Zespół przekrwienia biernego miednicy mniejszej – przyczyny, objawy, leczenie żylaków miednicy

Zespół przekrwienia biernego miednicy mniejszej objawia się występowaniem przewlekłego bólu w okolicy podbrzusza. Charakterystyczne jest nasilenie dolegliwości w pozycji stojącej czy po stosunku. Najczęściej schorzenie dotyczy kobiet, które rodziły wielokrotnie, a także ciężarnych. Poznaj wszystkie objawy PCS i dowiedz się, jak wygląda diagnostyka i leczenie zespołu biernego przekrwienia miednicy mniejszej.

Czym jest zespół przekrwienia biernego miednicy mniejszej?

Zespół przekrwienia biernego miednicy (ang. Pelvic Congestion Syndrome – PCS) to zaburzenia żylne miednicy. Schorzenie charakteryzuje się występowaniem zespołu przewlekłego bólu miednicy mniejszej (ang. Chronic Pelvic Pain – CPP), którego przyczyną jest widoczne w badaniach obrazowych poszerzenie żył jajnikowych i miednicznych. Dokładna częstość występowania choroby jest nieznana, ponieważ wiele przypadków pozostaje nierozpoznanych, ale szacuje się, że niewydolność żyły jajnikowej może dotyczyć około 10% kobiet (u części z nich pojawiają się symptomy PCS).

Miednica mniejsza to jeden z dwóch odcinków miednicy, znajdujący się w jej dolnej części. U kobiet ulokowane są w niej jajniki, jajowody, macica oraz pochwa. Ponadto przebiega przez nią wiele naczyń krwionośnych, m.in. tętnica biodrowa wspólna czy żyła główna dolna, a także nerwy, np. splot krzyżowy. W przebiegu zespołu przekrwienia biernego miednicy mniejszej odpływ krwi jest znacznie utrudniony, co powoduje powstawanie żylaków w obrębie żył jajnikowych i splotów żylnych przymacicz. Mogą im towarzyszyć też żylaki sromu, odbytu, ud.

Przyczyny zespołu przekrwienia biernego miednicy mniejszej

Wśród czynników mogących przyczyniać się do występowania zespołu przekrwienia biernego miednicy mniejszej wymienia się przede wszystkim nieprawidłowości anatomiczne oraz hormonalne. W zdecydowanej większości przypadków choroba dotyka kobiety, które były lub są w ciąży, częściej zmagają się z nią wieloródki – powiększająca się ciężarna macica uciska żyły biodrowe, co podwyższa ciśnienie w żyłach jajników, a w konsekwencji doprowadza do powstawania żylaków. Na wzrost ryzyka wystąpienia takich nieprawidłowości może też mieć wpływ wzrost stężenia estrogenu.

Kobiety, które nigdy nie rodziły i nie są w ciąży, rzadko chorują na zespół przekrwienia biernego miednicy mniejszej. Jeśli jednak schorzenie występuje u takich pacjentek, najczęściej współistnieje ono z zespołem policystycznych jajników (PCOS) lub innymi zaburzeniami hormonalnymi.

Zespół przekrwienia biernego miednicy mniejszej – objawy

Do charakterystycznych objawów PCS można zaliczyć:

• nawracający, przewlekły, tępy ból podbrzusza, częściej zlokalizowany po stronie lewej,
• nasilanie się dolegliwości bólowych po stosunku, krwawieniu miesiączkowym, w ciąży oraz w pozycji stojącej,
• ustępowanie bólu w pozycji leżącej,
• bóle odcinka lędźwiowego kręgosłupa,
• zaparcia,
• parcie na pęcherz,
• wydzielinę z pochwy,
• ból w okolicy krocza i odbytu,
• obrzęk warg sromowych,
• uczucie pełności odbytnicy,
• żylaki warg sromowych, odbytu, podudzi.

Ponadto pacjentki z zespołem przekrwienia biernego miednicy mniejszej mogą zmagać się z częstymi bólami głowy czy nudnościami. Mają także wyraźnie wyższą skłonność do depresji.

PCS – diagnostyka

W badaniu ginekologicznym u chorych na PCS lekarz może zaobserwować m.in. przekrwienie szyjki macicy oraz bolesność podczas poruszania nią, a także tkliwość jajników w badaniu dwuręcznym. Aby potwierdzić rozpoznanie, należy wykonać USG transwaginalne z Dopplerem. Niekiedy specjalista zleca też wykonanie tomografii komputerowej bądź rezonansu magnetycznego miednicy.

W diagnostyce różnicowej uwzględnia się m.in.: endometriozę, mięśniaki macicy, torbiele jajników, wypadanie macicy, a także neuropatie i neuralgie, zespół jelita drażliwego, schorzenia kręgosłupa i stawów biodrowych czy nowotwory.

Zespół przekrwienia biernego miednicy mniejszej – leczenie

W leczeniu zespołu przekrwienia biernego miednicy mniejszej można zastosować kilka metod:

• embolizację wewnątrznaczyniową (złoty standard leczenia PCS) – jest to małoinwazyjny zabieg wykonywany w znieczuleniu miejscowym, polegający na zamknięciu żylaków – dostęp do nich uzyskuje się najczęściej przez żyłę udową; po zabiegu przez kilka dni mogą utrzymywać się niewielkie dolegliwości bólowe, jest to tzw. zespół poembolizacyjny,
• farmakoterapię – stosowanie progestagenów, czyli syntetycznych hormonów sterydowych, oraz doraźnie leków przeciwbólowych, np. z grupy NLPZ,
• histerektomię z przydatkami – obecnie uznawana jest za metodę mniej skuteczną niż embolizacja i nie rekomenduje się jej stosowania.