Torbiel na jajniku – przyczyny powstawania, diagnostyka, leczenie - portal DOZ.pl
Kobieta trzymająca się za brzuch patrzy na zdjęcie USG macicy
Kamila Gniady

Torbiel na jajniku – przyczyny powstawania, diagnostyka, leczenie

Torbiel jajnika (łac. cystis ovarii) zazwyczaj nie dają żadnych objawów, a do zdiagnozowania ich obecności dochodzi często przypadkiem podczas wykonywania profilaktycznego badania USG w gabinecie ginekologicznym. Kiedy torbiel na jajniku boli, jak wygląda jeszcleczenie torbielowatości jajników i dlaczego jednym z elementów terapii jest stosowanie tabletek antykoncepcyjnych?

Temat torbieli na jajniku jest dość złożonym, a na pewno rozległym tematem. Aby zrozumieć przyczyny powstawania torbieli jajnikowych, konieczna jest podstawowa wiedza z zakresu fizjologii i anatomii człowieka. Pamiętajmy jednak, że nie zawsze hasło „torbiel” wypowiadana z ust lekarza jest powodem do zmartwień, a co więcej może okazać się, że zniknie sama, zanim zdążymy ją skontrolować przy następnej wizycie.

Torbiel na jajniku – czym jest cysta?

Torbiele jajnika są grupą bardzo różnorodną i trudną do jednoznacznego opisania. Zwykle jednak stanowią twór o kształcie zbliżonym do kuli i wypełniony płynną treścią. Mogą występować pojedynczo, ale także po kilka w jednym lub obu jajnikach. Czasami zdarza się, że lekarz zauważa bardziej „nietypowe” cechy, które mogą go zaniepokoić. Wówczas konieczna jest dalsza diagnostyka.

Każda kobieta rodzi się z już ustaloną liczbą niedojrzałych komórek jajowych w jajnikach. Ich liczba później już nie ulegnie zmianie, a począwszy od okresu dojrzewania i zazwyczaj co miesiąc jajnik – prawy lub lewy (chociaż czasami oba naraz) – wytwarza dojrzałą komórkę jajową. Po zakończeniu miesiączki pojawiają się drobne pęcherzyki, które pod wpływem hormonu FSH rozpoczynają swój wzrost. W pewnym momencie jeden z pęcherzyków zdecydowanie dominuje wzrostem nad pozostałymi – jest to tzw. pęcherzyk dominujący. W tym czasie reszta pęcherzyków, tych wolniej rosnących, zaczyna powoli zanikać. W momencie, w którym pęcherzyk dominujący jest już wystarczający duży (pod wpływem różnych zmian hormonalnych), dochodzi do owulacji, pęcherzyk dominujący pęka i uwalnia dojrzałą komórkę jajową. Zwykle ma to miejsce około 14. dnia cyklu, ale moment ten może ulec przesunięciu. Czasami zdarza się także, że ten rosnący pęcherzyk dominujący nie ulegnie pęknięciu i kontynuuje swój wzrost. Wówczas w zależności od jego wielkości, w pewnym momencie, możemy już mówić o powstającej torbieli.

Sprawdź, jak wygląda badanie poziomu FSH, jakie są normy i jak hormon ten wpływa na płodność

Torbiele na jajnikach – rodzaje. Torbiele czynnościowe i nieczynnościowe

Torbiel pęcherzykowa (prosta)

Jak wspomniano torbiel pęcherzykowa, inaczej prosta lub czynnościowa, nie jest powodem do obaw. Stanowi najczęściej występujący typ torbieli i jest efektem pewnych chwilowych zachwiań w gospodarce hormonalnej, przez co niepęknięty pęcherzyk Graffa nie pęka i kontynuuje swój wzrost. Na szczęście takie torbiele z reguły wchłaniają się w ciągu kolejnych cykli miesiączkowych, a często są niewykrywalne już na kolejnej wizycie kontrolnej. Wówczas nie ma powodów do obaw. Czasami lekarz decyduje o czasowym podaniu środków antykoncepcyjnych. Wówczas blokujemy hormony odpowiadające za wzrost pęcherzyka, a pęcherzyk niestymulowany – wkrótce zanika.

Torbiel ciałka żółtego

Prawidłowy schemat wygląda tak, że w miejscu, gdzie wcześniej mieliśmy do czynienia z pęcherzykiem dominującym, po owulacji powstaje ciałko żółte. Jego zadaniem jest produkcja progesteronu, a zatem hormonu podtrzymującego ciążę w sytuacji, gdy uwolniona do jajowodu dojrzała komórka jajowa zostanie zapłodniona przez plemnik. Jeżeli jednak do zapłodnienia nie dojdzie, ciałko żółte zanika. Czasami na skutek zbyt dużej stymulacji progesteronem w II facie cyklu dochodzi do nieprawidłowego zanikania ciałka żółtego i wówczas określamy mianem torbieli.

Torbiel krwotoczna

Czasami pękający pęcherzyk powoduje uszkodzenie naczynia krwionośnego znajdującego się tuż przy nim. W tej sytuacji uwolniona krew przedostaje się do pozostałości pęcherzyka, powodując, że treść staje się nieprzezroczysta. Niektóre kobiety mają ku takim torbielom zwiększone skłonności.

Torbiel czekoladowa

Z torbielami czekoladowymi możemy mieć styczność np. w przebiegu endometriozy. Z drugiej strony zaliczamy do nich również np. potworniaka i wtedy mówi się o torbieli dermatoidalnej. Zmianę pochodzącą ze struktur zarodkowych (tzw. listki zarodkowe), która wewnątrz może kryć tkanki pochodzące z odległych lokalizacji np. włosy czy zęby.

Polecane dla Ciebie

Torbiel na jajniku – objawy. Czy torbiele bolą?

Zwykle torbiele pozostają bezobjawowe i są przypadkowo wykrywane podczas rutynowego badania ginekologicznego. Objawy występują zwykle wtedy, jeśli torbiel osiąga większe wymiary. Wówczas pacjentka może odczuwać dyskomfort lub pobolewanie w podbrzuszu, nieregularne krwawienia czy nawet ból podczas współżycia oraz ucisk na pęcherz moczowy. Niektóre torbiele mogą przyczyniać się do trudności z zajściem w ciążę.

Skręcenie lub pęknięcie torbieli na jajniku

Torbiele mogą ulec niebezpiecznym deformacjom, do których zaliczono po pierwsze skręcenie torbieli jajnika – zaciśnięcie naczyń krwionośnych, które może doprowadzić do niedokrwienia i martwicy jajnika, a także pęknięcie torbieli jajnika – płyn surowiczy z wnętrza torbieli rozlewa się w jamie brzusznej. Pęknięcie często stanowi mechanizm znikania torbieli, chociaż czasami może również stanowić punkt wyjścia krwawienia. Najczęstszymi objawami takich patofizjologicznych zmian są nagłe bóle podbrzusza, wymioty, gorączka, bóle głowy i pogorszenie ogólnego samopoczucia. Ważne, by przy takich symptomach niezwłocznie zgłosić się do lekarza. Im większa torbiel, tym większa szansa że dojdzie do zaciśnięcia naczyń krwionośnych, które może doprowadzić do niedokrwienia i martwicy jajnika, często skutkując koniecznością jego usunięcia.

Torbiel na jajniku – rozpoznanie

Postępowanie przy stawianiu rozpoznania w kwestii torbieli w pierwszej kolejności obejmuje wykluczenie torbieli czynnościowych pęcherzykowych i luteinowych (występuje głównie w trakcie ciąży). Wskazanie obejmuje wykonanie badania USG, dzięki któremu możliwa jest ocena określonych cech torbieli, takich jak grubość jej ściany, cechy obrysu, zawartość, liczba komór, unaczynienie czy obecność elementów rosnących do wewnątrz torbieli. Ponadto zazwyczaj ginekolog zleci pacjentce wykonanie badań poziomu LH, estrogenów, progesteronu i FSH. Zwykle, zwłaszcza jeśli obraz w USG jest trudny do oceny, lekarz zaleca kontrolę na kolejnej wizycie. Ocena ma miejsce zwykle po kolejnej miesiączce (ok. 5.–7. dnia cyklu) lub po okresie stosowania środków hormonalnych, które mają za zadanie odpowiednie blokowanie hormonów, uniemożliwiając dalsze wzrastanie torbieli.

Jeśli w kolejnych kontrolach torbiel utrzymuje się lub jej rozmiar powiększa się, jest to wskazanie do podjęcia dalszej diagnostyki i pobrania krwi na markery nowotworowe, CA-125 oraz test ROMA.

Dowiedz się więcej o badaniu markerów nowotworowych

Torbiel jajnika – leczenie

Zwykle, o ile torbiel nie budzi wątpliwości w badaniu USG, stosuje się kontrolę po kilku cyklach miesiączkowych lub ordynuje się stosowanie środków antykoncepcyjnych blokujących rozrost torbieli. Założeniem takiego postępowania diagnostycznego, jest wysokie prawdopodobieństwo samoistnego zniknięcie torbieli do czasu kolejnego. Czasami zdarza się jednak, że zmiany są duże, wywołują u pacjentki objawy lub w USG posiadają widoczne, nietypowe cechy. Wówczas powinniśmy rozważyć postępowanie operacyjne w obawie o nowotworowy charakter zmiany.

  1. Grzegorz H. Bręborowicz, Położnictwa i Ginekologia tom 2, Warszawa 2014, s. 788–790.
  2. https://www.mp.pl/pacjent/ginekologia/choroby/258610,torbiele-jajnika [dostęp:] 30.01.2021 r.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ból z tyłu głowy – jakie mogą być przyczyny ucisku głowy w okolicy potylicy?

    Ból głowy to częsta przypadłość, na którą skarżą się zarówno kobiety, jak i mężczyźni, może on też dotykać dzieci. Bóle głowy mogą mieć rozmaity charakter. Jednym z nich jest ból z tyłu głowy (w okolicy potylicy): kłujący lub tępy, silny bądź umiarkowany. Najczęściej towarzyszy on infekcji, jest objawem wysokiego ciśnienia, zwyrodnienia kręgosłupa szyjnego, pojawia się też często po urazie. Ból z tyłu głowy może jednak także zwiastować poważniejsze schorzenie.

  • Whiplash (uraz biczowy) – przyczyny, objawy, leczenie, fizjoterapia

    Zderzenie aut lub nagłe hamowanie pojazdu powodują niekontrolowane odgięcie głowy w tył, po którym następuje gwałtowne kompensacyjne zgięcie jej w przód – ruch ten przypomina uderzenie biczem, stąd inna nazwa whiplash – uraz smagnięcia biczem. Może dojść wówczas do naderwania mięśni, naderwania więzadeł, uszkodzenia krążka międzykręgowego, nerwów czy ścięgien. Objawy, które się pojawiają to: silny ból szyi, ograniczenie ruchomości, drętwienie kończyn górnych, ból głowy, barku, pleców.

  • Zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie

    Zapalenie ucha może dotyczyć wszystkich części, z których składa się narządu słuchu: ucha zewnętrznego, środkowego oraz wewnętrznego. Schorzenie najczęściej dotyka najmłodszych pacjentów, jednak z zapaleniem ucha mogą się zmagać także dorośli. Objawy, które powinny zaniepokoić to ból ucha, pogorszenie słuchu, wyciek surowiczy lub ropny, zaburzenia równowagi, zawroty głowy, szumy uszne.

  • Uczulenie na lateks – objawy i leczenie

    Uczulenie lub alergia na lateks najczęściej jest wynikiem kontaktu skóry czy błon śluzowych z przedmiotem, który zawiera lateks. Ze względu na stosowanie jednorazowych rękawiczek problem ten dotyka np. pracowników służby zdrowia, ale też osoby korzystające z lateksowych prezerwatyw. Jakie są objawy alergii na lateks?

  • Płytki sen – przyczyny i jak sobie z nim radzić?

    Zbyt długi płytki sen to jedno z częstszych zaburzeń utrudniających prawidłowy wypoczynek i regenerację organizmu w trakcie nocy. Warto wiedzieć, w jaki sposób można poprawić komfort swojego snu oraz spowodować, że nienaturalnie długi płytki sen przestanie utrudniać nam życie. 

  • Ostre stłuszczenie wątroby u ciężarnych – przyczyny, objawy, leczenie

    Ostre stłuszczenie wątroby u ciężarnych (AFLP) nie ma jednoznacznie określonej etiologii. Najczęściej jako przyczyny wskazywane są nieprawidłowości metabolizmu kwasów tłuszczowych organizmu matki i płodu. Jak rozpoznać ten zagrażający zdrowiu matki i dziecka stan?

  • Zespół Ramsaya Hunta – co to za choroba? Objawy i leczenie

    Zespół Ramsaya Hunta bywa mylony z inną jednostką chorobową objawiającą się jednostronnym niedowładem twarzy – z porażeniem Bella. Paraliż, którego przyczyną jest zakażenie wirusem VZV ma jednak gorsze rokowania, tylko około 70% chorych odzyskuje normalne lub prawie normalne funkcje twarzy. Jakie są przyczyny, obawy i sposoby leczenia zespołu Ramsaya Hunta?

  • Fonoforeza – co to za zabieg? Wskazania, przebieg, efekty

    Fonoforeza jest jednym z zabiegów powszechnie wykorzystywanych w fizykoterapii. Ze względu na bardzo szerokie możliwości zastosowania cieszy się on dużą popularnością. Pacjenci niejednokrotnie opisują pozytywne rezultaty, szczególnie jeśli chodzi o łagodzenie bólu przewlekłego.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij