Odra – jak nie pomylić jej z innymi chorobami?
Krzysztof Słomiak

Odra – jak nie pomylić jej z innymi chorobami?

Odra to jedna z najgroźniejszych wirusowych chorób zakaźnych. A czym tak właściwie są choroby zakaźne? Choroby te wywoływane są przez baterie, wirusy i grzyby. Odra uznawana jest za tzw. chorobę wieku dziecięcego, ale nie oznacza to, że osoby dorosłe nie są w grupie ryzyka. Obecnie zaczyna powracać problem z nową falą zachorowań, wynikającą z modnego ostatnimi czasy i mało racjonalnego trendu unikania szczepień ochronnych.

Na terenie Polski w okresie od 1 stycznia do 15 listopada 2018 roku odnotowano 193 przypadki zachorowań na odrę. W analogicznym okresie roku 2017 zgłoszono ich 60. Wskazuje to, że choroba ewoluuje i przybiera na sile. Aby się ochronić, ważna jest odpowiednia diagnostyka i profilaktyka, w tym profilaktyka szczepienna.

Objawy odry

Odrę wywołuje wirus odry (z rodziny paramyksowirusów). Odra, podobnie jak różyczka, świnka, ospa wietrzna oraz szkarlatyna, przenoszona jest drogą kropelkową, a więc już przebywanie w tym samym pomieszczeniu z osobą chorą, która kaszle lub kicha może skutkować zakażeniem. Objawy tych chorób również są bardzo podobne, przypominają początki zwykłego przeziębienia, natomiast wysypka pojawia się dopiero po kilku dniach.

Co ważne, od chwili zakażenia do wystąpienia objawów może minąć nawet 10 dni. Jest to tak zwany okres wylęgania i może przebiegać bezobjawowo. Następnymi objawami są wysoka gorączka, nieżyt nosa i spojówek, kaszel, światłowstręt – trwają one około 2-3 dni. Następnie pojawia się wysypka na całym ciele. W okresie zdrowienia wysypka zaczyna blednąć i zanikać w takiej kolejności, w jakiej się pojawiła, pozostawiając brązowe przebarwienia i delikatne łuszczenie się skóry.

Nie ma leczenia swoistego; leczenie odry jest objawowe.

Ospa – zły brat bliźniak odry

Objawami ospy wietrznej są gorączka utrzymująca się nawet przez tydzień i czerwone krostki na całym ciele, które wraz z upływem czasu wypełniają się płynem surowiczym, a osuszeniu ulegają po tygodniu. Wokół krostek pojawia się czerwona obwódka.

Wysypka w ospie wietrznej początkowo przyjmuje formę plamek, a następnie swędzących zaczerwienionych grudek, które po kilku godzinach przyjmują wypełniają się płynem surowiczym. W ciągu 2-3 dni pęcherzyki ulegają przemianie w krosty, a po 3-4 dniach przysychają w strupki. Po zejściu wykwitów pozostają przemijające małe blizny i przebarwienia, trwałe blizny pozostają w przypadku bakteryjnego nadkażenia wykwitów.

Obecnie leczenie polega na stosowaniu preparatów przeciwgorączkowych oraz przeciwświądowych.  Niestety ani szczepionka, ani nawet przebycie choroby nie zagwarantują, że nie zachorujemy ponownie. Osoby dorosłe narażone są na półpasiec wywoływany przez tego samego wirusa.

Różyczka – inna odmiana choroby wirusowej

Różyczka to choroba, która jest szczególnie niebezpieczna dla kobiet w ciąży, ponieważ może prowadzić do wad rozwojowych płodu, a nawet poronienia. Typowe pierwsze oznaki choroby to powiększone węzły chłonne przy uszach oraz z tyłu głowy. Następnie pojawia się różowa wysypka na twarzy, a później na całym ciele.

Na skórze pojawiają się małe czerwone plamki, które z czasem zlewają się w jedną, dając wrażenie czerwonej skóry – stąd też nazwa samej choroby. Trwa ona zwykle 3 dni. Dodatkowo może pojawić się ból gardła, sporadycznie gorączka. Przebycie choroby powoduje trwałą odporność.

Wysypka na twarzy i tułowiu podobna jest bardzo do odrowej, jednak same objawy są mniejsze i stan chorego jest lepszy. W ciągu 2-3 dni wysypka znika i nie pozostawia żadnych śladów.

Świnka – nagminne zapalenie przyusznic

Świnka to choroba charakteryzująca się obrzękiem ślinianek oraz ich bólem. Objawami towarzyszącymi są również ból głowy i gorączka, mogą pojawić się wymioty.

Osoba chora powinna pozostać w domu aż do ustąpienia obrzęku, ponieważ bardzo groźne są powikłania świnki, np. zapalenie ucha środkowego, stawów, a u mężczyzn nawet zapalenie jąder, które nieleczone może skutkować bezpłodnością.

Szkarlatyna – wysypka, ale nie na całym ciele

Szkarlatyna – inaczej zwana płonicą – jest bakteryjną chorobą zakaźną, której okres wylęgania trwa krótko (od doby do 5 dni).  Zaczyna się nagłą gorączką, bólem brzucha oraz gardła, natomiast wysypka występuje dopiero w drugiej dobie choroby. Jest drobnoplamista i obejmuje przede wszystkim okolice pachowe, pachwinowe, pośladki, twarz z pominięciem fałd nosowych i brodowych. Ustępuje nawet po kilku godzinach lub kilku dniach. Później skóra ulega złuszczeniu – najpierw z twarzy, później z tułowia i na samym końcu z dłoni i stóp. Gardło w płonicy jest zaczerwienione, natomiast na języku pojawia się biały nalot z czerwonymi brodawkami.

Płonicę leczymy antybiotykami, ważne jest także odpowiednie nawodnienie. Leczenie odbywa się zwykle w domu, jedynie w ciężkich przypadkach wymagane jest leczenie szpitalne. Najczęstszymi powikłaniami są zapalenie ucha środkowego, nerek, stawów.

Na szkarlatynę można zachorować nawet 3 razy ze względu na występowanie trzech typów toksyn bakteryjnych. Na tę chorobę nie ma dostępnych szczepionek.

Charakterystyczne elementy przebiegu odry

Odrę łatwo pomylić z ospą i różyczką. Da się jednak te choroby odróżnić.

Odrze towarzyszą krostki na całym ciele. W odróżnieniu od innych wymienionych chorób, odra rozwija się bardzo powoli, ponieważ okres wylęgania, kiedy nie ma widocznych objawów, może trwać nawet do 3 tygodni. Okres zakażalności występuje natomiast do wystąpienia wysypki.

Chorobę można podzielić na kilka faz. Pierwszą z nich, po bezobjawowej fazie wylęgania, jest faza nieżytowa. Charakteryzuje się ona wysoką gorączką – ok. 39oC – a także nieżytem nosa, gardła, suchym kaszlem i zapaleniem spojówek. Po 3 dniach w jamie ustnej pojawiają się białe plamki z czerwoną obwódką, tzw. plamki Koplika. Ten objaw jest swoisty dla odry. Po tej fazie następuje faza wysypkowa. Początkowo wysypka pojawia się na górnych partiach ciała, a następnie zajmuje całe ciało. Barwa krostek jest zróżnicowana – od różowej, aż po brązowe grudki w końcowym etapie. Co ważne, wysypka znika w takiej samej kolejności w jakiej się pojawiała i zwykle trwa to 4 dni.

„Leczenie” odry

Leczenie polega na łagodzeniu objawów, a więc stosuje się leki przeciwgorączkowe, przeciwzapalne i przeciwkaszlowe. W przypadku występowania zapalenia krtani należy stosować kortykosteroidy wziewne, natomiast przy zakażeniu bakteryjnym w ruch idzie antybiotyk.

Najczęstszymi powikłaniami odry są zapalenie płuc, oskrzeli, a także zapalenie ucha środkowego. Nie od dziś wiadomo, że osoby starsze oraz dzieci przechodzą chorobę znacznie ciężej niż dorośli.

Należy podkreślić bardzo wysoką efektywność szczepień przeciw odrze. Po podaniu pierwszej dawki szczepionki odporność uzyskuje ok. 95-98% osób zaszczepionych. Natomiast podanie drugiej dawki szczepionki pozwala osiągnąć odporność u niemalże 100% osób zaszczepionych. Warto z tego powodu skorzystać z tej ochrony.

Różnicowanie chorób wysypkowych jest częstym problemem zarówno dla farmaceutów, jak i lekarzy. Aby diagnoza była jak najbardziej trafna, nie można opierać się jedynie na zmianach skórnych, lecz trzeba przeanalizować szereg czynników towarzyszących chorobie oraz sytuację epidemiologiczną. W ocenie, co dolega nam lub naszemu dziecku, na pewno będzie mógł nam pomóc lekarz.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Osteopatia – czym zajmuje się osteopata i w jakich chorobach może pomóc?

    Osteopatia zajmuje się diagnostyką oraz leczeniem zaburzeń układu ruchu, narządów wewnętrznych oraz układu współczulnego. Za jej twórcę uznaje się amerykańskiego lekarza Andrewa Taylora Stilla, który stworzył American School of Osteopathy – instytucję zrzeszającą i kształcącą specjalistów z tej dziedziny. Jakie są wskazania do osteopatii? Jakie techniki stosuje osteopata?

  • Spray do uszu – jak działa? Jak wybrać najlepszy preparat do czyszczenia uszu?

    Woskowina to naturalna substancja tłuszczowa o właściwościach zmiękczających i bakteriobójczych, zaś jej ilość regulowana jest dzięki mechanizmowi samooczyszczania ucha. Zwiększona produkcja woskowiny może skutkować tworzeniem się czopów, którym towarzyszą objawy, takie jak stopniowa utrata słuchu, uczucie zatkanego ucha, szumy uszne czy ból ucha o różnym nasileniu. Prawidłowe i skuteczne czyszczenie pozwala wspomóc proces samooczyszczania oraz zapobiega powstawaniu poważniejszych dolegliwości. Jak wybrać najlepszy spray do uszu?

  • Profilaktyka 40 PLUS – program Ministerstwa Zdrowia

    Zgodnie z założeniami nowego programu zdrowotnego od 1 lipca 2021 osoby w wieku 40 lat i powyżej mogą skorzystać z pakietu badań diagnostycznych. Dowiedz się, jakie badania można wykonać? Z jakimi schorzeniami najczęściej zmagają się Polacy w średnim wieku?

  • Zatrucie grzybami – objawy i pierwsza pomoc

    Według Światowej Organizacji Zdrowia co roku 2% populacji szuka pomocy medycznej z powodu zatrucia grzybami. Mimo wieloletniego doświadczenia w diagnozowaniu i leczeniu tego schorzenia wstępna diagnoza jest złożona i wymaga różnicowania oraz dokładnego określenia, jakie grzyby wywołały zatrucie (może to być zatrucie kilkoma rodzajami grzybów). Trudności związane są w większości przypadków z różnymi objawami i zespołami toksykologicznymi, które pojawiają się pod wpływem toksyn grzybowych. W związku z rozpowszechnieniem diagnozy ostrego zatrucia grzybami, każdy powinien zdawać sobie sprawę z doraźnych metod leczenia w tym przypadku. 

  • Zapalenie krtani – przyczyny, objawy, leczenie

    Nagła duszność i szczekający kaszel w środku nocy u dziecka wywołują często panikę u rodziców i opiekunów. Objawy te mogą świadczyć o ostrym zapaleniu krtani. Dowiedz się, kiedy konieczne staje się wezwanie pogotowia do małego pacjenta. Sprawdź również, kiedy zwykła chrypka może oznaczać przewlekłe zapalenie krtani i powinna skłonić nas do wizyty u lekarza.

  • Diabetomat – urządzenie ułatwi życie osobom chorym na cukrzycę

    Naukowcy z Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie opracowali urządzenie, które pozwoli diabetykom zastąpić klasyczne pomiary stężenia cukru we krwi. W jaki sposób działa? Kiedy będzie można go kupić? Jakie inne nieinwazyjne urządzenia monitorowania glikemii powstały w ostatnim czasie?

  • Sztuczna inteligencja pozwoli skuteczniej leczyć raka stercza

    W Polsce rak stercza (prostaty) jest najczęstszym nowotworem litym występującym u mężczyzn. Dzięki dofinansowaniu z programu INFOSTRATEG powstaje platforma informatyczna, która ułatwi dokonywanie wyboru terapii onkologicznej dedykowanej pacjentom, u których zostanie zdiagnozowane to schorzenie. Lepsze dopasowanie leczenia wpłynie na poprawę jego efektywności. Narzędzie będzie wykorzystywało algorytmy sztucznej inteligencji.  

  • Dlaczego raz w roku należy wykonywać morfologię?

    Jedną z metod wczesnego wykrywania wielu poważnych chorób jest regularne wykonywanie morfologii krwi. Wynik tego prostego testu może stanowić punkt wyjścia do dalszej diagnostyki, która determinuje przebieg leczenia. W przypadku nowotworów im wcześniej zostanie postawiona właściwa diagnoza, tym skuteczniej będzie można leczyć pacjenta.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij