Zielone źródło urody
Magdalena Sikora

Zielone źródło urody

Rolą współczesnego kosmetyku jest nie tylko upiększanie, ale również wzmacnianie skóry i hamowanie procesów jej starzenia. Przeżywające renesans ziołolecznictwo zwróciło uwagę na rośliny, jako bogate źródło związków chemicznych, które mogą odgrywać istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu naszej skóry i włosów.

Obecnie coraz częściej rezygnuje się z naturalnych składników pochodzenia zwierzęcego, zastępując je właśnie surowcami roślinnymi. Substancje biologicznie aktywne mogą znajdować się w kwiatach, liściach, kłączach, korzeniach czy owocach, przy czym surowcem farmaceutycznym czy kosmetycznym jest ta część rośliny, w której występuje największe nagromadzenie związków biologicznie czynnych. Działanie surowca zielarskiego zależne jest od współdziałania wszystkich związków w nim obecnych. Oprócz związków podstawowych, decydujących o własnościach danej rośliny, znajdują się w nim także inne substancje, bardzo często wzmacniające ich działanie. Mówimy tu o tak zwanym efekcie synergicznym.

Najogólniej substancje czynne występujące w roślinach można podzielić na dwie grupy:
  • produkty pierwotnej przemiany materii, niezbędne roślinie jako materiał budulcowy i źródło energii (cukry, kwasy organiczne, tłuszcze, woski, aminokwasy, białka);
  • produkty wtórnej przemiany materii (sterole, saponiny, substancje gorzkie, żywice, garbniki, alkaloidy, olejki eteryczne).

Surowiec roślinny wykorzystuje się w klasycznych formach leczniczo-kosmetycznych, to jest w postaci olejków, ekstraktów, naparów itp. Szczególną rolę w kosmetyce w ostatnim czasie zyskują ekstrakty roślinne. Można je pozyskiwać z całych roślin lub ich części za pomocą ekstrakcji odpowiednio dobranym rozpuszczalnikiem. Do najczęściej używanych w kosmetyce rozpuszczalników stosowanych do pozyskiwania ekstraktów kosmetycznych należą: alkohol etylowy, glikol propylenowy, oleje roślinne.

Opóźnianie efektów starzenia

Celem stosowania ekstraktów jest podwyższenie wartości funkcjonalnej kosmetyku. Składają się one bowiem z mieszanin różnych substancji, które ze względu na szerokie spektrum działania mogą znaleźć zastosowanie w wielu dziedzinach kosmetyki. Opóźniają procesy starzenia skóry, nawilżają, ściągają i napinają skórę, pochłaniają promieniowanie UV, wybielają i likwidują przebarwienia, łagodzą podrażnienia, stymulują krążenie w naczyniach krwionośnych. Również często stosowane są one w preparatach do pielęgnacji włosów. Preparaty zawierające ekstrakty roślinne dobiera się w zależności od rodzaju cery czy włosów oraz pożądanego efektu kosmetycznego jaki chce się osiągnąć.

Stąd też można podzielić je ze względu na ich podstawowe zastosowanie:

  • do pielęgnacji skóry: tłustej, suchej, wrażliwej,
  • do pielęgnacji włosów: tłustych, suchych, z łupieżem,
  • do past do zębów i wód do jamy ustnej,
  • do środków do pielęgnacji stóp,
  • do środków przeciwsłonecznych,
  • do preparatów kąpielowych,
  • barwiące.

Ekstrakty roślinne można również podzielić ze względu na główne składniki w nich zawarte. Najczęściej wyróżniamy tu:

  • flawonoidy (przeciwzapalne, stymulujące naczynia kapilarne),
  • śluzy (ochronne),
  • garbniki lub kwas krzemowy(przeciwłojotokowe),
  • saponiny (emulgujące i czyszczące),
  • barwniki (do barwienia włosów i rzęs),
  • związki o działaniu promieniochronnym.

Bardzo szeroko stosowaną w kosmetyce grupę ekstraktów roślinnych stanowią układy o działaniu ściągającym i wzmacniającym skórę. Dzięki obecności garbników, które reagują z białkami zewnętrznych warstw naskórka, zmniejszają one wrażliwość oraz skłonność tkanek do zapaleń, dzięki czemu zwiększa się odporność mechaniczna skóry i śluzówki. Ekstrakty roślinne zawierające garbniki wykazują także działanie antymikrobowe oraz zmniejszają wydzielanie potu. Do grupy roślin zawierających znaczne ilości tych związków zaliczamy: korę i liście oczaru, korę dębu, liście rozmarynu, szałwi, orzecha włoskiego, skrzypu. Ze względu na swoje działanie wykorzystywane są one w środkach przeciwsłonecznych i preparatach posłonecznych, w specyfikach przeciwtrądzikowych, preparatach dezodoryzujących, kosmetykach do pielęgnacji stóp.

Uszczelniają, hamują, chronią przed promieniami

Kolejną istotną grupę powszechnie stosowanych ekstraktów kosmetycznych stanowią preparaty roślinne uszczelniające naczynia, zapobiegające łamliwości kapilar, i pobudzające przepływ krwi. Podstawowymi składnikami ekstraktów roślinnych posiadających te własności są flawonoidy, wśród których najważniejsza substancją czynną jest rutyna. Głównymi przedstawicielami tej grupy są: kasztanowiec, miłorząb, gryka, kwiaty i liście głogu, liście brzozy, kwiaty czarnego bzu. Bardzo ważną grupę ekstraktów, którą stosujemy zarówno do pielęgnacji skóry jak i włosów o tendencji do przetłuszczania się stanowią ekstrakty roślinne hamujące łojotok, do których zaliczamy zawierające siarkę ekstrakty z rukwii i nasturcji. Przeciw łupieżowi i nadmiernemu wydzielaniu łoju często wykorzystywane są ekstrakty z pokrzywy zawierające kwas krzemowy, acetylocholinę i chlorofil. W ostatnich latach obserwuje się zwiększone zainteresowanie naturalnymi środkami promieniochronnymi. Pomiary absorbcji widma promieni UV wykazują, iż wiele ekstraktów roślinnych spełnia warunki stawiane środkom promieniochronnym. Do ekstraktów roślinnych, które nie tylko mogą pełnić funkcję filtrów słonecznych, ale jednocześnie korzystnie działają na skórę możemy zaliczyć między innymi takie jak aloes, dziurawiec rumianek, czy ratanię. Aby ekstrakt roślinny mógł jednak spełniać w preparacie kosmetycznym rolę filtru promieniochronnego musi być wprowadzony do receptury w dość dużym stężeniu, rzędu 10%. Czasami więc proponuje się stosowanie tak zwanych ekstraktów oczyszczonych, zawierających pojedyncze, wyizolowane z ekstraktu związki chemiczne.

Bogactwo minerałów

Zioła zawierają również wiele soli mineralnych i mikroelementów niezbędnych dla dobrej przemiany materii oraz prawidłowego funkcjonowania skóry, włosów i paznokci.

Niedobór niektórych z nich może powodować — pomijając ogólne znaczenie zdrowotne — zmiany będące wyraźnym defektem kosmetyczny. Prowadzone badania wykazały, że minerały zawarte w roślinach, dzięki synergistycznemu działaniu substancji im towarzyszących takich jak: flawonoidy, garbniki, czy witaminy, są bardziej skuteczne niż ich odpowiedniki syntetyczne. Na szczególną uwagę zasługują tu związki krzemu, które wywierają korzystny wpływ na ścianki naczyń krwionośnych, zmniejszając ich przepuszczalność przez co działają jak środek przeciwzapalny i przeciwprzesiękowy. Zioła zawierające w składzie krzem stosuje się przy wypadaniu włosów, kruchości paznokci, rozszerzonych naczyniach krwionośnych i włosowatych, w trądziku pospolitym i różowatym, żylakach, łupieżu. Są także cennym składnikiem preparatów ujędrniających skórę. Zasadniczo każda prawie roślina zawiera w swoim składzie związki krzemu, jednak szczególne bogate w nie są skrzyp i przywrotnik. Preparaty kosmetyczne powinny pielęgnować oraz zabezpieczać skórę przed działaniem czynników zewnętrznych.

Na koniec tych rozważań warto zatem przedstawić charakterystykę kilku powszechnie stosowanych ekstraktów roślinnych, które wykazują takie działanie. Nagietek lekarski — już w starożytnym Egipcie był uważany za środek odmładzający. Zawiera on w swoim składzie m.in. saponiny, karotenoidy, czyli prowitaminę witaminy A, fitosterole, kwasy organiczne. Działa on kojąco, przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie. Regeneruje, nawilża, oczyszcza i zmiękcza naskórek.

Preparaty zawierające w swoim składzie ekstrakt nagietka służą do pielęgnowania cery wrażliwej, skłonnej do infekcji, podrażnień.

W latach osiemdziesiątych zaczęto stosować ekstrakty z liści miłorzębu japońskiego w leczeniu chorób krążeniowych, stwierdzono bowiem, że zmniejszają one napięcia naczyń krwionośnych, pobudzają krążenie, poprawiają ukrwienie. Te właściwości zainteresowały również laboratoria kosmetyczne. Ekstrakt miłorzębu japońskiego ujędrnia i uelastycznia skórę oraz przywraca jej zdrowy koloryt, łagodzi cienie i "worki" pod oczami, zapobiega pękaniu naczynek krwionośnych, neutralizuje wolne rodniki, hamuje procesy starzenia skóry. Skóra staje się gładsza, wygląda zdrowo. Okazało się także, że ekstrakt ten pomaga zwalczyć cellulit. W kosmetologii ekstrakty miłorzębu japońskiego zdobyły sobie poczesne miejsce. Arnika górska jest rośliną bogatą w kwasy tłuszczowe, aminy i fitosterole. Jej ekstrakty dobrze wchłaniają się przez naskórek, docierając do naczynek włosowatych, które wzmacniają i obkurczają. Wspomagają krążenie krwi, zmniejszają obrzęki i zaczerwienienia, łagodzą podrażnienia, uszkodzenia i stany zapalne skóry. Krwawnik zawiera azulen, garbniki i witaminę C. Przyczynia się do łatwiejszego gojenia uszkodzonego naskórka. Łagodzi podrażnienia, stany zapalne, działa antyseptycznie, ściąga pory i oczyszcza przetłuszczającą się cerę. Melisa — zawiera bioflawonoidy i kwasy flawonowe, które redukują niekorzystne działanie na skórę wolnych rodników. Wykazuje właściwości ochronne przed promieniowaniem UV. Chroni przed rozkładem naturalny kwas hialuronowy obecny w skórze. Kwas ten jako substancja wielkocząsteczkowa charakteryzująca się dużą lepkością, jest jednym z głównych składników cementu międzykomórkowego i jest odpowiedzialny za spoistość tkanki łącznej oraz elastyczność skóry. Melisa wykazuje właściwości uspokajające i ściągające. Odświeża, tonizuje i koi podrażnioną skórę. Rumianek zawiera flawonoidy, karoteny i bisabolol — czynnik o bardzo efektywnych właściwościach kojących, łagodzących i przeciwzapalnych. Goi podrażnienia skóry, chroni przed powstawaniem zaczerwienień i uczuleń, hamuje stany zapalne. Wyciąg z oczaru wirginijskiego wykazuje działanie przeciwzapalne, ściągające, bakteriobójcze, poprawia krążenie podskórne i ukrwienie skóry, działa pojędrniająco i nadaje skórze zdrowszy koloryt. Żeń-szeń powszechnie zwany "korzeniem życia" jest rośliną leczniczą od wieków stosowaną w medycynie chińskiej. Przypisuje mu się mnóstwo właściwości niemal cudownych, przede wszystkim przywracanie młodości. Prawdą jest, że preparaty z żeń-szenia stymulują odnowę naskórka, przywracają skórze zakłóconą równowagę fizjologiczną, tonizują i poprawiają ukrwienie skóry. Ze względu na swoje właściwości w kosmetyce żeń-szeń stosowany jest bardzo często w tzw. preparatach anti-ageing, Używa się go także do produkcji środków zapobiegających łysieniu. Rozmaryn — ma działanie antyseptyczne i ściągające, przyśpiesza odnowę komórek skóry. Jego wyciągi dodawane są do kosmetyków o właściwościach pojędrniających i zapobiegających tworzeniu się zmarszczek. Wyciąg olejowy z ziela jest też doskonałym środkiem do pielęgnacji włosów i skóry głowy. Stosuje się go między innymi w przypadku dręczącego nas łupieżu. Piękną cerę można osiągnąć zarówno pijąc herbatki ziołowe jak i stosując kremy, toniki i inne preparaty kosmetyczne zawierające w swoim składzie surowce roślinne. I tak, w domowym zaciszu można czasem sięgnąć po herbatkę z melisy, rumianku, mięty czy dziurawca, lecz już dłuższe stosowanie tych naparów wymaga wiedzy i świadomości działania specyfiku. Również w przypadku stosowania kosmetyków zawierających w swoim składzie ekstrakty ziołowe nieodzowna jest wiedza o ich działaniu.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Powrót do natury

    Tradycja stosowania roślin w kosmetyce sięga czasów starożytnych. Bardzo często wiedza na temat możliwości ich wykorzystania przekazywana jest z pokolenia na pokolenie. Stąd też wiele substancji pozyskiwanych z roślin jest stosowanych od pradawnych czasów do dnia dzisiejszego. W ostatnim czasie w kosmetyce znalazło zastosowanie wiele nowych roślin dotychczas w tej dziedzinie nie wykorzystywanych. Szacuje się, że w recepturach preparatów kosmetycznych można znaleźć kilkaset różnorodnych surowców roślinnych.

  • Emolienty – druga młodość skóry

    Jednym z podstawowych warunków zachowania młodego wyglądu skóry jest zapewnienie jej odpowiedniego nawilżenia. W kosmetyce szczególnie często wykorzystywane jest do tego zjawisko okluzji, czyli szczelnego pokrycia powierzchni skóry przez układy zwane emolientami

  • Zdrowe i piękne włosy

    Włosy to istotny atrybut urody, szczególnie kobiecej. Nie dziwi zatem, że suche, łamliwe i bez połysku przysparzają wielu zmartwień. Na szczęście można temu zaradzić.

  • Zapachem w jesienną chandrę

    Ludzie od stuleci, choć nie zawsze do końca świadomi ich działania, otaczali się zapachami. Obecnie coraz częściej zdajemy sobie sprawę z tego, jak ważny element stanowią one w naszym życiu. Niektóre zapachy, zawarte np. w olejkach eterycznych, mogą poprawiać nastrój, działać uspokajająco i odprężającą. I one właśnie są przedmiotem zainteresowania aromaterapii.

  • Składniki w kosmetykach dla dzieci – jak wybrać najlepszy i najbezpieczniejszy kosmetyk dla dziecka?

    Przyjmuje się, że dobre kosmetyki dla dzieci powinny być wytwarzane na bazie surowców najwyższej jakości, pozbawionych działania alergizującego, o potwierdzonym bezpieczeństwie stosowania. Istotą tego typu wyrobów jest ich odpowiednia czystość mikrobiologiczna, oraz dobrej jakości opakowanie, niewchodzące w reakcje ze składnikami preparatu. Bezpieczeństwo produktów oraz ich właściwości użytkowe powinny być potwierdzone odpowiednimi badaniami. Jakie składniki w kosmetykach dla dzieci są pożądane? Jak wybrać najlepszy preparat do pielęgnacji dziecięcej skóry?

  • Walka z łupieżem

    Ze skórą łojotokową ściśle związany jest kolejny problem kosmetyczno-dermatologiczny, jakim jest łupież.

  • Kosmetyczny prezent dla uczuleniowca

    Coraz częściej towarzyszącymi nam schorzeniami, w tym także skóry, są choroby alergiczne. Bardzo często pojawiające się na niej zmiany powstają na skutek kontaktu z powszechnie znajdującymi się w otoczeniu substancjami. Jedną z chorób alergicznych jest atopowe zapalenie skóry.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij