żywność bogata w wapń, źródła wapnia w żywności
Ewelina Drelich

Wapń – właściwości, działanie, suplementacja, produkty bogate w wapń

Wapń jest podstawowym składnikiem tkanki kostnej. Bierze też udział w procesie krzepnięcia krwi i przekazywaniu bodźców nerwowo–mięśniowych. Odpowiedni jego poziom jest niezbędny do utrzymania równowagi elektrolitowej, utrzymania maksymalnego napięcia i pobudliwości mięśni szkieletowych oraz mięśnia sercowego. Dlatego tak ważne jest dbanie w swojej diecie o produkty bogate w wapń.

Chcesz częściej widzieć treści DOZ.pl w Google?
Dodaj nas do ulubionych źródeł
  1. Rola wapnia w organizmie
  2. Niedobór wapnia – objawy 
  3. Źródła wapnia w diecie – produkty bogate w wapń
  4. Suplementacja wapnia – na czym polega?
  5. Produkty bogate w wapń – jak zwiększyć ich przyswajalność? 
  6. Wapń – najczęściej zadawane pytania

Rola wapnia w organizmie

Wapń jest jednym z najważniejszych składników mineralnych w organizmie. Około 99 proc. wapnia znajduje się w kościach i zębach, gdzie odpowiada za ich prawidłową budowę, twardość i wytrzymałość. Pozostała część wapnia uczestniczy m.in.:

  • w prawidłowej pracy mięśni i układu nerwowego,
  • procesie krzepnięcia krwi,
  • regulacji wielu procesów zachodzących w komórkach.

W dzieciństwie i okresie dojrzewania zapotrzebowanie na wapń jest szczególnie istotne, ponieważ kości intensywnie rosną i zwiększa się ich masa oraz mineralizacja. Organizm w tym okresie jest również bardziej efektywny w przyswajaniu wapnia z pożywienia.

Wraz z wiekiem zdolność jego wchłaniania stopniowo się zmniejsza, dlatego odpowiednia podaż tego składnika jest ważna nie tylko w okresie wzrostu, ale również w dorosłym życiu.

Odpowiednia ilość wapnia w diecie pomaga więc zapewnić prawidłowy rozwój układu kostnego u dzieci i młodzieży, a w późniejszych latach wspiera utrzymanie prawidłowej struktury kości. Z tego względu produkty bogate w wapń powinny być stałym elementem prawidłowo zbilansowanej diety, szczególnie w okresie intensywnego wzrostu.

Powiązane produkty

Niedobór wapnia – objawy 

Głównym źródłem wapnia jest pokarm. Dzienne zapotrzebowanie na ten składnik zależy przede wszystkim od wieku i stanu fizjologicznego.

U osób dorosłych zalecane spożycie wynosi zazwyczaj 1000 mg wapnia na dobę, natomiast:

  • u dzieci i młodzieży w okresie intensywnego wzrostu wzrasta do 1300 mg,
  • u kobiet po 50. roku życia – 1200 mg na dobę.

Odpowiednia podaż wapnia jest szczególnie ważna w okresie wzrostu oraz w późniejszym wieku, kiedy zmniejsza się zdolność organizmu do utrzymywania prawidłowej masy kostnej.

Niedobór wapnia może być związany zarówno ze zbyt małą jego podażą w diecie, jak i z zaburzeniami wchłaniania lub nieprawidłową gospodarką wapniowo-witaminową. Wraz z wiekiem zmniejsza się efektywność wchłaniania wapnia, a po menopauzie zmiany hormonalne sprzyjają zwiększonej utracie masy kostnej. 

Niewielka podaż wapnia w diecie często nie powoduje charakterystycznych objawów, ponieważ organizm może przez pewien czas utrzymywać prawidłowe stężenie wapnia we krwi, wykorzystując jego zapasy zgromadzone w kościach. Przy znacznym niedoborze lub hipokalcemii mogą pojawić się m.in.:

Długotrwałe niedostateczne spożycie wapnia, szczególnie w połączeniu z innymi czynnikami ryzyka, może natomiast przyczyniać się do pogorszenia mineralizacji i osłabienia kości. U dzieci i młodzieży odpowiednia podaż wapnia jest istotna dla prawidłowego rozwoju i osiągnięcia odpowiedniej szczytowej masy kostnej.

Źródła wapnia w diecie – produkty bogate w wapń

Przeciętna dieta w Polsce często nie dostarcza wystarczającej ilości wapnia.

  1. Dobrym źródłem wapnia jest mleko i jego przetwory, m.in. kefir, jogurt oraz sery. Szczególnie dużo tego składnika zawierają sery dojrzewające, takie jak parmezan, gouda czy emmentaler. Zawartość wapnia w serach jest jednak zróżnicowana i zależy od rodzaju oraz sposobu ich produkcji. Sery dojrzewające na ogół dostarczają znacznie więcej wapnia niż twarogi, dlatego niewielka ich porcja może stanowić istotne źródło tego składnika w codziennej diecie.
  2. Szklanka mleka dostarcza około 120 mg wapnia.
  3. Wapń można jednak dostarczać organizmowi również z innych produktów, takich jak napoje roślinne wzbogacane w wapń czy niektóre produkty roślinne.

Osoby z nietolerancją laktozy nie muszą rezygnować z produktów mlecznych będących źródłem wapnia. W zależności od indywidualnej tolerancji mogą wybierać m.in. produkty bezlaktozowe, jogurty i sery dojrzewające, które zawierają niewielkie ilości laktozy. Jeśli odpowiednia podaż wapnia nie jest możliwa do osiągnięcia za pomocą diety, można rozważyć jego suplementację, najlepiej po konsultacji z lekarzem lub dietetykiem.

Skorupki jaj są bogate w węglan wapnia, jednak stosowanie przygotowanego w warunkach domowych proszku ze skorupek nie jest standardowym sposobem uzupełniania tego składnika. Bezpieczniejszym rozwiązaniem jest korzystanie z produktów spożywczych naturalnie zawierających wapń lub wzbogacanych w ten składnik, a w uzasadnionych przypadkach – odpowiednio dobranych preparatów wapnia.

PREPARATY Z WITAMINĄ D

PREPARATY Z WITAMINĄ K + D

PREPARATY Z MAGNEZEM

Suplementacja wapnia – na czym polega?

Podstawowym źródłem wapnia powinna być odpowiednio zbilansowana dieta. Jeśli jednak jego podaż z pożywieniem jest niewystarczająca, można rozważyć stosowanie preparatów wapnia. Wybór odpowiedniego preparatu zależy m.in.:

  • od ilości wapnia, którą należy uzupełnić,
  • jego postaci,
  • indywidualnych potrzeb.
Suplementacja nie zawsze jest konieczna, dlatego przed jej rozpoczęciem warto ocenić sposób odżywiania i całkowitą podaż wapnia.

W leczeniu znacznego niedoboru wapnia, zwłaszcza gdy występują objawy hipokalcemii, lekarz może zdecydować o zastosowaniu preparatów wapnia podawanych dożylnie. Chlorek wapnia występuje m.in. w postaci roztworów do wstrzykiwań i jest stosowany w określonych sytuacjach klinicznych, np. w ciężkiej hipokalcemii lub w przypadku niektórych zatruć. 

W preparatach doustnych wapń może występować w różnych postaciach, m.in. jako:

Poszczególne sole różnią się zawartością wapnia elementarnego oraz właściwościami, które wpływają na ich rozpuszczalność i wchłanianie.

Cytrynian wapnia jest dobrze rozpuszczalny i może być stosowany również przez osoby, u których wchłanianie węglanu wapnia jest mniej efektywne, np. przy zmniejszonej kwasowości soku żołądkowego.

Glukonian i mleczan wapnia zawierają mniej wapnia elementarnego niż węglan czy cytrynian, dlatego do dostarczenia takiej samej ilości wapnia konieczne może być przyjęcie większej ilości preparatu. Przy wyborze preparatu należy jednak zwracać uwagę nie tylko na jego postać, ale przede wszystkim na ilość wapnia elementarnego oraz indywidualne wskazania do suplementacji.

Produkty bogate w wapń – jak zwiększyć ich przyswajalność? 

Na wchłanianie wapnia wpływa wiele czynników związanych zarówno ze sposobem odżywiania, jak i stanem zdrowia.

  1. Jego przyswajanie może być m.in. wspierane przez odpowiednią podaż witaminy D, która pomaga w prawidłowym wchłanianiu wapnia w jelitach. 
  2. Niektóre składniki produktów roślinnych, przede wszystkim szczawiany i fityniany, mogą ograniczać wchłanianie wapnia z danego produktu. Nie oznacza to automatycznie, że należy unikać pieczywa pełnoziarnistego, warzyw czy innych produktów zawierających te związki. Produkty te dostarczają wielu cennych składników odżywczych i powinny być elementem urozmaiconej diety. 
  3. Na gospodarkę wapniową wpływa również ilość sodu w diecie. Duże spożycie soli zwiększa wydalanie wapnia z moczem, dlatego ograniczenie soli jest korzystne nie tylko dla układu krążenia, ale również dla zdrowia kości.
  4. W przypadku kawy jej umiarkowane spożycie nie wymaga eliminacji z diety. Kofeina może nieznacznie zwiększać wydalanie wapnia z moczem, jednak przy odpowiedniej podaży wapnia efekt ten nie powinien stanowić istotnego problemu.

Wapń – najczęściej zadawane pytania

Czy nabiał jest najlepszym źródłem wapnia?

Niekoniecznie, choć produkty mleczne są bardzo dobrym i łatwo dostępnym źródłem wapnia. Wapń znajduje się również w produktach roślinnych, np. kapuście pak choi, jarmużu czy brokułach. Wapń z niektórych z nich może być dobrze przyswajany, jednak jego zawartość w porcji jest zazwyczaj niższa niż w nabiale. Dobrym źródłem wapnia są również produkty fortyfikowane, np. napoje roślinne czy tofu.

Kto jest narażony na niedobór wapnia?

Niedobór tego pierwiastka może dotyczyć m.in. kobiet po menopauzie, osób z niedoborem witaminy D, zaburzeniami wchłaniania lub chorobami przewodu pokarmowego, a także osób, które nie spożywają mleka i jego przetworów i nie zastępują ich innymi źródłami wapnia. Na odpowiednią podaż wapnia powinny zwrócić uwagę również osoby z alergią na białka mleka krowiego lub stosujące dietę wegańską.

Kto powinien zachować ostrożność przyjmując wapń?

Osoby z zaburzoną czynnością nerek, hiperkalcemią, tendencją do powstawania kamieni moczowych, nadczynnością przytarczyc czy niektórymi chorobami nowotworowymi powinny skonsultować suplementację wapnia z lekarzem. 

Z czym nie łączyć wapnia?

Wapń może zmniejszać wchłanianie niektórych leków. Dotyczy to m.in. lewotyroksyny stosowanej w niedoczynności tarczycy, niektórych antybiotyków z grupy fluorochinolonów oraz leków stosowanych w terapii HIV, np. dolutegrawiru. W przypadku tych leków kluczowe jest zachowanie odpowiedniego odstępu od preparatu wapnia.

Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej, diagnozy ani rekomendacji dotyczącej leczenia. Nie może zastępować konsultacji z lekarzem, farmaceutą lub innym wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia. W przypadku problemów zdrowotnych lub wątpliwości dotyczących stosowania produktów leczniczych należy skonsultować się ze specjalistą.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl