Obfite miesiączki – co mogą oznaczać?

O nadmiernym krwawieniu miesiączkowym mogą świadczyć np. konieczność częstszej zmiany podpasek lub tamponów czy też obecność dużych skrzepów krwi. Jakie mogą być przyczyny nadmiernego krwawienia, jak wygląda diagnostyka i leczenie obfitych miesiączek?

1. Obfita miesiączka – co to znaczy?
2. Obfite miesiączki – kiedy krwawienie jest zbyt duże?
3. Czy nadmiernie krwawienie podczas okresu jest groźne?
4. Najczęstsze przyczyny obfitych miesiączek
5. Nadmierne krwawienie podczas miesiączki – diagnostyka
6. Jakie leki i metody stosuje się najczęściej w leczeniu?
7. Kiedy z obfitą miesiączką trzeba pilnie zgłosić się do lekarza?
8. Obfita miesiączka – najczęściej zadawane pytania

Około jedna trzecia kobiet boryka się z problemem nieprawidłowych krwawień miesiączkowych, częściej w okresie dojrzewania i piątej dekadzie życia. Z tego powodu niezbędne jest szerzenie wiedzy o tym, jak rozpoznać obfite, długie miesiączki, czym są powodowane i jak można je leczyć. 

Obfita miesiączka – co to znaczy?

Obfite lub długotrwale miesiączkowanie definiuje się jako nadmierna utrata krwi w trakcie okresu w stopniu, który wpływa negatywnie na jakość życia i jego aspekty: fizyczny, społeczny, emocjonalny i materialny. W normalnym cyklu kobieta traci zwykle 35-80 ml krwi w ciągu od 4 do 8 dni. 

Obfite miesiączki – kiedy krwawienie jest zbyt duże?

Obfita miesiączka może objawiać się:

• koniecznością bardzo częstej wymiany podpasek lub tamponów,
• krwawieniem trwającym dłużej niż 7 dni,
• obecnością dużych skrzepów krwi,
• przeciekaniem zabezpieczenia mimo jego regularnej zmiany.

Niepokój powinno wzbudzać również krwawienie, które wymaga stosowania podwójnego zabezpieczenia, budzi kobietę w nocy lub powoduje rezygnację z codziennych aktywności, takich jak praca, nauka czy aktywność fizyczna.

Czy nadmiernie krwawienie podczas okresu jest groźne?

Powtarzające się nadmierne krwawienie może prowadzić do niedokrwistości z niedoboru żelaza, która objawia się zmęczeniem, osłabieniem, bólem i zawrotami głowy. Długotrwała, nieleczona anemia powoduje przerost mięśnia sercowego i niewydolność serca, komplikacje w trakcie ciąży (przedwczesny poród, niska masa urodzeniowa dziecka), podatność na infekcje.

Najczęstsze przyczyny obfitych miesiączek

Do przyczyn obfitych miesiączek należą:

• zaburzenia endometrium,
• brak comiesięcznej owulacji (tzw. brak jajeczkowania),
• skazy krwotoczne,
• przyjmowanie leków rozrzedzających krew, przeciwdepresyjnych, preparatów zawierających tamoksyfen, przy stosowaniu hormonalnej terapii zastępczej (HTZ).
• przedłużone krwawienie po zabiegach takich jak: konizacja szyjki macicy, usunięcie polipa, łyżeczkowanie czy poród cięciem cesarskim.

Obfite miesiączki u dziewcząt

W przypadku krwotoku miesiączkowego należy w pierwszej kolejności wykluczyć ciążę, uraz na tle seksualnym i infekcje (m.in. zapalenie narządów miednicy mniejszej, któremu charakterystycznie towarzyszy bolesność). Do częstych przyczyn wśród nastolatek należą zaburzenia czynnościowe takie jak brak jajeczkowania (anowulacja) z powodu niedojrzałości osi hormonalnej podwzgórzowo-przysadkowo-jajnikowej lub zespół policystycznych jajników.

Obfite miesiączki u kobiet przed menopauzą

W grupie kobiet po 40. roku życia przeważają zaburzenia strukturalne takie jak obecność polipów w macicy, mięśniaków, przerostu endometrium, a nawet nowotworów złośliwych. Brak jajeczkowania jest również powszechny w okresie przekwitania. Inne przyczyny to przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych (acenokumarol, warfaryna). Hormonalne środki antykoncepcyjne lub leki przeciwpsychotyczne, trójcykliczne antydepresanty zakłócają owulację i przez to mogą wpływać na długość i obfitość miesiączki.

Nadmierne krwawienie podczas miesiączki – diagnostyka

W pierwszej kolejności przeprowadza się wywiad i badanie fizykalne, w tym ginekologiczne. W zależności od ich wyniku mogą zostać zlecone:  

• morfologia krwi,
• poziom żelaza i ferrytyny,
• badanie układu krzepnięcia krwi,
• poziom hormonów,
• USG przezpochwowe,
• histeroskopia z biopsją endometrium.

W trakcie diagnostyki nadmiernego krwawienia miesiączkowego wszystkie pacjentki powinny zostać poddane testowi ciążowemu. Należy również wykluczyć choroby przenoszone droga płciową (chlamydioza, rzeżączka i rzęsistkowica). Konieczne jest wykonanie morfologii krwi w kierunku wykrycia anemii (wraz z poziomem żelaza i ferrytyny). Ilość płytek krwi, czas protrombinowy (PT) i czas częściowej tromboplastyny po aktywacji (APTT) mogą posłużyć za screening skaz krwotocznych.

W obecności objawów sugerujących choroby tarczycy sprawdza się poziom TSH. Dodatkowo, w niektórych przypadkach mierzy się prolaktynę, androgeny i estrogeny w podejrzeniu zaburzeń osi hormonalnej podwzgórze–przysadka–gonady. USG domaciczne pomaga wykryć polipy endometrium i mięśniaki macicy. 

Jakie leki i metody stosuje się najczęściej w leczeniu?

Wybór metody leczenia zależy przede wszystkim od przyczyny obfitych miesiączek, wieku kobiety, nasilenia objawów oraz planów dotyczących macierzyństwa. U części pacjentek skuteczne okazuje się leczenie farmakologiczne.

Jedną z możliwości są niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), takie jak ibuprofen, naproksen czy kwas mefenamowy. Stosowane w czasie miesiączki zmniejszają produkcję prostaglandyn, dzięki czemu mogą ograniczać nasilenie krwawienia oraz jednocześnie łagodzić ból menstruacyjny. Leczenie to jest przeznaczone przede wszystkim dla kobiet, u których nie występują przeciwwskazania do stosowania tej grupy leków.

Skutecznym rozwiązaniem dla kobiet, które nie planują zajść w ciążę, jest antykoncepcja hormonalna. Zazwyczaj zaleca się złożoną doustną antykoncepcję zawierająca estrogeny i progesteron. W przypadku nietolerancji estrogenu lub przeciwwskazań do jego użycia zaleca się tabletki zawierające sam progesteron lub pochodne. 

W przypadku kobiet, które nie planują ciąży w najbliższym czasie i jednocześnie chcą stosować antykoncepcję, jedną z najskuteczniejszych metod leczenia obfitych miesiączek jest system wewnątrzmaciczny uwalniający lewonorgestrel. Działa on miejscowo na błonę śluzową macicy, prowadząc do jej ścieńczenia, dzięki czemu znacznie zmniejsza nasilenie krwawień miesiączkowych.

Jeśli pacjentka cierpi na anemię z niedoboru żelaza, wdraża się suplementację żelazem (na przykład siarczan żelaza w tabletkach lub kroplach). Podaje się je aż do wyrównania poziomu hemoglobiny i ferrytyny (białko odzwierciedlające zapasy żelaza). Przy leczeniu doustnym trwa to około 6 miesięcy. 

Najważniejsze jest jednak leczenie przyczynowe, które opiera się na antybiotykoterapii w infekcji, terapii hormonalnej przy anowulacji, leczeniu chorób tarczycy czy innych zaburzeń hormonalnych, chirurgicznym usunięciu polipów lub mięśniaków czy ablacji endometrium. Może wymagać podawania niedoborowych czynników krzepnięcia krwi przy skazach krwotocznych czy donosowej desmopresyny przy chorobie von Willebranda.

Kiedy z obfitą miesiączką trzeba pilnie zgłosić się do lekarza?

Nie każde obfite krwawienie wymaga natychmiastowej pomocy medycznej, jednak istnieją sytuacje, w których konsultacja lekarska powinna odbyć się pilnie.

1. Szczególną uwagę należy zwrócić na nagłe, bardzo intensywne krwawienie, zwłaszcza jeśli różni się ono od wcześniejszych miesiączek.
2. Pilnej konsultacji wymagają między innymi sytuacje, gdy kobieta musi zmieniać podpaskę lub tampon co około godzinę przez kilka kolejnych godzin, dochodzi do masywnego krwawienia ze skrzepami o dużych rozmiarach lub pojawiają się objawy sugerujące znaczną utratę krwi. Należą do nich zawroty głowy, omdlenie, znaczne osłabienie, bladość skóry, duszność czy przyspieszone bicie.
3. Szczególnej uwagi wymagają obfite krwawienia występujące w ciąży lub po jej zakończeniu, ponieważ mogą wskazywać między innymi na poronienie, ciążę pozamaciczną lub powikłania połogu.
4. Również krwawienie po menopauzie zawsze wymaga diagnostyki, ponieważ nie jest uznawane za prawidłowy objaw i może być związane zarówno z łagodnymi zmianami, jak i chorobami wymagającymi leczenia.
5. Konsultacji ginekologicznej nie należy odkładać również wtedy, gdy obfite miesiączki pojawiły się nagle u kobiety, która wcześniej miała regularne i prawidłowe krwawienia, gdy miesiączki stopniowo stają się coraz bardziej intensywne lub gdy towarzyszą im silne bóle, krwawienia między miesiączkami albo ból podczas stosunków.

Obfita miesiączka – najczęściej zadawane pytania

Czy obfite miesiączki mogą prowadzić do anemii?

Tak, przewlekle obfite miesiączki są jedną z częstszych przyczyn niedoboru żelaza i niedokrwistości z niedoboru żelaza u kobiet. Wraz z utratą krwi organizm traci również żelazo niezbędne do produkcji hemoglobiny. Początkowo może dojść jedynie do obniżenia zapasów żelaza, a z czasem także do rozwoju anemii.

Czy stres, dieta lub intensywny wysiłek mogą wpływać na obfitość miesiączki?

Tak, czynniki związane ze stylem życia mogą wpływać na funkcjonowanie układu hormonalnego i przebieg cyklu miesiączkowego. Przewlekły stres, zbyt duży deficyt kaloryczny, szybka utrata masy ciała lub bardzo intensywny wysiłek fizyczny mogą zaburzać owulację i prowadzić do zmian w regularności lub charakterze krwawień. 

Jak przygotować się do wizyty u ginekologa przy obfitych miesiączkach?

Przed wizytą warto zanotować informacje dotyczące cyklu: długość i regularność miesiączek, liczbę dni krwawienia, jego intensywność, obecność skrzepów oraz objawy towarzyszące. Pomocne jest również określenie, jak często konieczna jest wymiana podpasek lub tamponów oraz czy krwawienie wpływa na codzienne funkcjonowanie. Na konsultację warto zabrać wcześniejsze wyniki badań, szczególnie morfologię krwi, poziom ferrytyny oraz wcześniejsze wyniki badań ginekologicznych, jeśli były wykonywane.