Rak endometrium – przyczyny, objawy, rokowania
Anna Lipka

Rak endometrium – przyczyny, objawy, rokowania

Rak endometrium, inaczej rak trzonu macicy, to nowotwór, który dotyka rocznie około 5 tysięcy Polek. Jego rozwojowi sprzyja m.in. otyłość, cukrzyca, PCOS i terapie hormonalne. Daje bardzo niespecyficzne objawy. Najczęściej pacjentki dotyka krwawienie między miesiączkami, które u kobiet po menopauzie, czyli po zatrzymaniu miesiączki, powinno być zawsze skonsultowane z lekarzem ginekologiem. Jak zapobiegać rakowi endometrium, jakie są rokowania i jak wygląda diagnostyka tej choroby? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Rak endometrium to najczęstszy, ale i najlepiej rokujący nowotwór złośliwy żeńskich narządów płciowych w krajach rozwiniętych. W Polsce każdego roku choruje 5 tysięcy kobiet, a pięcioletnie przeżycie (w tym okresie obserwuje się najwięcej niepowodzeń terapii i nawrotów choroby) wynosi ogółem 80%. Choroba w większości dotyka kobiet, które przeszły menopauzę, chociaż w ostatnich latach zaobserwowano coraz częstszą zapadalność na raka endometrium już przed 45. rokiem życia. Pierwszym objawem, który powinien wzbudzić czujność, jest nieprawidłowe krwawienia z jamy macicy.

Rak endometrium – co to jest? Klasyfikacja stopni zaawansowania

Rak endometrium to inaczej nowotwór złośliwy błony śluzowej macicy. Typ I, czyli rak endometrium estrogenozależny, to gruczolakorak endometrioidalny (łac. adenocarcinoma endometrioides) i stanowi on około 80% wszystkich rozpoznań. Jest on również typem o znacznie lepszym rokowaniu w porównaniu do innych typów. Do typu II, czyli raka endometrium nieendometrioidalnego, zalicza się m.in. raka surowiczego (łac. pappilary serous carcinoma), jasnokomórkowego (ang. clear cell carcinoma), guzy niezróżnicowane oraz mieszane. Oprócz typu nowotworu, w pobranej do oceny próbce określa się również złośliwość histologiczną, czyli to, jak dobrze zróżnicowane są komórki. Im bardziej zróżnicowane komórki, tym niższy stopień złośliwości i lepsze rokowanie.

Ta cecha określana jest przez parametr G (ang. Grade – stopień), gdzie:

  • G1 – oznacza raka wysokozróżnicowanego i niski stopień złośliwości,
  • G2 – oznacza raka średniozróżnicowanego i pośredni stopień złośliwości,
  • G3 – oznacza raka niskozróżnicowanego i wysoki pośredni stopień złośliwości,
  • G4 – oznacza raka niezróżnicowanego i wysoki stopień złośliwości.

Aby dobrać odpowiednie leczenie, oprócz powyższych informacji, należy jeszcze określić stopień zaawansowania choroby wg tzw. skali FIGO, czyli Międzynarodowej Federacji Ginekologów i Położników. Zazwyczaj ustala się go na podstawie specjalnego protokołu, czyli po pierwotnej operacji, która jest metodą leczenia pierwszego wyboru w przypadku braku przeciwwskazań. Zasadniczo wyróżnia się cztery główne stopnie zaawansowania nowotworu:

  • I – nowotwór jest ściśle ograniczony do trzonu macicy,
  • II – nowotwór nacieka podścielisko szyjki macicy, ale nie wychodzi poza macicę,
  • III – obecne jest lokalne i/lub regionalne naciekanie (nowotwór wychodzi poza macicę),
  • IV – występuje naciek pęcherza moczowego i/lub śluzówki odbytnicy i/lub odległe przerzuty.

Jak rozwija się rak endometrium? – czynniki ryzyka raka trzonu macicy

Część raków endometrium rozwija się na podłożu znanych stanów przednowotworowych, które stanowią rozrosty endometrium. Do tych zmian zaliczono dwa rodzaje, czyli rozrosty proste oraz rozrosty złożone z atypią. Na obecność tego typu zmian może wskazywać charakterystyczny obraz badania USG oraz nieprawidłowe krwawienia z macicy. Ostateczne potwierdzenie uzyskuje się najczęściej na podstawie materiału pobranego podczas biopsji endometrium. Stany te można z powodzeniem leczyć – wycięciem macicy z przydatkami lub terapią hormonalną. W przypadku terapii kluczowa jednak jest ścisła kontrola pacjentki.

Czynniki ryzyka raka endometrium to przede wszystkim:

Rak endometrium występuje też częściej u kobiet z zespołem Lyncha (Zespół Dziedzicznej Predyspozycji do Nowotworów, głównie jelita grubego i trzonu macicy) lub zespołem Cowdena (Zespół Polipowatości Hamartomatycznych, czyli zbiór zmian o nienowotworowym – chaotycznym – rozmieszczeniu oraz o nowotworowym charakterze). Oba zespoły mają podłoże genetyczne.

Zidentyfikowano również czynniki potencjalnie zmniejszające ryzyko zachorowania:

  • wielodzietność,
  • stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych,
  • zażywanie aspiryny,
  • nikotynizm.

Powiązane produkty

Jakie są objawy raka endometrium trzonu macicy?

Objawy raka endometrium są niespecyficzne. Główną dolegliwością sugerującą możliwość wystąpienia choroby są nieregularne lub nadmierne plamienia, krwawienia oraz krwotoki z dróg rodnych, szczególnie wówczas, jeśli nie poddają się leczeniu hormonalnemu.

Każde krwawienie, którego doświadczy kobieta po menopauzie, powinno zostać uznane za nieprawidłowe i należy poddać je szczegółowej diagnostyce.

Rak endometrium – jak zapobiegać, żeby nie leczyć?

Jednym z najistotniejszych czynników ryzyka raka endometrium jest otyłość, dlatego najbardziej efektywny sposób zapobiegania  tej chorobie, uzyskuje się poprzez rozsądną redukcję masy ciała. Ponadto, utrzymanie prawidłowego BMI stanowi kolejny czynnik zapobiegania cukrzycy, która również ma wpływ na zwiększoną częstość występowania raka endometrium. Regularne wizyty u ginekologa pozwolą wykryć nieprawidłowości w grubości endometrium oraz ewentualnie zespół policystycznych jajników (PCOS), niepozostający bez wpływu na ryzyko nowotworzenia.

Rak trzonu macicy – diagnostyka

Rozpoznanie ustala się na podstawie oceny mikroskopowej (histopatologicznej) endometrium pobranego podczas frakcjonowanego wyłyżeczkowania, biopsji celowanej, podczas histeroskopii lub biopsji aspiracyjnej. Wykonuje się również badania obrazowe, takie jak RTG klatki piersiowej, badanie USG przezpochwowe (transwaginalne) i przezbrzuszne. Celem tego obrazowania jest znalezienie ewentualnych przerzutów odległych oraz dokonania oceny narządów sąsiadujących z macicą. Gdy w wyniku znacznej otyłości ocena macicy jest utrudniona, a przez to nieprecyzyjna, pomocne jest wykonanie rezonansu magnetycznego bądź tomografii komputerowej. Stopień zaawansowania według klasyfikacji FIGO określa się najczęściej po pierwszej operacji.

Jak leczy się raka endometrium? Jakie są rokowania?

Dedykowane leczenie zależy od wspomnianych wcześniej zmiennych – typu raka, złośliwości histologicznej, a także stopnia zaawansowania według FIGO. Podstawowym leczeniem raka endometrium jest leczenie chirurgiczne, które polega na wycięciu macicy wraz z przydatkami. Zabieg dostarcza informacji, które są podstawą kwalifikacji do leczenia uzupełniającego, polegającego na radioterapii, chemioterapii lub połączeniu tych dwóch metod, czyli leczeniu skojarzonym. Jedynym przypadkiem, który nie wymaga dalszego leczenia uzupełniającego, a jedynie ścisłej obserwacji po zabiegu jest nowotwór ograniczony ściśle do trzonu macicy (FIGO IA – brak nacieku bądź naciek o głębokości nieprzekraczającej 50% mięśniówki macicy) o cechach G1, G2 w ocenie histologicznej, niezajmujący przestrzeni limfatycznej (węzłów chłonnych). Przebieg leczenia oraz jego efekty monitoruje się za pomocą oceny stężenia markera nowotworowego CA-125, obecnego również w raku jajnika. Należy jednak pamiętać, że służy on jedynie do pomocniczego monitorowania przebiegu choroby, nie zaś do wykrywania stanów nowotworowych w zdrowej populacji.

Po leczeniu pacjentki są profilaktycznie obserwowane przez pięć lat, a przeżycia wynoszą odpowiednio: w raku typu I 80–90%, a w raku typu II około 50%.

  1. Ginekologia i Położnictwo, pod red. G.H. Bręborowicza, Warszawa 2020, t.2
  2. Onklokogia, po red. Rafała Steca, Gdańsk 2019.
  3. N. Concin, ESGO/ESTRO/ESP guidelines for the management of patients with endometrial carcinoma, „International Journal of Gynecologic Cancer”  nr 1 2020.
  4. J. Sznurkowski, Zalecenia Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej dotyczące diagnostyki i leczenia raka endometrium, „Ginekologia Onkologiczna” nr 15 (1) 2017.
  5. S.Piątek, Postępowanie w raku trzonu macicy z uwzględnieniem klasyfikacji molekularnej — zalecenia ESGO/ESTRO/ESP 2020, „Ginekologia i Perinatologia Praktyczna” nr 6 (1) 2021.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij