Skolioza, hiperkifoza, hiperlordoza - charakterystyka wad postawy

Zdrowy, prawidłowo zbudowany kręgosłup posiada fizjologiczne krzywizny: kifozy i lordozy, które nadają kręgosłupowi kształt podwójnej litery "S". Natomiast w płaszczyźnie czołowej (a więc patrząc na jego przebieg na plecach) kręgosłup powinien tworzyć linię prostą. Dzięki temu kształtowi, ma on możliwość amortyzowania wstrząsów i zabezpieczania nas przed większością urazów związanych z codziennym funkcjonowaniem. Zbyt duży nacisk na kręgosłup wywołany chociażby noszeniem torby na jednym ramieniu, źle dobrane obuwie, czy po prostu upływający czas, mogą być przyczyną deformacji kręgosłupa pod postacią jego nieprawidłowego wygięcia. Dlatego bardzo ważne jest zapewnienie odpowiednich warunków do prawidłowego rozwoju kręgosłupa u dzieci i młodych osób, ponieważ na to jak wygląda nasz kręgosłup w wieku dorosłym pracujemy całe życie.

Do najczęściej spotykanych wad postawy należy zaliczyć: skoliozę, nadmierną kifozę oraz hiperlordozę.

Skolioza

Skolioza, kiedyś nazywana bocznym skrzywieniem kręgosłupa, obecnie definiowana jest jako jego trójpłaszczyznowa deformacja, która obejmuje:

  • skrzywienie w płaszczyźnie czołowej: boczne skrzywienie kręgosłupa
  • skrzywienie w płaszczyźnie strzałkowej: lordo- lub kyfo- skolioza
  • skrzywienie w płaszczyźnie poziomej : rotacja i torsja kręgów

Skolioza, najczęściej dotyczy odcinka piersiowego kręgosłupa lub rozwija się pomiędzy odcinkiem piersiowym a lędźwiowym. Rzadko pojawia się jedynie w odcinku lędźwiowym. Pomimo wielu prób wyjaśnienia etiologii i przyczyn powstawania skoliozy, nadal większość z jej przypadków uznawana jest za idiopatyczną (czyli mającą niejasne pochodzenie). Ponadto skolioza może być: wadą wrodzoną kręgosłupa lub zmianą wtórną, do powstania której przyczyniły się takie czynniki jak: brak ruchu i/lub nieprawidłowa postawa przyjmowana przez dziecko podczas siedzenia, różnica długości kończyn, przepuklina krążka międzykręgowego czy np. nowotwory kości. Schorzenie to może się rozwinąć w każdym wieku i u każdego dziecka (jednak skolioza wymagająca leczenia, występuje kilkukrotnie częściej u dziewczynek niż u chłopców). W zależności od wieku pacjenta, w którym pojawia się schorzenie, skoliozę możemy podzielić na:

  • niemowlęce (<3 r.ż.)
  • wczesnodziecięce (3-10 r.ż.)
  • dorastających (>10 lat, do okresu zakończenia wzrostu)

Należy jednak podkreślić, że progresja (pogłębienie) skrzywienia, jest ściśle związane z okresami przyspieszonego wzrostu pacjenta (dlatego w diagnostyce skoliozy najistotniejsze są okresy skoków wzrostowych a więc 7-8 rok życia; 12-13 rok życia) oraz brakiem właściwego postępowania we wczesnym okresie choroby. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że nieleczona skolioza postępuje nawet po zakończeniu wzrostu pacjenta. Niewłaściwe leczenie skoliozy lub jej zaniedbanie może doprowadzić do znacznego ograniczenia wydolności fizycznej pacjenta, trwałego kalectwa, w skrajnych przypadkach także do niewydolności krążeniowo-oddechowej (z nasileniem komponenty oddechowej) prowadzącej ostatecznie do przedwczesnej śmierci. Dodatkowo, zniekształcenie tułowia wywołane skoliozą (objawiające się garbem na plecach) stanowi bardzo istotny problem kosmetyczny oraz psychologiczny.

Objawy

Wystąpieniu skoliozy nie można zapobiec, ale jej wczesne wykrycie i właściwe leczenie pozwalają zapobiec późnym następstwom postępującej deformacji. Zmiany mogące wskazywać na obecność skoliozy to:

  • krzywo przebiegający kręgosłup,
  • nierówno ustawione barki,
  • brak symetrii talii,
  • odstającą jedną łopatkę,
  • nierówno ustawione biodra,
  • przechylenie dziecka na jedną stronę.

Leczenie

Podejrzenie rozpoznania skoliozy, postawione na podstawie powyższych objawów, wymaga poszerzenia diagnostyki o diagnostykę radiologiczną i konsultację ortopedyczną. Rozpoznanie skoliozy odbywa się przede wszystkim w oparciu o RTG kręgosłupa wykonanego na stojąco, wraz z miednicą, w projekcji przednio-tylnej i bocznej. Małe skoliozy, czyli  te poniżej 25°, wymagają zazwyczaj jedynie systematycznej obserwacji klinicznej oraz radiologicznej. Leczenia natomiast wymagają skoliozy przekraczające 25°- 29° i wykazujące cechy postępu. Skrzywienia w przedziale 25°- 45° wymagają leczenia zachowawczego, którego celem jest wprowadzenie pacjenta w okres zakończenia wzrostu (około 16 roku życia) z deformacją nie przekraczającą 40°- 45°. W niektórych przypadkach stosuje się np. gorsety ortopedyczne, które naciskając na kręgosłup, wymuszają jego właściwe ustawienie, a tym samym zapobiegają dalszej jego deformacji. Nosi się je przez kilkanaście godzin na dobę lub tylko w nocy. W przypadku skrzywień spowodowanych np. skróceniem jednej kończyny, konieczne jest noszenie wkładek ortopedycznych. U chorych z dużym skrzywieniem (gdy kąt skrzywienia wynosi >60°) konieczne może okazać się leczenie operacyjne, z wszczepieniem metalowych aparatów i implantów. Zabiegi te najczęściej wykonuje się u nastolatków w wieku 13–15 lat.

Kifoza pogłębiona

Kifoza pogłębiona nazywana również hiperkifozą lub okrągłymi plecami to schorzenie kręgosłupa, które objawia się w odcinku piersiowym i krzyżowym (a więc w odcinkach w których fizjologicznie występuje wygięcie kręgosłupa do tyłu) nadmiernym wygięciem kręgosłupa ku tyłowi. Schorzenie to dotyczy zarówno dziewcząt jak i chłopców. Najczęściej do jej powstania dochodzi po przebytej chorobie Schereumanna, czyli chorobie o nieznanej etiologii, w przebiegu której dochodzi do uszkodzenia wzrostowej płytki chrzęstnej pokrywającej trzony kręgów. Inną z przyczyn powstania kifozy pogłębionej piersiowej jest utrzymywanie niewłaściwej, pochylonej ku przodowi, postawy ciała. Ponadto do chorób, które mogą powodować tę dolegliwość można zaliczyć: skoliozę, infekcje i urazy kręgosłupa, wypadnięcie dysku, wady wrodzone kręgosłupa, ale także osteoporozę czy dystrofię mięśniową.

Objawy

Kifoza pogłębiona piersiowa objawia się przede wszystkim okrągłymi plecami, a nawet garbem, zapadniętą, spłaszczoną klatką piersiową, odstającymi łopatkami, a także drętwieniem kończyn górnych. Powyżej przedstawiony defekt wyglądu pacjenta, w dużej liczbie przypadków stanowi znaczny problem psychologiczny. Dodatkowo należy pamiętać, że w zaawansowanych zniekształceniach występuje zwiększone ryzyko wystąpienia niewydolności krążeniowo-oddechowej i postępujących problemów neurologicznych.

Leczenie

Zasady leczenia są bardzo zbliżone do tych podanych w leczeniu skolioz: obserwacja ewentualnego postępu kifozy; stosowanie gorsetów ortopedycznych; przy braku efektów leczenia zachowawczego, (m.in.gorsetu) istnieją wskazania do leczenia operacyjnego, które stosowane jest również w dużych deformacjach, jak i w sytuacjach wystąpienia zaawansowanych objawów neurologicznych.

Hiperlordoza

Lordoza pogłębiona nazywana również hiperlordozą lub wklęsłymi plecami to choroba kręgosłupa, której cechą charakterystyczną jest nadmierne wygięcie kręgosłupa ku przodowi w odcinku lędźwiowym (a więc w odcinku, w którym fizjologicznie obecne jest wygięcie kręgosłupa ku przodowi). Hiperlordoza może być wadą wrodzoną, skutkiem nieprawidłowej postawy ciała i/lub braku ruchu, otyłości, a także następstwem: innej wady kręgosłupa np. kifozy pogłębionej, urazów, krzywicy czy osteoporozy.

Objawy

Człowiek z lordozą pogłębioną wygląda jakby się nadmiernie prostował. Patrząc na chorego z boku widać, że:

  • plecy są wklęsłe;
  • brzuch jest wypięty;
  • pośladki są bardziej uwypuklone niż normalnie;

Ponadto mogą się pojawić dolegliwości bólowe w dolnym odcinku pleców, mrowienie lub drętwienie kończyn dolnych oraz zaburzenia oddawania moczu i stolca.

Leczenie

Nie każda postać lordozy wymaga specjalistycznego leczenia. Jeśli nadmierne wygięcie kręgosłupa znika dzięki zmianie pozycji ciała - nie wymaga ono takiego leczenia. Pomocne mogą być wtedy jedynie odpowiednie ćwiczenia, które zapobiegną pogłębianiu się tej wady. Jeśli jednak wygięcie kręgosłupa nie znika przy zmianie pozycji ciała albo powyższemu nadmiernemu wygięciu towarzyszy ból, skurcze mięśni, mrowienie drętwienie lub problemy z oddawaniem moczu lub kału, prawdopodobnie pacjent będzie wymagał leczenia specjalistycznego-inwazyjnego. Ostatecznie metoda leczenia hiperlordozy zależy od stopnia wygięcia i obecności innych objawów. Na szczęście bardzo niewiele przypadków wymaga inwazyjnego leczenia. W niektórych przypadkach wystarczające może się okazać noszenie gorsetu ortopedycznego, natomiast w bardzo zaawansowanych wadach konieczne może być leczenie operacyjne.


Podziel się:


Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus