×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Wapno na alergię – czy wapń rzeczywiście pomaga w walce z objawami alergii?

Wapń to nie tylko budulec kości. Ma wiele bardzo ważnych zadań w naszym organizmie, o których często zapominamy, bo – jak wynika z badań – zaspokajamy jedynie ok. 60 proc. zapotrzebowania na ten pierwiastek. Po wapń, zwany potocznie wapnem, sięgamy przy objawach alergii. Czy słusznie? Komu i kiedy faktycznie potrzebny jest wapń?

Wapń – czym jest i jaką pełni funkcję w organizmie?

Wapń to jeden z niezbędnych dla organizmu człowieka makroelementów, czyli pierwiastków, na które zapotrzebowanie jest stosunkowo spore (przyjmuje się, że zapotrzebowanie na makroelementy przekracza 100 mg na dzień). Zalicza się go również do grupy składników mineralnych – prócz niego należą do nich m.in.: fosfor, magnez, żelazo, cynk, jod, mangan, selen czy fluor.

Rola wapnia w organizmie większości z nas kojarzy się ze stanem kości. I słusznie. Wapń to przede wszystkim materiał budulcowy tkanek twardych: kości i zębów. Jednak jego znaczenie dla człowieka jest szersze. To bohater wielu procesów zachodzących w naszym ciele. Buduje naczynia krwionośne, paznokcie, włosy. Bez niego wiele ważnych substancji nie działałoby sprawnie. To właśnie on bierze udział w aktywacji i uwalnianiu niektórych enzymów i hormonów oraz przekaźników nerwowych. Wiele zawdzięcza mu układ krwionośny – wapń wspomaga bowiem pracę serca i naczyń, choćby poprzez regulowanie działania mięśni. Co ważne, stoi na straży homeostazy, czyli równowagi w podstawowych procesach biologicznych człowieka i stałości wielu parametrów – poprzez kontrolowanie procesów zapalnych, ciśnienia krwi, utrzymanie odpowiedniej przepuszczalności błon komórkowych czy wspomaganie procesu krzepnięcia krwi.

Jeśli go zabraknie, dzieciom grozi krzywica, dorosłym osteoporoza, a także tężyczka. Z kolei jego nadmiar prowadzić może do niewydolności nerek, kamicy nerkowej i zaburzeń przyswajania innych składników mineralnych.

Rola wapnia w organizmie jest niezwykle istotna, o czym często zapominamy – z badań wynika, że dieta Polaków jest zbyt uboga w ten pierwiastek. Osoba dorosła przyjmuje średnio 600-700 mg wapnia na dobę, co stanowi ok. 60 proc. zapotrzebowania. Do tego trzeba wziąć pod uwagę stopień wchłanialności pierwiastka z przewodu trawiennego, który waha się od 10 do 75 proc. w zależności od wieku i stanu zdrowia. U zdrowych osób dorosłych wchłanianie jelitowe wapnia wynosi 30-40 proc. Wiele wskazuje na to, że wapń nie trafia w odpowiednich ilościach tam, gdzie jest potrzebny.

Jakie jest zapotrzebowanie na wapń u dorosłych i dzieci?

Zapotrzebowanie na wapń różni się głównie w zależności od wieku. Według norm żywienia dla populacji polskiej opracowanych przez Instytut Żywności i Żywienia zalecane dzienne spożycie wapnia w poszczególnych grupach wynosi:

Niemowlęta:

  • do 0,5 roku: 200 mg,
  • 0,5-1 rok: 260 mg.

Dzieci i młodzież:

  • 1-3 lata: 700 mg,
  • 4-9 lat: 1000 mg,
  • 10-18 lat: 1300 mg.

Mężczyźni:

  • 19-65 lat: 1000 mg,
  • powyżej 65 lat: 1200 mg.

Kobiety:

  • 19-50 lat: 1000 mg,
  • powyżej 50 lat: 1200 mg.

Ciężarne:

  • poniżej 19 lat: 1300 mg,
  • powyżej 19 lat: 1000 mg.

Matki karmiące:

  • poniżej 19 lat: 1300 mg,
  • powyżej 19 lat: 1000 mg.

Gdzie znajduje się najwięcej wapnia w żywności? Głównie w mleku i jego przetworach (szacowana przyswajalność to ok. 80 proc.), rybach (zwłaszcza jedzonych z elementami szkieletu; niektóre preparaty bazują na wapniu z muszli skorupiaków), produktach pełnoziarnistych (jednak tu występuje obniżona przyswajalność przez zawartość fitynianów). Najlepiej przyjmować go z produktami bogatymi w białko i witaminę D (w miesiącach jesienno-zimowych lekarze rekomendują suplementację tej witaminy z powodu naszej ograniczonej ekspozycji na słońce), ale nie w tłuszcze, bo te obniżają wchłanianie pierwiastka. Wiadomo też, że nasza dieta nie jest wystarczająco bogata w wapń, dlatego warto rozważyć jego suplementację.

Wapń a alergia – czy wapno pomaga w leczeniu alergii?  

Wapń jako przyswajalny składnik leków i suplementów, potocznie zwany też wapnem, powszechnie zalecano i stosowano jako środek wspomagający zmniejszenie objawów alergii (przy świądzie skóry, alergicznych zmianach skórnych, alergicznym nieżycie nosa i spojówek czy po ukąszeniach owadów).  

Wiadomo, że niedobory tego pierwiastka w organizmie sprzyjają licznym problemom zdrowotnym, w tym również skłonności do alergii i wysypek. Wykorzystywanie wapnia w leczeniu alergii wzięło się najpewniej stąd, że jako pierwiastek zmniejszający przepuszczalność ścian naczyń krwionośnych może mieć działanie przeciwzapalne i przeciwalergiczne. Kolejne obserwacje zdają się jednak tego nie potwierdzać.Stosowanie wapnia w leczeniu alergii budzi wątpliwości i nie jest już oficjalnie rekomendowane w tych przypadkach.

Stosowanie wapnia w leczeniu alergii budzi wątpliwości i nie jest już oficjalnie rekomendowane w tych przypadkach.

Badań klinicznych poświęconych działaniu wapnia na objawy alergii jest niewiele, a ich wyniki są niespójne. Jednym z ostatnich jest badanie przeprowadzone na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym, sugerujące, że wapń nie pomaga w leczeniu alergii. Wzięło w nim udział 40 dorosłych osób z alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa i spojówek lub astmą (albo obiema przypadłościami jednocześnie). Badacze nie zaobserwowali różnicy w objawach między grupą przyjmującą preparaty wapnia (dokładnie węglanu wapnia) a placebo. Podawany pacjentom wapń był dobrze tolerowany, jednak nie powinien być to środek rekomendowany dla alergików, a nawet powinien być odradzany ze względu na możliwy wpływ na przyswajane leki przeciwalergiczne (np. glikokortykosteroidy) – takie jest stanowisko autorów badania.

Kwestię suplementacji wapnia warto omówić z lekarzem. Na rynku jest wiele preparatów, które pomogą nadrobić niedobory. O to, które z nich są najlepiej przyswajalne i jak je przyjmować, spytajmy farmaceutę.

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. K. Matysiak, W. Feleszko, Aktualne spojrzenie na preparaty wapnia jako środki wspomagające leczenie przeziębienia i alergii, „Standardy Medyczne/Pediatra”, t. 14, 2017, s. 594-598.
  2. K. Matysiak, M. Matuszewski, W. Feleszko, Calcium preparations do not inhibit allergic reactions: a randomized controlled trial, „Polish Archives of Internal Medicine” [online], https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28724883, [dostęp:] 18.11.2019.
  3. Normy żywienia dla populacji Polski, pod red. M. Jarosza, „Instytut Żywności i Żywienia” [online], https://ncez.pl/upload/normy-net-1.pdf, [dostęp:] 18.11.2019.
  4. Ł. Szeleszczuk, M. Kuras, Znaczenie wapnia w metabolizmie człowieka i czynniki wpływające na jego biodostępność w diecie, „Biuletyn Wydziału Farmaceutycznego WUM”, nr 3 2014, s. 16-22.

Podziel się: