×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Zespół cieśni nadgarstka – przyczyny, objawy, leczenie, ćwiczenia

Zespół kanału cieśni nadgarstka zaliczany jest do tzw. neuropatii uciskowych, czyli do chorób nerwów obwodowych, w przebiegu których pojawia się ucisk na nerwy. Ból nadgarstka oraz drętwienie i mrowienie dłoni to jego podstawowe objawy. Sprawdź, jakie mogą być przyczyny cieśni nadgarstka i jak wygląda leczenie oraz rehabilitacja.

Co to jest zespół kanału cieśni nadgarstka?

Cieśń nadgarstka jest strukturą anatomiczną, która znajduje się kończynie górnej i przez którą przebiega nerw pośrodkowy oraz przebiegają ścięgna mięśni, dzięki którym nasze palce i nadgarstek są zdolne do wykonywania precyzyjnych ruchów.

Zespół cieśni nadgarstka (ICD 10 G56.0) jest zbiorem objawów, który związany jest z uciskiem na nerw pośrodkowy, który przebiega przez kanał nadgarstka. Tkanki miękkie, które otaczają ten nerw są w przebiegu zespołu cieśni nadgarstka obrzęknięte, dlatego też dochodzi do ucisku, co z kolei pociąga za sobą przykre objawy, przede wszystkim ból dłoni i mrowienie paców ręki.

Jakie są przyczyny zespołu cieśni nadgarstka?

Czasami zdarza się, że nie udaje się znaleźć żadnej konkretnej, uchwytnej przyczyny, która doprowadziła do rozwoju zespołu cieśni nadgarstka. Wówczas mówi się, że zespół cieśni jest zespołem idiopatycznycm. Jest jednak również szereg uchwytnych przyczyn, które mogą doprowadzić do powstania u pacjenta zespołu cieśni nadgarstka.

  1. Zespół kanału nadgarstka w większości przypadków powstaje na skutek powtarzania przez pacjenta przez wiele lat tych samych ruchów palcami i nadgarstkiem. Dlatego też zespół nadgarstka jest bardzo typowy dla osób wykonujących pracę biurową, które przez kilka godzin dziennie przez wiele lat wykonują te same ruchy. Poza tym zespół kanału cieśni nadgarstka, na skutek powtarzalności ruchów, może też powstawać między innymi u pianistów i innych muzyków, sekretarek, fryzjerów, czy też osób wykonujących ciągle te same prace ręczne.
  2. Zespół cieśni nadgarstka może także rozwinąć się u osób, które miewają powtarzalne urazy tej samej kończyny górnej, na przykład są to ciągle powtarzające się upadki. Poza tym zespół kanału nadgarstka może też wystąpić u osoby, która kilka razy złamała przedramię.
  3. Zespół kanału cieśni nadgarstka jest również charakterystyczny dla różnego rodzaju schorzeń narządu ruchu. Może on zatem dotknąć pacjentów chorujących na reumatoidalne zapalenie stawów czy też innego rodzaju choroby zapalne i autoimmunologiczne (między innymi może do niego dojść w przebiegu twardziny układowej).
  4. Do rozwoju kanału cieśni nadgarstka mogą także przyczynić się choroby związane z zaburzeniami układu endokrynologicznego oraz choroby ogólnoustrojowe – cukrzyca, niedoczynność tarczycy, dna moczanowa.
  5. Nieprawidłowości i wady kanału nadgarstka są też częstą przyczyną doprowadzającą do rozwoju kanału cieśni nadgarstka: zalicza się do nich kostniaki, gangliony i tłuszczaki.
  6. Za rozwój kanału cieśni nadgarstka może też być odpowiedzialna ciąża.

Jakie są objawy zespołu cieśni nadgarstka?

Objawy zespołu kanału cieśni nadgarstka są charakterystyczne, a stopień ich nasilenia uzależniony jest od stopnia ucisku na nerw, jak również od czasu występowania u pacjenta tego zespołu.

Do objawów zespołu cieśni nadgarstka zalicza się :

  1. Ból nadgarstka, któremu towarzyszy także ból palców i czasami ból przedramienia. Ból w nadgarstku jest zwykle pierwszym objawem, który pojawia się u pacjenta z zespołem cieśni nadgarstka. Trzeba pamiętać o tym, że bolący nadgarstek może dawać o sobie znać nie tylko w czasie wykonywania ruchów ręką, ale także w spoczynku, ból nadgarstka może pojawić się w nocy.
  2. Drętwienie nadgarstka i mrowienie dłoni i palców to objawy, które pojawiają się później niż dolegliwości bólowe. Nieprzyjemne drętwienie rąk i drętwienie palców potrafi obudzić pacjenta w nocy, często dolegliwości zmniejszają się, kiedy pacjent opuści kończynę do dołu.
  3. Osłabienie siły mięśni. Wraz z czasem trwania choroby mięśnie ręki stają się coraz słabsze, pacjent ma problem z wykonywaniem ręką precyzyjnych ruchów, nie może zacisnąć ręki w pięść, nie może też podnieść do góry przedmiotu, czy odkręcić nakrętki od butelki.

Objawy w zespole cieśni nadgarstka uzależnione są od stopnia zespołu.

  1. I stopień – jest to stopień wczesny, pacjenci zgłaszają jedynie okresowe dolegliwości bólowe, drętwienie oraz mrowienie palców i ręki.
  2. II stopień – to stopień pośredni, pacjenci zgłaszają stałe objawy pod postacią osłabienia czucia i zaburzenia precyzji w czasie wykonywania ruchów ręką, ból jest bardziej nasilony.
  3. III stopień – stopień zaawansowany, wszystkie powyższe objawy są bardzo mocno nasilone.

Badania w diagnostyce zespołu cieśni nadgarstka

Pacjent, który zaczyna odczuwać wszystkie powyżej opisane objawy, zgłasza się do lekarza pierwszego kontaktu. Na podstawie dokładnie zebranego wywiadu lekarz może już podejrzewać zespół cieśni nadgarstka. Aby wstępnie potwierdzić swoje przypuszczenia, lekarz wykonuje dwa testy:

  1. Test Tinela – w czasie opukiwania okolicy unerwianej przez nerw pośrodkowy, pacjent odczuwa drętwienie i mrowienie w palcach unerwianych przez ten nerw.
  2. Test Phalena – przy zgięciu nadgarstka na okres 60 sek., pacjent z zespołem cieśni nadgarstka zaczyna odczuwać mrowienie, które promieniuje w kierunku ramienia.

Po wykonaniu tych testów lekarz może postawić wstępną diagnozę i zwykle kieruje pacjenta dalej, do specjalisty, który ponownie bada pacjenta, a następnie zleca badanie USG, czasami też rezonans magnetyczny, aby dokładnie ocenić stopień nasilenia zmian. Poza tym wskazane jest też wykonanie badania przewodzenia nerwowego, elektromiografii, które ostatecznie potwierdzi rozpoznanie i pokaże, w jakim stopniu jest uszkodzony nerw.

Leczenie zespołu cieśni nadgarstka

Leczenie cieśni nadgarstka może obejmować zarówno leczenie zachowawcze, jak i leczenie operacyjne, wszystko uzależnione jest od stopnia nasilenia zmian i stanu pacjenta.

Ćwiczenia w domu i fizjoterapia w leczeniu cieśni nadgarstka

Leczenie domowe w zespole cieśni nadgarstka w okresie, kiedy u pacjenta obecne są ostre objawy zespołu cieśni nadgarstka, obejmuje przede wszystkim stosowanie leków, które działają przeciwbólowo i przeciwzapalnie, są to środki zaliczane do niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Poza tym pacjent zazwyczaj wymaga także stosowania glikokortykosteroidów, zarówno w postaci miejscowych iniekcji, a czasami także w formie doustnej. Niekiedy zaleca się też stosowanie witaminy B6. Poza tym pacjent musi też unikać nadmiernego obciążania nadgarstka, nadwyrężony nadgarstek bowiem będzie dawał jeszcze większe dolegliwości.

Poza tym leczenie domowe zespołu cieśni nadgarstka obejmuje również właściwą rehabilitację. Ćwiczenia na cieśń nadgarstka to przede wszystkim ćwiczenia rozciągające i rozluźniające, które mają na celu przede wszystkim poprawić ukrwienie, wzmocnić mięśnie oraz poprawić ruchomość w stawie. Czasami także stosuje się tzw. neuromobilizajce, czyli terapię polegającą na manualnym napinaniu i rozciąganiu miejsc, przez które przebiegają nerwy, w tym przypadku nerw pośrodkowy. Nierzadko pomocne okazuje się również stosowanie właściwie dobranych ortez (stabilizatorów) oraz tzw. kinesiotaping (plastrowanie dynamiczne), polegający na przyklejaniu przez fizjoterapeutę specjalnych plastrów, które zmniejszają napięcie mięśni oraz poprawiają ruchomość w stawie.

Operacja w leczeniu cieśni nadgarstka – metody, rekonwalescencja, rehabilitacja po operacji

Operacja w zespole cieśni nadgarstka jest konieczna wówczas, kiedy zawodzą wszystkie metody leczenia zachowawczego, a przykre dolegliwości zaczynają się nasilać. Operacja nadgarstka ma na celu odbarczenie nerwu pośrodkowego – chodzi zatem o to, aby zniwelować jego ucisk, co można osiągnąć poprzez właściwe podcięcie mięśni. Zabieg operacyjny zespołu cieśni może się odbyć zarówno metodą tradycyjną, jak i metodą endoskopową.

Zespół cieśni nadgarstka po operacji także wymaga dalszego właściwego postępowania. Pacjent ma unieruchomioną w ortezie kończynę, która dodatkowo musi być zaopatrzona w temblak. Pacjent nie może nadmiernie obciążać operowanej kończyny, nie wolno mu zatem pracować ciężko fizycznie, jak również nie powinien on wrócić do wykonywania ręką takich ruchów, które doprowadziły do powstania zespołu, a jeśli pacjent nie może zmienić swojej pracy, musi przede wszystkim pamiętać o tym, aby w czasie jej wykonywanie robić sobie przerwy, które będą odciążały jego rękę. Ważna jest też właściwie prowadzona rehabilitacja, którą zaleci lekarz prowadzący.

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. A. Szczeklik, P. Gajewski (red.), Interna Szczeklika. Podręcznik chorób wewnętrznych 2019, Medycyna Praktyczna, Kraków 2019.
  2. A. Prusiński, Neurologia Praktyczna, PZWL, Warszawa 2011.
  3. A. Bochenek, M. Reicher, Anatomia człowieka, PZWL, Warszawa 2007.

Podziel się: