Problemy z zajściem w ciążę - leczenie

Współczesna medycyna dysponuje różnymi metodami leczenia niepłodności. Z chwilą rozpoznania należy dokonać wyboru terapii.

Niepłodność jest chorobą dwojga ludzi (pary), a nie pojedynczej osoby. Kobieta i mężczyzna, gdy żyją oddzielnie i nie pragną mieć potomstwa, mogą być w stanie najlepszego zdrowia. Wówczas, gdy są razem i chcą mieć dziecko, a kobieta nie zachodzi w ciążę, mówimy o chorobie zwanej niepłodnością.

Z chwilą kiedy zostanie ustalone rozpoznanie lub kiedy zostaną poczynione określone założenia lecznicze, dokonuje się wyboru sposobu terapii. Wyróżniamy następujące grupy metod leczenia niepłodności.

  • Pierwszą z grup jest leczenie farmakologiczne, które obejmuje zastosowanie preparatów hormonalnych, do których należą antyestrogeny (tamoksifen, cytrynian klomifenu), gonadotropiny (gonadotropina kosmówkowa – hCG będąca hormonem wydzielanym przez łożysko, rekombinowane gonadotropiny r-FSH, rLH (będące hormonami wydzielanymi przez przysadkę mózgową), hormony steroidowe (estrogeny, progestageny, kortykosteroidy), hormony tarczycy, antybiotyki, inne (bromokryptyna, metformina). Inną metodą leczenia zachowawczego oprócz farmakoterapii są hydrokuracje, leczenie borowinowe, kąpiele nasiadowe.
  • Drugą grupą metod jest leczenie chirurgiczne (laparoskopia, laparotomia). Tego typu leczenie polega na zabiegowej korekcie nieprawidłowości jajowodowych i okołojajowodowych. Stosuje się salpingolizę, która polega na uwalnianiu zrostów powstałych w jajowodach, stomatoplastkę i fimbrioplastykę, które polegają na otwieraniu jajowodów i plastyce strzępków jajowodowych. Usuwa się też nieprawidłowości występujące w obrębie macicy tj. usunięcie przegród wewnątrzmacicznych, mięśniaków macicy, zrostów wewnątrzmacicznych. Istnieje też możliwość wszczepienia jajowodów do macicy.
  • Trzecią grupą są techniki rozrodu wspomaganego medycznie – ART. Wśród nich wyróżnia się: inseminacje domaciczne - IUI, standardowe zapłodnienie pozaustrojowe oraz umieszczenie zarodków w macicy- IVF- ET, docytoplazmatyczne (do wnętrza komórki jajowej) wstrzykiwanie plemników – ICSI, pobieranie plemników z najądrzy – MESA, pobieranie plemników z jąder – TESA, pobieranie komórki jajowej od dawczyni – OD. Techniki rozrodu wspomaganego medycznie traktuje się jako jedyną metodę dającą szansę na ciążę lub jako metodę ostatniej szansy po wyczerpaniu innych, mniej zaawansowanych i mniej inwazyjnych sposobów leczenia.

IUI - polega na podaniu odpowiednią sondą do jamy macicy zawiesiny plemników. Nasienie musi być wcześniej spreparowane przez dodanie do niego odpowiednich preparatów.

IVF - ET - w pierwszej kolejności zachodzi hiperstymulacja jajników (COH), poprzedzona podawaniem doustnych środków antykoncepcyjnych przez jeden cykl. W COH stosuje się przede wszystkim agonistów GnRH (gonadoliberyny) i gonadotropiny. Po zakończeniu COH kolejnym etapem jest pobranie komórek jajowych pod kontrolą USG. W tym samym czasie partner oddaje nasienie, które po obróbce w laboratorium dodaje się do komórek jajowych. Po 24 godzinach sprawdza się czy komórki jajowe uległy zapłodnieniu, po kolejnych 24 godzinach zarodki w stadium 4-8 blastomerów są przenoszone do macicy. Do czasu spodziewanej miesiączki podaje się progestageny, wtedy też wykonuje się test ciążowy - jeśli jest ciąża, to progestageny podaje się do 12 - 14 tygodnia jej trwania.

ICSI - stosuje się, gdy występują defekty nasienia i gdy wcześniejsze próby leczenia za pomocą ART zakończyły się niepowodzeniem. Metoda ta polega na tym, że do poddanych wcześniej ,,obróbce’’ enzymatycznej komórek jajowych i komórek ziarnistych wprowadza się unieruchamiane i pozbawione witek plemniki.

Jak widać dysponujemy różnymi metodami leczenia niepłodności. Jednak po zdiagnozowaniu i zastosowaniu metod terapeutycznych nie ma stuprocentowej pewności co do zajścia w ciążę i ewentualnego jej donoszenia. Lekarz może posłużyć się tzw. „statystycznym przybliżeniem”, które pozwala tylko na określenie w procentach szansy na sukces terapeutyczny.

Teraz pokrótce zostaną przedstawione metody leczenia poszczególnych rodzajów niepłodności. W leczeniu niepłodności podstawowego znaczenia nabiera kwestia skuteczności postępowania terapeutycznego. W początkowym etapie leczenia stosuje się rożne metody i sposoby terapii, a kiedy one okażą się nieskuteczne można skorzystać z ART (techniki rozrodu wspomaganego medycznie).

  • W niepłodności hormonalnej, w której występują zaburzenia fazy lutealnej (skrócona druga faza cyklu miesiączkowego oraz obniżenie stężenia progesteronu mierzonego 7 dni po domniemanej owulacji) za racjonalne uznaje się podawanie progestagenów i hCG w drugiej fazie cyklu miesiączkowego. Wychodząc z założenia, że prawidłowa funkcja ciałka żółtego zależy od prawidłowej folikulogenezy, stosuje się leki stymulujące rozwój pęcherzyka jajnikowego. Podaje się antyestrogeny i gonadotropiny. W algorytmie postępowania bierze się pod uwagę IUI w cyklach naturalnych i stymulowanych. Metodą ostatniej szansy IVF - ET i ICSE. W przypadku oligoowulacji uwzględnia się stymulację jajników antyestrogenami, antyestrogenami z gonadotropinami, inseminację IUI w cyklach stymulowanych, a także ostatecznie IVF - ET i ICSI. W przypadku anowulacji, której przyczyną jest niedomoga podwzgórzowo-przysadkowa z hiperprolaktynemią i mlekotokiem podajemy agonistów serotoniny (najczęściej bromokryptynę), kiedy przyczyną jest niedomoga podwzgórzowo – przysadkowa bez hiperprolaktynemii powinno się zastosować gonadotropiny. W zespole policystycznych jajników pierwszoplanowe znaczenie ma obniżenie masy ciała oraz podawanie leków poprawiających tolerancję glukozy (np. metformina), często stosuje się też antyestrogeny (cytrynian klomifenu) i gonadotropiny, przy wyższych wartościach stężeń prolaktyny uzupełniająco podaje się bromokryptynę, przy wyższych stężeniach testosteronu glikokortykosteroidy. Jeśli leczenie farmakologiczne jest nieskuteczne metodą z wyboru jest laparoskopia i zabiegi na jajniku z użyciem lasera lub prądu elektrycznego.

W niepłodności spowodowanej czynnikiem jajowodowym należy odpowiedzieć na pytanie, czy istnieje szansa chirurgicznej korekty zmienionego chorobowo jajowodu. Do tego celu służą punktowe tabele oceny tej szansy, które mają uwiarygodnić wybór metody leczenia. Stosuje się leczenie operacyjne jajowodów w trakcie diagnostycznych laparoskopii. Należy jednak brać pod uwagę wiek kobiety – w przypadku kobiet około 35r. życia metoda z wyboru staje się ART (techniki rozrodu wspomaganego medycznie), najczęściej IVF - ET. Szanse terapeutyczne na ciążę są bardzo zróżnicowane, w przypadku zrostów po salpingolizie ok. 10 - 60%, mniej korzystne jest rokowanie w razie występowanie wodniaków jajowodu, gdyż po operacji jest to ok. 3 - 20%. Najkorzystniejsze rezultaty notuje się po zespoleniu wcześniej skoagulowanych lub podwiązanych jajowodów, bo ok. 30 - 70%.

Niepłodność spowodowana czynnikiem macicznym wymaga zastosowania metod zabiegowych: endoskopowych i chirurgicznych. Polegają one na rekonstrukcji macicy, przecinaniu lub wycinaniu przegród wewnątrzmacicznych, na przecinaniu zrostów wewnątrzmacicznych, wyłuszczaniu mięśniaków macicy, usunięciu polipów macicy. Skuteczność leczenia zabiegowego wynosi ok. 5 - 25% ciąż.

W przypadku niepłodności wywołanej czynnikiem szyjkowym stosuje się leki przeciwzapalne, małe dawki estrogenów, aby poprawić parametry śluzu szyjkowego a także glikokortykosteroidy w celu „wygaszania przeciwciał” (zablokowania ich produkcji), nie poprawia to jednak w zasadniczy sposób wyników leczenia niepłodności. Przy zadowalających i prawidłowych parametrach nasienia oraz przy prawidłowym stanie anatomicznym jajowodów i macicy szyjkowy czynnik niepłodności stanowi wskazanie do inseminacji domacicznych IUI (nie mniej niż 6). Skuteczność tej metody jest rzędu 3-10% na cykl. Nieskuteczne IUI skłania do decyzji o zastosowaniu IVF - ET jako metody ostatniej szansy.

Jeśli chodzi o czynnik męski niepłodności to nie znaleziono skutecznego farmakologicznego sposobu jej leczenia. Można czasami skorzystać z IUI, szczególnie wtedy kiedy defekty w nasieniu nie są duże, kiedy kobieta ma mniej niż 30 lat. Należy jednak pamiętać, że skuteczność tego typu procedur jest dość mała. W pozostałych przypadkach jedynym skutecznym leczeniem jest IVF połączone z ICSI.

W niepłodności idiopatycznej, w której trudno ustalić przyczynę można zastosować leczenie hormonalne bądź techniki rozrodu wspomaganego medycznie (ART). 


Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus