Skrzepy podczas okresu – co oznaczają?

Pojawienie się skrzepów w krwi menstruacyjnej może być powodem do zmartwień, ale zazwyczaj jest zupełnie normalne i występuje u większości kobiet, zwłaszcza w trakcie obfitych pierwszych dni miesiączki. Niekiedy jednak może być pierwszą oznaką chorób ginekologicznych lub systemowych. Ważne jest zatem zrozumienie, skąd biorą się skrzepy podczas okresu i co oznaczają, a także odróżnienie tych występujących normalnie od patologicznych.

1. Skrzepy podczas okresu – czym są? Jak wyglądają?
2. Skrzepy krwi podczas okresu – przyczyny
3. Duże skrzepy krwi – kiedy należy zgłosić się do lekarza?

Skrzepy podczas okresu – czym są? Jak wyglądają?

Przy każdym skaleczeniu dochodzi do aktywacji systemu hemostazy (krzepnięcia krwi), polegającym na agregacji wystarczającej liczby płytek krwi i białek osocza (czynników krzepnięcia krwi), aby zatamować krwawienie przez uszkodzone naczynie krwionośne. Jednak skrzepy występujące we krwi menstruacyjnej są inne. Składają się bowiem z wyściółki endometrium, która gromadzi się w macicy w ramach przygotowań do ciąży, a następnie złuszcza się podczas okresu, jeśli nie dochodzi do zapłodnienia. To także mieszanina śluzu oraz komórek i białek krwi, które pomagają regulować jej przepływ.

Istnieje mechanizm nazywany fibrynolizą (rozkładanie skrzepów), który ma zapobiegać wydalaniu skrzepów i zapewnić płynność krwi menstruacyjnej. Przy obfitych krwawieniach w trakcie pierwszych dwóch dni miesiączki proces ten staje się niewydolny i mogą pojawić się niewielkie skrzepy. Oprócz tego bardziej obfite krwawienie sprzyja gromadzeniu się krwi w macicy (wąskie ujście szyjki macicy stanowi naturalną „tamę”), jak również aktywacji procesu koagulacji krwi (krzepnięcia) w celu zapobiegania nadmiernemu krwawieniu.

Jak wygląda normalny skrzep podczas okresu? Ma postać ciemnoczerwonej galaretowatej grudki niewielkich rozmiarów (przez niektórych porównywana do dżemu wiśniowego). Skrzepy można zaobserwować pojedynczo na podpasce lub wydalać w trakcie oddawania moczu. Mogą mieć kolor jaśniejszy lub ciemniejszy, głębszy. Duże skrzepy mogą mieć nawet czarne zabarwienie. Za nieprawidłowe uważa się ciemne, czasem brązowe skrzepy krwi o rozmiarze większym niż moneta (2,5 cm), które się powtarzają i towarzyszą im obfite krwawienia miesiączkowe lub bolesne miesiączki.

Skrzepy krwi podczas okresu – przyczyny

Cykl menstruacyjny wiąże się z utrzymaniem maksymalnej hemostazy i stabilności naczyń krwionośnych w fazie lutealnej cyklu, po której następuje kontrolowany krwotok i złuszczanie tkanek podczas miesiączki. Brak równowagi między płytkami krwi, czynnikami krzepnięcia krwi i naturalnymi antykoagulantami (m.in. małopłytkowość, choroba von Willebranda), jak również zaburzenia hormonalne przyczyniające się do anowulacji (braku jajeczkowania np. przy zespole policystycznych jajników) mogą prowadzić do obfitych miesiączek i towarzyszących im mięsistych skrzepów krwi.

Dodatkowo choroby tarczycy (niedoczynność i nadczynność tarczycy) mogą wpływać na nasilenie cyklu miesiączkowego i obecność dużych skrzepów krwi podczas okresu.

Do innych przyczyn należą łagodne choroby rozrostowe (polipy lub mięśniaki macicy), które dodatkowo mogą objawiać się nieregularnymi plamieniami, niepłodnością, bólem w podbrzuszu i bolesnymi stosunkami seksualnymi (dyspareunia). Mięśniaki podśluzówkowe są najsilniej związane z obfitymi miesiączkami. Podobnie dzieje się w przebiegu adenomiozy (rozrost tkanki endometrium w warstwie mięśniowej macicy) i endometriozy (tkanki wyściółki macicy rosnące poza macicą), której charakterystycznie towarzyszą: ból i skurcze w miednicy mniejszej lub dolnej części pleców, bolesne miesiączki i niepłodność.

Podczas poronienia lub ciąży pozamacicznej dochodzi zazwyczaj do wydalenia kilku dużych skrzepów, nawet zanim kobieta dowie się o tym, że jest w ciąży. Po ciąży natomiast jama macicy często pozostaje nieco większa, co powoduje powstanie dodatkowej przestrzeni na gromadzenie i zastój krwi, niekiedy może prowadzić również do gęstnienia i krzepnięcia krwi miesiączkowej, a zatem częstszego wydalania skrzepów podczas okresu po porodzie.

Skrzepy podczas okresu mogą wystąpić przy antykoncepcji hormonalnej. Także leki przeciwkrzepliwe mogą przyczyniać się do nadmiernego krwawienia i wydalania skrzepów wraz z miesiączką.

Duże skrzepy krwi – kiedy należy zgłosić się do lekarza?

Małe i pojedyncze skrzepy menstruacyjne pojawiające się na początku okresu nie powinny budzić niepokoju, gdyż ich występowanie jest zjawiskiem fizjologicznym. Jednak duże skrzepy, które mają intensywny, ciemnoczerwony lub ciemnobrązowy kolor i rozmiar większy niż 2,5 cm bądź stanowią ¼ utraconej w trakcie okresu krwi, lub skrzepy powtarzające się w trakcie jednego cyklu powinny zostać skonsultowane z lekarzem. Do ginekologa należy również zgłosić się, jeśli skrzepom towarzyszą krwotoki miesiączkowe (utrata więcej niż 80 ml krwi, konieczność zmiany tamponu czy podpaski co 1–3 godziny lub zmiana w nocy, jednoczesne używanie tamponów i podpasek, miesiączki trwające ponad siedem dni).

Osoby z bardzo obfitymi miesiączkami narażone są na niedokrwistość z niedoboru żelaza, która jeśli jest nieleczona, może prowadzić m.in. do niewydolności serca. Powikłaniem może być także krwotok zagrażający życiu. Niezmiernie ważna jest wczesna diagnostyka nowotworów dróg rodnych. Z tego powodu nie należy bagatelizować obfitych miesiączek ani obecności większych skrzepów w krwi menstruacyjnej – najlepiej skonsultować z lekarzem wszystkie skrzepy, które wydają się dziwne lub budzą niepokój.