Kwas foliowy
Ewa Pakuła

Kwas foliowy

Folacyna, witamina B11 czy witamina M są to różne nazwy dla tej samej witaminy — kwasu foliowego. Nazwa jego pochodzi od łacińskiego wyrazu "folium" czyli "liść", ponieważ w witaminę tę szczególnie obfitują warzywa o zielonych liściach. Kwas foliowy jest to złożony związek chemiczny, który ma przede wszystkim działanie krwiotwórcze, ponieważ wpływa na prawidłowe dojrzewanie krwinek czerwonych w szpiku kostnym. Reguluje także syntezę kwasów nukleinowych i niektórych aminokwasów.

Źródła kwasu foliowego 

Kwas foliowy przyjmujemy głównie z pożywieniem, choć produkowany jest również w jelitach przez bakterie stanowiące naturalną florę jelitową. Najwięcej tej witaminy jest we wspomnianych warzywach o zielonych liściach, wątrobie, nerkach, drożdżach, orzechach ziemnych, morelach i grzybach. Niewielką ilość kwasu foliowego zawiera mleko. Całkowita ilość kwasu foliowego w organizmie człowieka wynosi około 70 mg. 1/3 z tego zapasu zmagazynowana jest w wątrobie.

Dzienne zapotrzebowanie na kwas foliowy

Dzienne zapotrzebowanie na kwas foliowy wynosi dla dorosłych około 0,4 mg. W ciąży wzrasta ono o dodatkowe 0,8 mg, a w okresie karmienia piersią o dodatkowe 0,5 mg na dobę.

Choć stosowanie diety bogatej w kwas foliowy nie jest trudne, to często spotykamy się z sytuacją, że ilość jego przyswojona z diety jest tak niewielka, że nie pokrywa dobowego zapotrzebowania. Dzieje się tak, ponieważ gotowanie produktów żywnościowych, które następnie spożywamy, niszczy kwas foliowy, który jest bardzo wrażliwy na wysoką temperaturę. Dlatego najlepiej jest zjadać zielone warzywa liściaste surowe.

Niedobory kwasu foliowego w organizmie

Jeśli dieta pozbawiona jest produktów obfitujących w kwas foliowy, to zapasy tej witaminy w organizmie ulegają wyczerpaniu w ciągu 2 do 4 miesięcy. Dochodzi wówczas do niedoboru kwasu foliowego.

Inne przyczyny niedoboru kwasu foliowego to:

  • alkoholizm, w wyniku którego dochodzi do zaburzenia wchłaniania i przemian kwasu foliowego,
  • przewlekłe choroby przewodu pokarmowego wywołujące zaburzenia wchłaniania,
  • zwiększone zapotrzebowanie na tę witaminę w przebiegu ciąży (płód otrzymuje przecież kwas foliowy od matki), nadczynności tarczycy, chorób miąższu wątroby, chorób nowotworowych,
  • zaburzenia przemiany kwasu foliowego w organizmie w wyniku stosowania leków tzw. antagonistów kwasu foliowego,
  • podawanie leków przeciwpadaczkowych, które nasilają rozkład kwasu foliowego w organizmie,
  • niedobór żelaza i witaminy C, które w ilościach prawidłowych pobudzają aktywność kwasu foliowego.
Głównym objawem niedoboru kwasu foliowego jest niedokrwistość. Warto wspomnieć, że często niedoborowi kwasu foliowego towarzyszy niedobór witaminy B12, a czasem również niedobór żelaza i witaminy C.

Tak złożone niedobory mogą utrudniać postawienie rozpoznania, opierając się tylko na podstawie obrazu mikroskopowego krwi i badania szpiku kostnego. Pomocne wtedy są wtedy inne specjalistyczne badania krwi i moczu. Leczenie polega przede wszystkim na usunięciu przyczyny niedoboru kwasu foliowego, jeśli jest to możliwe. W celu odtworzenia ustrojowych zapasów podaje się kwas foliowy doustnie w dawce 5-15 mg dziennie. Przy złej tolerancji terapii doustnej, lek można podawać domięśniowo. Dobrym wskaźnikiem niedoboru kwasu foliowego jest określenie stężenia homocysteiny w osoczu. Kwas foliowy bierze udział w przemianach homocysteiny (pochodna aminokwasów), toteż przy jego niedoborze reakcje te ulegają spowolnieniu i ilość homocysteiny w osoczu wzrasta.

Jednocześnie wiadomo obecnie, że podwyższony poziom homocysteiny stwierdza się u osób z chorobą wieńcową serca i, że jest on jednym z czynników rozwoju tej choroby. Badania kliniczne dowodzą, że po zastosowaniu leczenia kwasem foliowym stężenie homocysteiny ulega obniżeniu o około 25%, a po zastosowaniu diety bogatej w tą witaminę stężenie homocysteiny spada o około 10-15%. Stąd wysunięto wnioski, że terapia kwasem foliowym jest tanim i skutecznym sposobem obniżenia poziomu homocysteiny, a co za tym idzie zmniejszania ryzyka rozwoju choroby wieńcowej serca. Inną doniosłą rolę kwas foliowy spełnia w czasie ciąży. Jest on niezbędny przy tworzeniu się układu nerwowego w okresie rozwoju zarodkowego i płodowego.

Dlatego niedobory kwasu foliowego u kobiety przed zajściem w ciążę lub w czasie jej trwania mogą prowadzić do powstawania wad układu nerwowego zwanych wadami cewy nerwowej u rozwijającego się płodu. Wyniki badań prowadzone w różnych krajach wskazują, że dzienna dieta zawiera niewystarczające ilości kwasu foliowego, a zapotrzebowanie u kobiet w okresie ciąży wzrasta 2-, 4-krotnie. Dlatego też Zespół Ekspertów ds. Pierwotnej Profilaktyki Wady Cewy Nerwowej powołany przez Ministra Zdrowia w 1997 r. zaleca: "Wszystkie kobiety w wieku rozrodczym w Polsce, które mogą zajść w ciążę, powinny spożywać 0,4 mg kwasu foliowego dziennie w celu zapobiegania wystąpieniu u ich potomstwa wad cewy nerwowej, w tym zwłaszcza rozszczepu kręgosłupa i bezmózgowia". W aptekach dostępny jest bez recepty preparat kwasu foliowego w dawce 0,4 mg, który każda kobieta planująca dziecko powinna zażywać raz dziennie przez co najmniej miesiąc przed momentem zajścia w ciążę, a następnie kontynuować to dawkowanie przez pierwsze trzy miesiące ciąży.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Magnez łagodzi stres

    Magnez jest jednym z podstawowych makroelementów niezbędnych do życia. Makroelementy są to pierwiastki występujące w organizmie w ilościach do kilku procent jego suchej masy. Magnez wchodzi w skład wszystkich tkanek i znajduje się przede wszystkim wewnątrz komórek.

  • Bańki – sprawdzają się od lat

    Mimo olbrzymiego postępu wiedzy medycznej, stawianie baniek nadal pozostaje dość popularną metodą leczenia ostrych infekcji dróg oddechowych.

  • Jak wspomóc swoją odporność? Poznaj sposoby na wzmocnienie układu immunologicznego

    Odporność immunologiczna to zdolność organizmu do biernej oraz czynnej obrony przed patogenami, czyli czynnikami chorobotwórczymi. W jaki sposób można pobudzić swoją odporność? Jakie czynniki mają właściwości immunostymulujące? Czy poza przyjmowaniem leków w czasie trwania infekcji wirusowych lub bakteryjnych można jakoś wspomóc swój układ odpornościowy?

  • Paracetamol skuteczny, ale niebezpieczny

    Paracetamol jest jednym z grupy leków, które w ostatnich latach w Polsce zrobiły zawrotną karierę stając się dostępne bez recepty i wszechobecne w kioskach, sklepach, hipermarketach czy na stacjach benzynowych. Z jednej strony łatwość dostępu do leku umożliwia nabycie go o każdej porze dnia i nocy, z drugiej strony wiąże się to z ryzykiem szkodliwego dla zdrowia przedawkowania paracetamolu, zwłaszcza w preparatach złożonych.

  • Zbliża się przesilenie wiosenne

    Porą roku, która zazwyczaj najbardziej się dłuży jest zima, a najtrudniejsze do przetrwania są jej ostatnie tygodnie. Jesteśmy wtedy zmęczeni mało ruchliwym trybem życia, niedoborem światła słonecznego i zimnem. Jest to tzw. przesilenie wiosenne.

  • Mononukleoza zakaźna - objawy i leczenie

    Mononukleoza nazywana także chorobą pocałunków jest jedną z rzadziej rozpoznawanych chorób zakaźnych. Co za tym idzie, świadomość społeczna w tym zakresie jest niewielka i skutkuje niepotrzebnym niepokojem w momencie rozpoznania choroby przez lekarza. Czynnikiem chorobotwórczym jest wirus Epsteina-Barra (tzw. EBV), który jest wirusem wszechobecnym. Na zakażenie szczególnie narażone są dzieci i nastolatki. Wirus, który raz zaatakował pozostaje w organizmie człowieka na całe życie.

  • Alergiczne zapalenie spojówek

    Wśród różnych dolegliwości coraz powszechniejsze stają choroby alergiczne, czyli uczuleniowe. Ich objawy zaczynają się często od dolegliwości ze strony oczu. Nierzadko skłania to pacjenta do wizyty bezpośrednio u farmaceuty w aptece po doraźną pomoc.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij