Róża - choroba skóry. Przyczyny, objawy i leczenie

Róża jest zakaźną chorobą skóry wywoływaną przez paciorkowce beta-hemolizujące. Nie należy jej mylić z różyczką, która jest inną jednostką chorobową. Róża to zapalenie skóry i tkanki podskórnej rozprzestrzeniające się wzdłuż naczyń chłonnych skóry (powierzchowne zapalenie naczyń chłonnych).

Słowo „róża” wywołuje u większości z nas pozytywne skojarzenie, wyobrażamy sobie pięknie pachnący kwiat, symbol miłości. Niestety, pod tym pojęciem kryje się również choroba skóry i tkanki łącznej. Pomimo niegroźnej nazwy róża jest poważnym stanem zapalnym, który może powodować objawy uogólnione, takie jak dreszcze, gorączka i wymioty.

Róża – co to za choroba? Jakie są jej przyczyny?

Róża jest chorobą o etiologii bakteryjnej.  Najczęściej wywołują ją paciorkowce B-hemolizujące z grupy A – głównie Streptococcus pyogenes. Ponadto może dojść do nadkażenia zmiany gronkowcem, zwłaszcza gdy nie zostanie podjęte odpowiednie leczenie. Choroba róża objawia się jako nadmiernie ucieplona, żywoczerwona, obrzęknięta, błyszcząca, bolesna i wyraźnie odgraniczona od zdrowej tkanki zmiana skórna. Wyróżnia się kilka postaci klinicznych, które różnią się między sobą nie tylko wyglądam zmiany, ale też stanem ogólnym pacjenta:

• róża pęcherzowa – na skórze obecne są duże pęcherze o średnicy powyżej 1  centymetra, które wypełnia treść surowicza, a w przebiegu choroby płyn może mętnieć. Pęcherze powstają najczęściej w wyniku długotrwale utrzymującego się obrzęku zapalnego kończyny oraz nadkażenia zmiany skórnej gronkowcem,
• róża krwotoczna – w otoczeniu rumienia zapalnego znajdują się krwawe wybroczyny, mogą występować pęcherze z krwawą treścią,
• róża zgorzelinowa – w tej postaci dochodzi do nadkażenia róży bakteriami beztlenowymi, których charakterystyczną cechą jest zdolność do wnikania w głębsze warstwy skóry i w tkankę podskórną. Skutkiem jest powstanie martwicy, a stan ogólny chorego jest cięższy niż w innych postaciach,
• róża wędrująca – po niepełnym wyleczeniu róży, pozostające w organizmie paciorkowce mogą przemieszczać się drogą naczyń limfatycznych i wywoływać zmiany skórne w innych lokalizacjach.

Innymi czynnikami predysponującymi do zachorowania na różę są:

• przewlekły obrzęk kończyny,
• przebyta zakrzepica żył głębokich,
• miejscowy uraz skóry,
• stan po operacji żylaków lub po pobraniu żyły do pomostowania aortalno-wieńcowego,
• cukrzyca,
• dożylne przyjmowanie narkotyków,
• przewlekłe choroby skóry ze świądem,
• grzybica skóry,
• alkoholizm,
• zaniedbania higieniczne.

W jaki sposób można zarazić się różą?

Wrotami zakażenia, czyli drogą wnikania bakterii do organizmu, jest niewielka rana, a nawet ślad po ugryzieniu przez owada u osób predysponowanych do wystąpienia róży. Źródłem paciorkowców mogą być przedmioty zakażone bakteriami lub bakterie znajdujące się w jamie nosowo-gardłowej czy w okolicach odbytu u pacjentów będących ich nosicielami. Wówczas wystarczające jest przeniesienie bakterii z tych okolic na uszkodzoną skórę.

Jak długo trwa choroba róża?

Odpowiednio leczona róża trwa 1–2 tygodnie. Następnie nieco dłużej może trwać złuszczanie skóry w miejscu zakażenia. Długotrwale może utrzymywać się zaczerwienienie oraz obrzęk – zwłaszcza w obrębie kończyny dolnej.

Leczenie róży – leczenie domowe i specjalistyczne

W momencie wystąpienia pierwszych objawów róży warto podjąć leczenie domowe, którego celem jest uśmierzenie bólu, zmniejszenie obrzęku i ucieplenia kończyny. W tym celu można zastosować miejscowe okłady przygotowane w sposób jałowy z gazy i schłodzonej soli fizjologicznej oraz unieść kończynę powyżej poziomu klatki piersiowej. W przypadku róży na nodze chodzenie jest niezalecane, ponieważ utrudnia odpływ chłonki z kończyny, co może powodować narastanie obrzęku.

W miejscowych stanach zapalnych skóry zastosowanie znajdują także niektóre zioła, m.in. rumianek, krwawnik pospolity, prawoślaz i podbiał. Róży często towarzyszy wysoka gorączka, którą obniżyć można stosując leki z grupy NLPZ, np. ibuprofen. Mają one również działanie przeciwzapalne, dzięki czemu ograniczają proces chorobowy w skórze.

Należy bezwzględnie pamiętać, aby zgłosić się do lekarza rodzinnego, ponieważ róża, jako choroba bakteryjna, zażegnana może zostać jedynie za pomocą antybiotykoterapii. Najczęściej stosowane są penicyliny, a leczenie trwa 5–7 dni. W niektórych przypadkach lekarz może zadecydować o dołączeniu maści sterydowej do stosowania miejscowego w obrębie stanu zapalnego.

Choroba róża – o co zapytać lekarza podczas wizyty?

Lekarz powinien wdrożyć odpowiednie leczenie, a także poinformować pacjenta o tym, jakie czynniki ryzyka doprowadziły u niego do wystąpienia róży. Podstawą zapobiegania nawrotowi róży jest wyeliminowanie czynników predysponujących do jej powstawania – przede wszystkim wyleczenie przewlekłego obrzęku kończyny. Podczas wizyty można uzyskać wskazówki odnośnie domowej profilaktyki oraz specjalistycznego leczenia obrzęku. Jeżeli metody te okażą się nieskuteczne lub niemożliwe do przeprowadzenia u pacjenta, rutynowo zostanie włączona profilaktyka antybiotykowa.