Multiwitamina – jakie właściwości ma kompleks witamin i minerałów? Które preparaty multiwitaminowe są najlepsze?

Multiwitamina, kompleksy witaminowe, preparat wieloskładnikowy – to występujące w formie tabletek, kapsułek lub proszku do rozpuszczania w wodzie suplementy diety. W ofertach aptek dostępne są produkty, które można dobrać bardzo dokładnie do swoich potrzeb, indywidualnych niedoborów, wieku i płci. Zestawy witamin i minerałów to doskonałe połączenie wspomagające odporność i stymulujące wydolność organizmu. Na co zwrócić uwagę, wybierając najlepsze kompleksy witaminowe, jak dawkować multiwitaminę i czy zalecane witaminy dla kobiet różnią się od tych polecanych mężczyznom? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

1. Co to jest multiwitamina?
2. Czy zestaw witamin i minerałów zamkniętych w jednej tabletce jest skuteczne?
3. Lepiej wybrać multiwitaminę czy suplementować witaminy i minerały oddzielnie?
4. Jak właściwie zażywać witaminy i minerały?

Preparaty multiwitaminowe zawierają zestaw co najmniej kilku witamin, często w stosunkowo wysokich dawkach, nierzadko pokrywających 100%, a nawet do około 200% referencyjnej wartości spożycia (RWS). Ich działanie polega przede wszystkim na uzupełnianiu diety i wspieraniu prawidłowego funkcjonowania organizmu, jednak nie mają one działania leczniczego. Suplementy wielowitaminowe są najczęściej stosowane w okresach osłabienia, spadku energii oraz profilaktycznie – aby uzupełnić ewentualne niedobory i wspomóc utrzymanie dobrej kondycji organizmu.

Co to jest multiwitamina?

Jako preparat multiwitaminowy definiowany jest produkt zawierający zestaw witamin. Nie jest określone, jaki dokładnie powinien być jego skład, czy proporcje poszczególnych składników. Zazwyczaj jest to większość występujących witamin, które często nazywane są „kompleksem witamin”. Większość preparatów multiwitaminowych zawiera również dodatek minerałów, takich jak:

• magnez (wspiera prawidłowe funkcjonowanie mięśni, układu nerwowego oraz utrzymanie równowagi elektrolitowej),
• wapń (wpływa na utrzymanie zdrowych kości i zębów),
• fosfor (wspomaga zachowanie zdrowych kości i zębów, wpływa na prawidłowy metabolizm energetyczny),
• cynk (wpływa na właściwą syntezę DNA, utrzymanie płodności i funkcji rozrodczych),
• selen (poprawia wygląd włosów i paznokci, wspiera działanie tarczycy),
• miedź (pomaga utrzymać prawidłową pigmentację włosów i skóry oraz stan tkanki łącznej),
• mangan (wspiera utrzymanie zdrowych kości, właściwego metabolizmu energetycznego i tworzenie tkanki łącznej),
• żelazo (wspomaga proces tworzenia erytrocytów i hemoglobiny),
• chrom (warunkuje właściwy poziom glukozy we krwi),
• jod (uczestniczy w tworzeniu hormonów tarczycy oraz jej prawidłowym funkcjonowaniu),

czy też składniki roślinne, jak:

• siemię lniane (źródło kwasów omega-3, wspomaga obniżenie ciśnienia tętniczego, poprawia perystaltykę oraz stan jelit),
• bioflawonoidy cytrusowe (silne przeciwutleniacze),
• olej z nasion ogórecznika (źródło kwasu GLA – gamma linolenowego, wspierającego prawidłowe funkcjonowanie układu oddechowego, krążenia oraz kości i stawów),
• ostropest plamisty (regenerujący komórki wątrobowe, wspomaga obniżenie poziomu cholesterolu),
• korzeń imbiru (wspomaga trawienie, działa przeciwzapalnie),
• błonnik owsiany (wspomagający trawienie oraz regularne wypróżnianie).

Kolejnym cennym składnikiem w preparatach multiwitaminowych są adaptogeny, czyli substancje zwiększające odporność organizmu na stres oraz zwiększające jego odporność na niekorzystne czynniki zewnętrzne i działanie wolnych rodników. Jako dodatki o tym działaniu stosowane są m.in.:

• ashwagandha,
• rhodiola,
• żeń-szeń,
• gotu-kola,
• maca.

W preparatach multiwitaminowych często znajdują się stosunkowo wysokie dawki poszczególnych składników, ale ich przyswajalność przez organizm bywa ograniczona. Może wynikać to z obecności wielu substancji w jednej tabletce oraz naturalnych mechanizmów regulujących wchłanianie witamin i minerałów. Z tego względu suplementy multiwitaminowe nie powinny zastępować zbilansowanej diety, lecz raczej stanowić jej praktyczne uzupełnienie. W niektórych przypadkach, preparaty multiwitaminowe mogą stanowić wygodne wsparcie codziennej diety, szczególnie gdy sposób odżywiania danej osoby jest mniej urozmaicony lub okresowo jest jej trudniej zadbać o jego odpowiednią jakość – np. przy ograniczonym apetycie czy stosowaniu diet eliminacyjnych. W wymienionych sytuacjach mogą one pomóc uzupełnić dietę w brakujące składniki odżywcze. 

Czy zestaw witamin i minerałów zamkniętych w jednej tabletce jest skuteczne?

Preparaty multiwitaminowe najczęściej sięgają osoby odczuwające przemęczenie, osłabienie czy spadek energii, a także w okresie rekonwalescencji po chorobie. Wybierają je także osoby aktywne fizycznie oraz ci, którzy chcą profilaktycznie wesprzeć organizm i uzupełnić codzienną dietę w niezbędne witaminy i mikroelementy, aby utrzymać dobre samopoczucie i prawidłowe funkcjonowanie organizmu.

Wiele preparatów wielowitaminowych jest opracowywanych z myślą o konkretnych potrzebach żywieniowych czy potrzebach konkretnych pacjentów. Przykładem są osoby ograniczające lub eliminujące produkty odzwierzęce (wegetarianie czy weganie), które częściej sięgają po preparaty zawierające witaminę B12, żelazo czy wapń. Z kolei kobiety w ciąży mogą korzystać ze specjalnie skomponowanych zestawów witamin i składników mineralnych, dostosowanych do zwiększonego zapotrzebowania organizmu w tym szczególnym okresie życia.

Warto jednak pamiętać, że w jednym preparacie znajduje się wiele różnych składników, które w organizmie mogą oddziaływać na siebie nawzajem. Niektóre minerały mogą częściowo konkurować o wchłanianie w przewodzie pokarmowym. Dzieje się tak w przypadku jednoczesnego przyjmowania cynku i wapnia. Z tego względu producenci coraz częściej dobierają proporcje składników tak, aby jak najlepiej wspierać ich przyswajanie.

Znaczenie ma także forma chemiczna zastosowanych składników mineralnych. Niektóre z nich są lepiej przyswajalne przez organizm niż inne. Przy wyborze preparatu warto zwrócić uwagę na jego skład i jakość użytych surowców. Należy też pamiętać, że nawet najlepiej dobrany kompleks witaminowy stanowi uzupełnienie, a nie zamiennik zdrowej, zrównoważonej diety, odpowiedniej ilości snu oraz regularnej aktywności fizycznej
 

Lepiej wybrać multiwitaminę czy suplementować witaminy i minerały oddzielnie?

Preparaty multiwitaminowe, nazywane również kompleksami witaminowymi, zawierają zestaw wielu witamin, a czasem także dodatkowych składników mineralnych lub innych substancji wspierających organizm. Często występują one w stosunkowo wysokich dawkach – pokrywających znaczną część, a niekiedy nawet ponad 100% referencyjnej wartości spożycia (RWS). Warto jednak pamiętać, że gdy wiele składników przyjmowanych jest jednocześnie, ich wchłanianie może być w pewnym stopniu ograniczone. Z tego powodu preparaty wielowitaminowe najlepiej sprawdzają się jako wsparcie codziennej diety i ogólnej kondycji organizmu. W sytuacji wyraźnego pogorszenia samopoczucia, osłabienia czy braku energii warto natomiast zrobić badania kontrolne i ustalić, czy przyczyną nie jest niedobór konkretnego składnika. W takich przypadkach pomocne może być sięgnięcie po preparat jednoskładnikowy, zawierający odpowiednio dobraną dawkę danej witaminy lub mikroelementu.

Aby dokonać kompleksowej oceny gospodarki witamin i mikroelementów w organizmie, dobrym rozwiązaniem jest wykonanie badań diagnostycznych krwi lub moczu lub skonsultowanie się z dietetykiem. Wiele laboratoriów komercyjnych oferuje specjalne pakiety badań w tym kierunku. Zawartość mikroelementów w organizmie można sprawdzić, wykonując badanie poziomu elektrolitów – jonogram. Jest to analiza umożliwiająca oznaczenie ilości elektrolitów w osoczu. Po takim badaniu wiadomo, jaki jest poziom witamin i mikroelementów, a tym samym można ustalić co należy uzupełnić i precyzyjnie dobrać konkretne preparaty. Przykładowo gdy stwierdzone zostanie obniżone stężenie magnezu, wtedy wystarczy włączyć odpowiedni produkt z dużą dawką, dobrze przyswajalnego magnezu, w postaci organicznej, jak np. cytrynian lub mleczan oraz z dodatkiem witaminy B6 zwiększającej wchłanianie tego pierwiastka. Sytuacja wygląda analogicznie w przypadku innych związków.

Multiwitamina 40+ dla kobiet i dla mężczyzn

Dla wielu osób przekroczenie 40. roku życia wiąże się ze spadkiem sił witalnych i ogólnym osłabieniem. Często dobrym rozwiązaniem okazuje się odpowiednio dobrany kompleks witamin. W tym przypadku warto zastosować specjalne preparaty multiwitaminowe wzbogacone o antyoksydanty, czyli substancje hamujące procesy utleniania, które będą eliminowały wolne rodniki, ograniczając w ten sposób zachodzenie procesów chorobotwórczych oraz spowolnienie procesu starzenia. Skuteczny może być dodatek karotenoidów, witaminy E oraz wyciągów roślinnych o takich właściwościach, np. kopru włoskiego, podbiału i rozmarynu. Dodatkowo często obserwowane jest w tym wieku pogorszenie widzenia, dlatego w preparatach typu „kompleksy witamin 40+” wartościowym dodatkiem będzie luteina, zeaksantyna oraz witamina A, które korzystnie wpływają na narząd wzroku. 

Dla mężczyzn po czterdziestce wskazana jest dodatkowa suplementacja takich składników, jak cynk wspomagający płodność i utrzymanie prawidłowego poziomu testosteronu we krwi, witamina D wpływająca na mięśnie, kości i odporność  oraz magnez, mangan i witaminy z grupy B umożliwiające zachowanie właściwego metabolizmu energetycznego. Jest to istotne, ponieważ mężczyźni z reguły posiadają większą masę mięśniową oraz zapotrzebowanie energetyczne niż kobiety. Natomiast w multiwitaminach dla kobiet po 40. roku życiu istotny jest dodatek żelaza, ponieważ jego utrata następuje z każdym krwawieniem menstruacyjnym, ponadto witaminy B6 przyczyniającej się do utrzymania prawidłowej równowagi hormonalnej, biotyny i cynku warunkujących zachowanie zdrowych włosów, skóry i paznokci.

Multiwitamina 50+ dla kobiet i dla mężczyzn

Kompleks witamin przeznaczony dla osób powyżej 50. roku życia wzbogacony jest dodatkowymi substancjami, które korzystnie wpływają na tę grupę wiekową. W tym okresie życia warto z pewnością wspomóc prawidłowe funkcjonowanie serca i układu krążenia, ponieważ to właśnie choroby serca stanowią częsty problem. W preparatach 50+ można zatem znaleźć składniki wspomagające pracę mięśnia sercowego, jak np. wyciąg z głogu. Owoc i kwiat głogu są od dawna cenionym surowcem, którego działanie nasercowe zostało potwierdzone w licznych badaniach. Ponadto zalecanym dodatkiem w multiwitaminach dla pięćdziesięciolatków jest wapń, który jest podstawowym składnikiem tkanki kostnej. Wchłanianie tego składnika znacząco się obniża wraz z wiekiem, dlatego jego suplementacja jest tak ważna.

Po 50. roku życia wskazane jest również stosowanie antyoksydantów (przeciwutleniaczy), jak witamina C, E, selen, likopen, które spowalniają procesy starzenia, działają ochronnie na układ sercowo-naczyniowy oraz zmniejszają ryzyko wystąpienia miażdżycy. W tym okresie życia zwiększa się częstość zapaleń pęcherza moczowego, dlatego warto przyjmować preparaty z żurawiną, która zapobiega zagnieżdżaniu się bakterii w obrębie układu moczowego. W celu wspomagania pamięci i koncentracji stosowane są ekstrakty roślinne, np. z Bacopa monnieri lub Ginkgo biloba, zaś układu moczowego i hormonalnego: pluskwicy groniastej, niepokalanka pospolitego, koniczyny łąkowej lub maliny.

Jak właściwie zażywać witaminy i minerały?

Zazwyczaj preparaty multiwitaminowe przeznaczone są do stosowania raz dziennie po posiłku. Jednak każdorazowo warto dokładnie przeczytać ulotkę, aby zapoznać się z dokładnymi wskazaniami producenta. W przypadku osób, które stosują już jakieś leki, wspomaganie jakimikolwiek suplementami, a zwłaszcza wieloskładnikowymi należy skonsultować z lekarzem lub farmaceutą. Preparaty wielowitaminowe dostępne są w postaci tabletek, kapsułek, tabletek musujących, płynu, proszku do rozpuszczania, których cena oscyluje w granicach od ok. 5 do nawet 140 zł.