że ilość wydzielanej greliny jest stale podwyższona. Stan ten prowadzi do częstszego odczuwania głodu lub braku uczucia sytość po spożytym posiłku. W konsekwencji osoba z zaburzeniem poziomu greliny spożywa większą ilości kalorii, niż wynikałoby z rzeczywistego zapotrzebowania organizmu. W momencie przejścia na dietę i zmniejszenia ilość przyjmowanego jedzenia poziom greliny dalej wzrasta, utrudniając trzymanie przyjętych zasad żywieniowych, ze względu na zwiększony apetyt i stale odczuwane uczucie głodu. Wśród części pacjentów z nadwagą zdarza się natomiast, że poziom greliny jest stale obniżony, nawet w okresach między posiłkami i nie wzrasta po ich spożyciu – różnice między stężeniami hormonu głodu są więc u nich mniej wyraźne niż w przypadku osób z prawidłową masą ciała. Sprawia to niestety, że odczuwanie głodu utrzymuje się dłużej lub pojawia się wcześniej, nawet pomimo spożywania odpowiedniej ilości kalorii.

Osoby, które podejrzewają u siebie nieodpowieni poziom greliny i chciałyby przywrócić go do właściwego zakresu, powinny zadbać o to, aby ich dieta nie była zbyt restrykcyjna, odstępy między posiłkami nie były zbyt długie, a ponadto, żeby dostarczała organizmowi wszystkich niezbędnych składników odżywczych. Zaleca się także uzupełnić ją odpowiednią ilością wysiłku fizycznego i praktyką technik redukujących stres. Nieprawidłowy poziom greliny jest niebezpieczny dla organizmu także dlatego, że zwiększa jego wrażliwość na traumatyczne wydarzenia i prowadzi do tzw. zajadania stresu. Z tego powodu bardzo istotne jest unormowanie jej stężenia poprzez wdrożenie w swój plan dnia wymienionych działań.

Badanie poziomu greliny

Obecnie w Polsce stężenie greliny nie jest standardowo oznaczane ani w laboratoriach szpitalnych, ani komercyjnych. Badanie jej poziomu jest wykonywane jedynie wśród ochotników uczestniczących w projektach naukowych i badaniach klinicznych. Osoby z nadwagą, które podejrzewają, że problemy te mogą wynikać z zaburzeń hormonalnych, mogą jednak wykonać badanie poziomu leptyny. Wyniki dotyczące tego wskaźnika mogą podpowiedzieć, czy doszło do rozwinięcia leptynooporności. Obniżona wrażliwość komórek na leptynę wiąże się często z podwyższonym i trudnym do obniżenia poziomem greliny.

Czy podnosząc poziom leptyny, obniżymy poziom greliny i zmniejszymy uczucie głodu?

Badania naukowe prowadzone na osobach otyłych wykazały, że poziomy leptyny oraz greliny często znajdują się u nich poza zakresami norm. Najprawdopodobniej u części osób stale obniżone stężenie greliny jest wynikiem mechanizmu adaptacyjnego, czyli odpowiedzi na nadmierną podaż pokarmu lub nieprawidłowe stężenie leptyny. Aby wyrównać poziomy „hormonu głodu" i „hormonu sytości", należy zadbać przede wszystkim o odpowiednią ilość snu i ruchu, zapanować nad stresem, a także stosować diety ograniczające ilość żywności przetworzonej, na korzyść świeżych warzyw i owoców, tak jednak, aby nie generować gwałtownego spadku ilości i kaloryczności potraw. Warto także skorzystać z porady lekarza lub doświadczonego dietetyka klinicznego, który wskaże czy w danym przypadku nie jest konieczne zastosowanie leków zwiększających poziom leptyny i regulujących metabolizm.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Co to jest USG? Co warto wiedzieć o badaniu? Rodzaje, wskazania i przeciwskazania do badania ultrasonograficznego

    Jednym z chętniej przeprowadzanych badań z zakresu diagnostyki obrazowej jest USG. Dzięki niemu możliwe jest dokonanie oceny kształtu i wielkości narządów wewnętrznych, stwierdzenie obecności guzów, zmian nowotworowych czy innych stanów patologicznych. Z powodzeniem od wielu lat stosuje się je także w trakcie monitorowania ciąży, już od jej pierwszych tygodni. Jakie są rodzaje badania USG, jak się do niego przygotować i ile kosztuje? Odpowiedzi na te pytania znajdują się niniejszym artykule.

  • GGTP – Gamma-glutamylotranspeptydaza – badanie, normy, wskazania

    GGTP to enzym pomocny w diagnozowaniu między innymi chorób wątroby, trzustki czy nerek. Jego wysoki  poziom obserwuje się również u osób z problemem nadużywania alkoholu. Istnieje szereg objawów towarzyszących chorobom wątroby i dróg żółciowych, które powinny skłonić pacjenta do oznaczenia poziomu gamma-glutamylotranspeptydazy. Uwagę powinno przykuć chociażby żółte zabarwienie skóry i błon śluzowych, obrzęki i świąd skóry czy ból po prawej stronie brzucha. Jak się przygotować do badania GGTP, ile kosztuje to oznaczenie i czy do badania należy zgłosić się na czczo? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Tomografia komputerowa naczyń krwionośnych – kiedy wykonać badanie?

    Angio-TK jest mniej inwazyjną techniką angiografii naczyń krwionośnych. Badanie to pozwala na zobrazowanie stanu żył i tętnic praktycznie każdego obszaru naszego ciała. Zaletą angio-TK, będącego jednym z najdroższych badań obrazowych, jest z pewnością sposób podawania kontrastu. Jakie badania diagnostyczne należy wykonać przed tomografią komputerową naczyń krwionośnych, czy istnieją przeciwwskazania do przeprowadzania obrazowania i czy trzeba mieć skierowanie na angiografię tomografii komputerowej? Odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule. 

  • RTG kręgosłupa – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    RTG kręgosłupa jest metodą obrazową, którą od wielu lat wykorzystuje się podczas diagnozowania wad postawy, zmian zapalnych czy zwyrodnieniowych, a także w przypadku urazów i bóli kręgosłupa. Co prawda interpretacja wyników prześwietlania kręgosłupa może stanowić problem dla pacjenta, niemniej samo RTG kręgosłupa nie jest badaniem bolesnym lub długotrwałym. Ile kosztuje rentgen kręgosłupa, jak należy się przygotować do badania i czy istnieją przeciwwskazania do jego wykonania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Glikemia – badanie, wskazanie, normy. Jak interpretować wyniki poziomu cukru we krwi?

    Regularne badanie poziomu cukru we krwi (glikemia) jest jednym z podstawowych oznaczeń parametrów krwi, które może pomóc wykryć choroby związane z gospodarką węglowodanową, jak np. cukrzycę i odpowiednio wcześnie wdrożyć niezbędne leczenie. Na badanie glikemii trzeba być na czczo, nie jest wskazane wykonywanie analizy bezpośrednio po jakiejkolwiek infekcji, ciężkim wysiłku fizycznym lub w trakcie zażywania niektórych leków, np. aspiryny. Kto powinien regularnie sprawdzać poziom cukru we krwi, jak dokładnie wygląda badanie glikemii na czczo i czy podlega ono refundacji przez NFZ? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Aminogram – badanie poziomu aminokwasów

    Do oceny stężenia wolnych aminokwasów służy aminogram (profil aminokwasów). Badanie jest stosowane w diagnostyce wrodzonych wad metabolicznych, ale także przy projektowaniu odpowiedniej diety uzupełniającej lub obniżającej poziom konkretnych aminokwasów. Badanie poziomu aminokwasów zaleca się także sportowcom. Wynik oznaczenia w tym przypadku pozwala na wprowadzenie właściwej suplementacji diety, od której m.in. zależy osiągnięcie założonych celów treningowych.  Czy do profilu aminokwasów trzeba być na czczo, ile kosztuje aminogram i jakie są objawy niedoboru i nadmiaru aminokwasów?

  • Holotranskobalamina – badanie wczesnych niedoborów witaminy B12

    Istnieje pula badań, które regularnie powinien wykonać każdy weganin lub wegetarianin, a także osoby, które mają wszelkie objawy niedokrwistości lub zauważają u siebie niedobory witaminy B12, do których należy, chociażby mrowienie i pieczenie skóry, drętwienie kończyn lub zaburzenia snu. Postawienie diagnozy dotyczącej groźnego niedoboru wit. B12 jest możliwe już na jego wczesnym etapie, dzięki wykonaniu oznaczenia poziomu holoTC, czyli holotranskobalaminy. Jak się przygotować do badania poziomu holoTC, czy trzeba być na czczo i jakie są objawy obniżonego poziomu witaminy B12? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Aminopeptydaza leucynowa (LAP) – badanie, normy, wskazania

    Badanie poziomu aminopeptydazy leucynowej, w wyniku oznaczanej jako LAP, zleca się najczęściej podczas prowadzenia diagnostyki uszkodzenia komórek wątroby, trzustki i dróg żółciowych. Podwyższone LAP świadczy o możliwej chorobie tych narządów, w tym także tej o podłożu onkologicznym. Oznaczenie aktywności aminopeptydazy leucynowej pozwala również na zróżnicowanie przyczyn w odpływie żółci w sytuacji, kiedy u pacjenta oznaczono także podwyższony poziom ALP, czyli fosfatazy alkalicznej. Jak się przygotować do badania LAP, ile kosztuje i czy jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij