Świerzb – przyczyny, objawy, leczenie - portal DOZ.pl
Świerzb skóry – objawy, rozpoznanie, leczenie. Na jakich partiach skóry występuje najczęściej?
Aleksandra Kańtoch

Świerzb skóry – objawy, rozpoznanie, leczenie. Na jakich partiach skóry występuje najczęściej?

Świerzb (łac. Scabies) jest zakaźną chorobą skóry wywołaną przez pasożyta pochodzącego z rodziny roztoczy. Do zakażenia tym pasożytem dochodzi zazwyczaj drogą bezpośredniego kontaktu, ale możne on również przenosić się przez przedmioty. Dominującym objawem jest świąd skóry, który jest szczególnie dokuczliwy w godzinach nocnych. Zmiany skórne w przebiegu świerzbu mogą być minimalne lub wręcz przeciwnie- bardzo nasilone. Świerzbem zarazić może się każdy- bez względu na wiek, płeć czy status społeczny i wbrew pozorom często ma niewiele wspólnego z zaniedbaniami higienicznymi.

Co to jest świerzb i jaki jest okres jego wylęgania? 

Czynnikiem wywołującym jest świerzbowiec ludzki (Scaropteshominis). Pasożyty te drążą tunele w ludzkim naskórku- proces ten zazwyczaj odbywa się nocą z prędkością ok. 2-3 mm na dobę. Samica składa dziennie ok. 2-3 jaj i po kilku tygodniach ginie. Z jaj wylegają się larwy, które w ciągu kolejnych 3 tygodni ulegają przekształceniu w dojrzale osobniki, a te z kolei przedostają się na powierzchnię skóry, gdzie rozpoczyna się proces kopulacji. Ze względu na niewielkie rozmiary pasożytów (ok. 0,5 mm długości) nie jest możliwe dostrzeżenie ich gołym okiem. Okres wylęgania choroby może wynosić od 3 dni do 3 tygodni, co oznacza, że zarażona osoba może nie mieć żadnych objawów ani zmian skórnych, a stanowi źródło zarażenia dla innych osób.

Do zakażenia świerzbem dochodzi drogą bezpośredniego kontaktu z zarażoną osobą (np. podczas stosunku płciowego) lub za pośrednictwem ubrań, pościeli czy przedmiotów, których dotykał zarażony. Szacuje się, że świerzbowce nie mogą przeżyć dłużej niż 3-4 dni poza skórą człowieka, dlatego takie rzeczy jak np. bielizna, ubrania czy też pościel osoby zarażonej nie powinny być używane przez okres co najmniej 7 dni.

Czynniki sprzyjające zakażeniu świerzbowcem ludzkim:

  • stany obniżonej odporności (np. zakażenie wirusem HIV, przyjmowanie leków immunosupresyjnych),
  • stany wyniszczenia fizycznego,
  • choroby psychiczne,
  • zamknięte skupiska ludzi, takie jak domy opieki społecznej, szkoły, szpitale,
  • niski status socjoekonimiczny (zakażenie w takich warunkach szerzy się łatwiej i szybciej).

Objawy świerzbu

Dominującym objawem jest silny, rozległy świąd skóry, który zazwyczaj oszczędza głowę i szyję, nasila się natomiast w godzinach wieczornych oraz w nocy. Dzieje się tak dlatego, że pod wpływem rozgrzania ciała w ciepłej kąpieli i pościeli dochodzi do uaktywnienia się świerzbowców. Często świąd skóry jest tak silny, że utrudnia zasypianie. Okres trwania tej choroby zależy od nasilenia świerzbu.

W wyniku drapania i pocierania  powstają na skórze przeczosy (linijnie układające się ślady po drapaniu) i nadżerki (powierzchowne ubytki naskórka), a także może dojść do wtórnych zakażeń bakteryjnych w obrębie zmian skórnych. Ponadto występują zazwyczaj grudki obrzękowe oraz pęcherzyki. U niemowląt i małych dzieci oprócz grudek częściej występują zmiany o typie pęcherzyków i krostek – zwłaszcza w obrębie dłoni i stóp.

Polecane dla Ciebie

Świerzb skóry – na jakich partiach występuje najczęściej?

Świerzb najczęściej pojawia się na:

  • palcach rąk (zwłaszcza ich boczna powierzchnia),
  • okolicy nadgarstków,
  • fałdach i zgięciach skórnych,
  • okolicy pępka,
  • okolicy brodawek sutkowych u kobiet,
  • pośladkach,
  • okolicach płciowych u mężczyzn (na skórze prącia i moszny nierzadko stwierdza się zmiany o typie rumieniowych grudek czy nawet guzków),
  • dłoniach i podeszwach stóp (zajęcie tej okolicy jest charakterystyczne u małych dzieci i niemowląt, ponadto może u nich czasami dochodzić do zajęcia głowy i szyi).

Na bocznych powierzchniach palców rąk można stwierdzić tzw. nory świerzbowcowe, czyli wydrążone przez samice tunele w naskórku, które widoczne są jako linijne lub pofalowane prążki koloru skóry prawidłowej o długości od kilku do kilkunastu milimetrów. Świerzbowce oprócz składania jaj, pozostawiają w miejscu bytowania również swoje odchody, które  także mogą wywoływać reakcję alergiczną i nasilać zarówno świąd jak i powstawanie zmian skórnych.

U osób, które dbają o higienę osobistą zmiany skórne mogą być bardzo słabo widoczne lub może ich nie być wcale.

Jedną z odmian świerzbu o ciężkim przebiegu jest świerzb norweski. Jego nazwa pochodzi od pierwszego opisu pochodzącego z Norwegii. Częściej występuje u osób starszych cierpiących na choroby psychicznie oraz ze znacznie upośledzoną odpornością. Charakteryzuje się obecnością grubych, nawarstwionych strupów oraz nadmiernie zrogowaciałych zmian. Mogą również pojawić się wykwity brodawkowate, które najczęściej lokalizują się na rękach i stopach. Na skórze twarzy, szyi, owłosionej skórze głowy i tułowia występują zazwyczaj zmiany rumieniowo-złuszczające.

Leczenie świerzbu

Lekiem z wyboru przy świerzbie jest permetryna w kremie. Nakłada się go równomiernie na całe ciało (w tym również na szyję, kark, dłonie, podeszwy stóp, okolice podpaznokciowe rąk i stóp, okolicę narządów płciowych, szparę międzypośladkową) raz dziennie (zazwyczaj wieczorem po uprzedniej kąpieli) i pozostawia na ok. 8-12 godzin. W tym czasie pacjent nie powinien się myć ani kąpać. Jeżeli w ciągu tych 8-12 godzin umyje ręce lub inne okolice ciała, powinien ponownie nałożyć krem na umyte miejsca. Po upływie tego czasu lek zmywa się z powierzchni skóry. W razie utrzymywania się objawów chorobowych kurację zaleca się powtórzyć po ok. tygodniu. Poza tym w leczeniu świerzbu można zastosować pastę siarkową, benzoesan benzylu oraz doustną iwermektynę.

Czasami lekarz może przepisać dodatkowo leki przeciwhistaminowe, zewnętrzne preparaty steroidowe lub krotamiton – głównie w celu złagodzenia świądu skóry, jednak należy podkreślić, że krotamiton poza działaniem przeciwświądowym nie działa przeciwko pasożytom świerzbowca. W przypadku zmian wtórnie zakażonych bakteryjnie stosuje się w określonych przypadkach antybiotykoterapię. Po zastosowanym leczeniu przeciwświerzbowcowym skóra może być przesuszona i podrażniona, co może objawiać się -mimo skutecznego leczenia- jej dalszym świądem. Należy starać się poinformować pacjenta o tym, że jest to stan przejściowy, a po zakończonej kuracji zastosować odpowiednie emolienty.

Bardzo ważne jest jednoczesne leczenie wszystkich domowników, partnerów seksulanych, osób z najbliższego otoczenia- nawet jeżeli nie mają zmian skórnych i nie skarżą się na świąd skóry.

Niezwykle istotne w walce ze świerzbem są również dodatkowe działania, które zmniejszają ryzyko ponownego zarażenia, mianowicie:

  • Po zakończonej terapii należy zmienić bieliznę, ubrania, pościel, ręczniki i wyprać je razem z odzieżą używaną w ciągu ostatnich kilku dni w wysokiej temperaturze, następnie wyprasować gorącym żelazkiem i nie używać uprzednio noszonej bielizny oraz odzieży przez okres ok. 2-3 tygodni.
  • Należy dokładnie odkurzyć wszystkie tapicerowane meble w domu, dywany, podłogi, materace, tapicerkę samochodową itp.
  • Rzeczy nieprzeznaczone do prania umieścić w dużym, szczelnie zamkniętym plastikowym worku i tak przetrzymywać je przez co najmniej tygodnia, a następnie po upływnie tego czasu dokładnie wytrzepać, w miarę możliwości wyczyścić lub oddać do czyszczenia (np. do pralni chemicznej).

Świerzb – rozpoznanie

Rozpoznanie lekarz ustala na podstawie wywiadu oraz badania. Czasami w trakcie badania przedmiotowego udaje się zauważyć obecność wyżej opisanych charakterystycznych nor świerzbowcowych. W przypadkach wątpliwych lekarz dermatolog może zlecić wykonanie badania zeskrobin naskórka (za pomocą igły lub skalpela), które następnie ogląda się pod mikroskopem w celu uwidocznienia pasożyta.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Przekrwione oczy u dzieci i dorosłych – co mogą oznaczać? Co stosować na zaczerwienione oko?

    Przekrwione oczy mogą być wynikiem zarówno urazów mechanicznych, jak i chorób. Bardzo często zaczerwienionym oczom towarzyszą inne objawy, takie jak świąd, łzawienie, pieczenie czy obrzęk powiek. Co robić, gdy zauważymy u siebie „czerwone oko”? Kiedy powinniśmy udać się z do lekarza? Podpowiadamy. 

  • Spondyloza – przyczyny, objawy, leczenie

    Mianem spondylozy określa się patologiczne zmiany obejmujące struktury kostne oraz dyskowe w obrębie kręgosłupa. Można spotkać się także z nazwami choroba zwyrodnieniowa dysku czy choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa, która określana jest także mianem spondyloartrozy. 

  • Norowirusy – charakterystyka, objawy zarażenia, leczenie

    1/3 przypadków zakażeń norowirusami dotyczy dzieci poniżej 5. roku życia., jednak norowirusy bardzo łatwo przenoszą się również na osoby dorosłe i wywołują te same dolegliwości. Jakie są objawy zakażenia norowirusem? Co robić, by zapobiegać zarażeniu? Podpowiadamy.

  • Hipotermia – przyczyny, objawy, pierwsza pomoc

    Hipotermia to wychłodzenie organizmu, do którego dochodzi, gdy temperatura ciała spada poniżej 35℃. Co ją może spowodować? Czy jej skutki mogą być groźne dla zdrowia? Jak wygląda pierwsza pomoc osobie z hipotermią? Podpowiadamy.

  • Ostroga piętowa – przyczyny, objawy, leczenie, domowe sposoby

    Ostroga piętowa jest rodzajem narośli kostnej – osteofitu. Tworzy się w wyniku przeciążeń, mikrourazów stopy, co poprzedzają zazwyczaj kontuzje rozcięgna podeszwowego oraz mięśni łydki. Sama ostroga jest jedynie objawem, a nie przyczyną dolegliwości. Jest potoczną nazwą zapalenia rozcięgna podeszwowego. 

  • Zespół ciasnoty podbarkowej – objawy, leczenie, rehabilitacja

    Zespół ciasnoty podbarkowej to schorzenie, w przebiegu którego dochodzi do uciśnięcia stożka rotatorów przez sąsiednie struktury. Objawy konfliktu podbarkowego to ból barku nasilający się przede wszystkim podczas unoszenia ręki ponad głowę, ograniczenie zakresu ruchomości stawu, osłabienie siły mięśniowej. 

  • Osteofity – przyczyny, objawy, leczenie narośli kostnych

    Osteofity to narośla kostne przybierające postać haczyków bądź kolców, które powstają w miejscach narażonych na przeciążenia, mikrourazy czy stany zapalne. Nie są one samodzielną jednostką chorobową, a towarzyszą, jako jeden z objawów, takim schorzeniom, jak zwyrodnienia stawów, choroby reumatyczne, wady postawy czy złamania kompresyjne. Jak rozpoznaje się osteofity?

  • Domowe sposoby na kaszel – naturalne metody na kaszel suchy i mokry

    Kaszel jest powszechną dolegliwością, o czym świadczy dość duża ilość konsultacji w gabinetach lekarskich, podczas których zgłaszany jest jako jedna z głównych dolegliwości. Kaszel towarzyszy infekcjom, alergii, jak również może on wystąpić nagle, jako naturalny odruch obronny organizmu przed czynnikami zewnętrznymi. Bez względu na przyczynę jego występowania, stanowi on utrudnienie codziennego funkcjonowania, dlatego warto wiedzieć jak za pomocą domowych sposobów możemy sobie z nim radzić. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij