Zapalenie przydatków – przyczyny, objawy

Zapalenie przydatków (inna nazwa to zapalenie narządów miednicy mniejszej) jest to jedna z częściej występujących chorób zakaźnych w wieku rozrodczym. W przebiegu zapalenia przydatków proces zapalny obejmuje jajniki, jajowody oraz błonę śluzową macicy.

W jaki sposób może dojść do zapalenia przydatków?

Do zapalenia narządów miednicy mniejszej dochodzi tzw. drogą wstępującą – drobnoustroje z pochwy przedostają się do wyżej położonych narządów układu rozrodczego kobiety. Do niedawna najczęstszym patogenem, wywołującym zapalenie przydatków, była dwoinka rzeżączki (Neisseria gonorrhoeae). Obecnie, ze względu na znaczny spadek zachorowalności na rzeżączkę, bakteria nie jest już najczęstszym drobnoustrojem odpowiedzialnym za rozwój choroby. Do czynników etiologicznych zapalenia przydatków, zalicza się zatem także (poza dwoinką rzeżączki) następujące patogeny:
  • Chlamydia trachomatis,
  • Mycoplasma genitalium i inne mykoplazmy,
  • Escherichia coli,
  • Haemophilus influenzae,
  • Streptococcus pyogenes,
  • Streptococcus agalactiae oraz inne paciorkowce,
  • Gardnerella vaginalis.
Największy udział w powstawaniu zakażeń doprowadzających do zapalenia przydatków ma Chlamydia trachomatis i Neisseria gonorrhoeae.

Zapalenie przydatków – czynniki ryzyka

Istnieją pewne czynniki ryzyka, które zwiększają szanse na wystąpienie zapalenia przydatków. Zalicza się do nich przede wszystkim częstą zmianę partnerów seksualnych - łatwiej może bowiem dojść do zakażenia. Dodatkowo, ryzyko infekcji zwiększa młody wiek oraz dodatni wywiad w kierunku chorób przenoszonych drogą płciową. Zdecydowanie ryzyko wystąpienia zapalenia przydatków zwiększa też stosowanie wkładki wewnątrzmacicznej jako formy antykoncepcji. Także dokonanie zabiegu usunięcia ciąży metodą chirurgiczną, histerosalpingografia oraz zapłodnienie pozaustrojowe podnoszą ryzyko choroby.

Jakie są objawy zapalenia przydatków?

Czasami zdarza się, że choroba przebiega w mało charakterystyczny sposób lub praktycznie w ogóle bezobjawowo. Jednak zazwyczaj pojawiają się następujące objawy:
  • Ból w podbrzuszu, zazwyczaj ból jest obustronny.
  • Głęboka dyspareunia (bolesność w czasie stosunku płciowego)
  • Upławy, czyli nieprawidłowa wydzielina z dróg rodnych związana z zapaleniem szyjki macicy lub pochwy
  • Nieprawidłowe krwawienia – krwawienia międzymiesiączkowe, bardzo obfite miesiączki.
  • Gorączka powyżej 38 st.C.
Lekarz ginekolog, który bada pacjentkę z podejrzeniem zapalania przydatków, także stwierdza nieprawidłowości w badaniu ginekologicznym. Zazwyczaj jest to ból brzucha w czasie jego badania, tkliwość przydatków w czasie badania ginekologicznego, jak również tkliwość szyjki macicy w czasie poruszania przy badaniu ginekologicznym.

Zapalenie przydatków – powikłania

Do najczęstszych powikłań, do których może dojść w wyniku zapalenia przydatków, zalicza się:
  • Zapalenie otrzewnej

    Jest ono następstwem postępującego zapalenia, które zaczyna się w błonie śluzowej szyjki macicy, następnie może przejść do jajników, jajowodów i w końcu może dojść do ograniczonego zapalenia otrzewnej. W jego przebiegu pojawia się bardzo silny ból brzucha, lekarz, który bada wtedy pacjentkę, stwierdza w czasie palpacyjnego badania  brzucha dodatnie objawy otrzewnowe. 
     
  • Ropień jajnikowo – jajowodowy

    Ropień tworzy się na granicy jajnika i jajowodu, czasami może też obejmować inne narządy. Kiedy dojdzie do jego powstania, pacjentka zgłasza silny ból brzucha, zwykle też pojawia się wysoka gorączka, zaś w badaniu morfologii krwi stwierdza się podwyższony poziom białych krwinek (leukocytozę). Mogą pojawić się nudności i wymioty. W sytuacji, kiedy dojdzie do pęknięcia ropnia, dochodzi do rozlanego zapalenia otrzewnej, które jest niebezpieczne dla pacjentki i wymaga natychmiastowego zabiegu operacyjnego. 
  • Niepłodność

    Związana jest ona z przewlekłym stanem zapalnym głównie dotyczącym jajowodu. Ryzyko niepłodności wzrasta wraz z ciężkością infekcji oraz jej długotrwałym nieliczeniem. 
     
  • Ciąża pozamaciczna

    Na skutek przewlekłego stanu zapalnego dochodzi do uszkodzenia struktur jajowodów, a także innych narządów miednicy mniejszej, co znacznie sprzyja nieprawidłowemu zagnieżdżeniu się zarodka. 
     
  • Nawracające stany zapalne przydatków

    W sytuacji, kiedy raz doszło do zapalenia, zdarza się, że zaczynają mieć one charakter nawrotowy. Dlatego też kobieta, która już raz zapadła na infekcje, nie może bagatelizować żadnych objawów sugerujących jej ponowne wystąpienie. 

Na jakiej podstawie stawia się rozpoznanie zapalenia przydatków?

Do rozpoznania zapalenia narządów miednicy mniejszej służą specjalne kryteria. Uwzględnia się w nich między innymi objawy kliniczne w badaniu ginekologicznym (tkliwość przydatków, tkliwość macicy, tkliwość szyjki macicy podczas poruszania w czasie badania), jak również bierze się pod uwagę obecność podwyższonej temperatury ciała powyżej 38 st.C, nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych (podwyższony poziom OB, CRP, leukocytoza powyżej 10 tys. leukocytów), nieprawidłową wydzielinę z pochwy lub upławy, obecność większej niż 10 liczby leukocytów w badaniu mikroskopowym wydzieliny z pochwy oraz stwierdzenie zakażenia dwoinka rzeżączki lub Chlamydia trachomatis. Należy też uzyskać potwierdzenie stanu zapalnego w badaniu usg czy laparoskopii.
Należy pamiętać, że do postawienia rozpoznania zapalenia przydatków niezbędne są objawy kliniczne, nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych oraz w badaniach obrazowych.  

Jak wygląda leczenie zapalenia przydatków?

Leczenie polega na stosowaniu antybiotyków, zarówno w formie doustnej, jak i domięśniowej. Stosuje się zwykle tzw. antybiotykoterpię empiryczną, czyli zaleca się antybiotyki biorąc pod uwagę szeroki zakres patogenów odpowiedzialnych za wywoływanie choroby. Czasami, kiedy pacjentka jest w gorszym stanie lub nie pomaga leczenie ambulatoryjne, wskazana jest hospitalizacja i dożylne podanie antybiotyków. Istnieją też stany, w których pacjentka wymaga hospitalizacji od razu. Do stanów tych zalicza się ciążę, brak poprawy po leczeniu ambulatoryjnym, ciężki stan pacjentki, stwierdzenie w usg jamy brzusznej ropnia jajnikowo – jajowodowego oraz sytuacje wskazujące na to, że zajdzie potrzeba interwencji chirurgicznej. 
Można zapobiegać ewentualnemu zapaleniu przydatków i minimalizować ryzyko jego wystąpienia. Należy zatem dbać o właściwa higienę, warto też unikać wkładek wewnątrzmacicznych i stosować inne formy antykoncepcji. Regularnie należy też wykonywać zarówno u siebie, jak i u partnera seksualnego badania w kierunku chorób zakaźnych. Warto też unikać irygacji. Ryzyko zachorowania zmniejsza też ograniczenie ilości partnerów seksualnych oraz przede wszystkim stosowanie prezerwatyw w czasie stosunków z nowymi partnerami.
Należy zapamiętać, że zapalenie przydatków, choć czasem może nie dawać uciążliwych dolegliwości, to poważna choroba, która może nieść za sobą wiele poważnych konsekwencji. Dlatego też bardzo ważna jest jej profilaktyka (która jest łatwa do zrealizowania) i właściwe leczenie. 

Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus