Leczenie bólu ma być zasadą a nie przywilejem

W lutym tego roku rząd uchwalił nowelizację, która obejmuje prawem do leczenia bólu wszystkich pacjentów, a nie jedynie tych w terminalnym stadium choroby. By wdrożenie zmian było możliwe, konieczne są jednak kolejne regulacje, które zapewnią dostęp do terapii przeciwbólowej wszystkim pacjentom.

Łagodzenie bólu niezależnie od przyczyn i okoliczności przewiduje nowelizacja ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Dzięki niej każdy pacjent, niezależnie od typu schorzenia, wieku czy miejsca pobytu, ma mieć prawo do skutecznego leczenia bólu. Oznacza to, że personel medyczny musi stosować leki i dawki nie wedle własnego uznania, ale w sposób pozwalający ulżyć choremu w cierpieniu.

Ośrodki leczenia bólu w każdym województwie

O wprowadzenie dodatkowych regulacji do ustawy zabiegają eksperci z Polskiego Towarzystwa Badania Bólu. Z jego danych wynika, że choć w Polsce istnieje 230 ośrodków leczenia bólu, tylko 25 z nich jest w stanie oferować wielokierunkową terapię pacjentom z bólem przewlekłym. W świetle nowych przepisów specjaliści proponują ustalenie stałej liczby czterech poradni leczenia bólu w każdym województwie oraz do pięciu oddziałów klinicznych specjalizujących się w tym zakresie, utworzonych w ośrodkach akademickich. 

Narzędziem pomocnym z określeniu, czy pacjent kwalifikuje się do zaawansowanej terapii leczenia bólu, ma być „Karta podstawowej oceny nasilenia bólu”. Ma ona pomóc w przeprowadzeniu pogłębionego wywiady, który pozwoli stwierdzić potrzeby pacjenta w tym zakresie. To, jaka terapia zostanie zastosowana, ma pozostać w gestii lekarzy, ponieważ nowela nie uściśla zasad postępowania czy leczenia w zależności od źródła czy natężenia bólu. 

Leczenie bólu pod lupą NIK

Do czasu uchwalenia nowelizacji żadne przepisy nie regulowały kwestii leczenia bólu niezależnie od jego natężenie czy typu. W efekcie w wielu szpitalach procedury związane z leczeniem bólu, za wyjątkiem pooperacyjnego, nie były wdrażane. Uwagę na ten stan rzeczy zwróciła Najwyższa Izba Kontroli, która w listopadzie ubiegłego roku rozpoczęła ogólnopolską kontrolę dostępności terapii przeciwbólowej w siedmiu województwach: dolnośląskim, łódzkim, podlaskim, pomorskim, świętokrzyskim wielkopolskim i zachodniopomorskim. 

Brak bólu to prawo człowieka

Na brak systemowych rozwiązań w kwestii leczenia bólu zwracał uwagę także Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar. W piśmie skierowanym do ministra zdrowia wiosną 2016 roku podkreślał, że zapewnienie pacjentom dostępu do środków leczenia bólu to obowiązek państwa, który jest powszechnie zaniedbywany. Tak stanowi między innymi wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, zgodnie z którym narażanie pacjenta na chroniczny ból przez zaniechanie lub nieadekwatną pomoc jest równoznaczne z nieludzkim i poniżającym traktowaniem naruszającym konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. W opinii Bodnara obok koniecznych rozwiązań systemowych, leczenie bólu powinno być ujęte w procesie edukacji przyszłych lekarzy, którzy nie są uczeni diagnostyki i leczenia go na szeroką skalę.

Każdy pacjent ma prawo domagać się od lekarza nie tylko leczenia choroby, ale także ulżenia w bólu, jednak bez standardów te zalecenia są fikcją. Zmiana przepisów może to zmienić i tym samym dostosować polskie prawo do wymogów narzuconych przez Europejską Konwencję Praw Człowieka.

Źródło: Rzeczpospolita


Podziel się: