Szczepionka przeciw meningokokom– charakterystyka, cena, skutki uboczne szczepionki
Alicja Świątek

Szczepionka przeciw meningokokom– charakterystyka, cena, skutki uboczne szczepionki

Szczepionka przeciw meningokokom jest szczepionką zalecaną i wykonywaną najczęściej podczas pierwszej wizyty szczepiennej. Inwazyjna choroba meningokokowa, która jest wywoływana dwoinkami zapalenia opon mózgowych, charakteryzuje się bardzo ostry przebiegiem. Ryzyko jej wystąpienia jest wyjątkowo duże, kiedy dziecko nie zostało zaczepione w odpowiednim momencie. Jak się przygotować do szczepienia, jaka jest jej skuteczność i ile kosztuje szczepionka przeciw meningokokom? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

Sepsa i zapalenie opon mózgowych mogą być wywołane przez meningokoki. Wyjątkowo łatwo jest zarazić się meningokokami w dużych skupiskach ludzi, do  czego wystarczą wspólne sztućce, kubki czy nawet zabawki. Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wiąże się ze współczynnikiem śmiertelności na poziomie 8  – 13%. Szczepienie przeciwko meningokokom charakteryzuje się wyjątkowo wysoką skutecznością ochrony, co w Europie zachodniej odnotowano już po 10 miesiącach od wprowadzenia tego szczepienia do programy szczepień obowiązkowych, jak przykładowo miało to miejsce w Wielkiej Brytanii.

Szczepionka przeciw meningokokom – charakterystyka

Najbardziej skuteczną metodą zapobiegania zachorowaniom na inwazyjną chorobę meningokokową wraz z konsekwencjami, jakie ze sobą niesie, jest wykonanie pełnego schematu szczepień przeciw bakteriom, będącym źródłem tego zakażenia. W Polsce szczepienie przeciw meningokokom należy do płatnych szczepień zalecanych. Wskazane jest wykonanie go u niemowląt powyżej 2 miesiąca życia, często już podczas pierwszej wizyty szczepiennej. 

Czym są meningokoki i jakie choroby wywołują?

Pod potoczną nazwą meningokoki kryją się niezwykle groźnie bakterie – dwoinki zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych (łac. Neisseria meningitidis). Wśród 12 serotypów (odmian w obrębie gatunku bakterii) wyróżnionych na podstawie różnic w budowie meningokoków, za najbardziej niebezpieczne na świecie uznano typy: A, B, C, W, Y (odpowiedzialne za ponad 90% wszystkich zachorowań na inwazyjną chorobę meningokokową). W Polsce najczęstszą przyczyną zarażeń są meningokoki grupy B i C, przy czym ta druga stanowi 30% wszystkich zachorowań. Zakażenie może nastąpić drogą kropelkową (podczas kichania lub kaszlu), a także poprzez bezpośredni kontakt z osobą chorą lub bezobjawowym nosicielem. Ryzyko zachorowania jest największe w grupie niemowląt poniżej 1 roku życia. Nie należy jednak zapominać, że narażeni są wszyscy, a wiele przypadków odnotowuje się u dzieci do 5 roku życia oraz u osób w przedziale wiekowym 16 – 21 lat.

Drobnoustroje wywołują najczęściej posocznicę meningokokową lub zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, nazywane ogólnie jako inwazyjna choroba meningokokowa. Może ona stanowić zagrożenie dla życia osoby zarażonej, dlatego wskazane jest natychmiastowe skierowanie chorego do szpitala. Rzadziej bakterie meningokokowe są przyczyną innych dolegliwości, występujących w postaci stanów zapalnych: osierdzia, wsierdzia, płuc, czy ucha środkowego.

Zakażenie bakteriami dwoinki zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych jest niezwykle trudne do rozpoznania. Choroba ma często gwałtowny przebieg, objawy są niespecyficzne w początkowej fazie i mogą być podobne do przeziębienia (gorączka, ogólne wyczerpanie, bóle w obrębie mięśni i stawów). Dopiero w dalszym przebiegu, gdy rozwinie się zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych pojawiają się charakterystyczne, dla tej jednostki chorobowej objawy, takie jak intensywny ból głowy i sztywność karku, nadwrażliwość na światło, drgawki, senność). Jeśli dojdzie do sepsy (posocznicy) menigokokowej najbardziej wyróżniającym, lecz nie zawsze występującym objawem jest wysypka wybroczynowa. Objawia się poprzez drobne, czerwone plamki na skórze całego ciała, które z upływem czasu się pogłębiają w większe punkty, nieblednące po uciśnięciu.

Szczepionka przeciw meningokokom – kiedy i jak szczepić?

Ze względu na fakt, że najwyższa zapadalność na inwazyjną chorobę meningokokową występuje u dzieci w pierwszym roku życia (głównie zakażenia serogrupą B),  szczepienie przeciw meningokokom zalecane jest przede wszystkim dzieciom powyżej 2 miesiąca życia. Jest to szczególnie istotne wówczas, kiedy planujemy posłać dziecko do żłobka czy przedszkola.
W Polsce szczepienie przeciw meningokokom jest rekomendowane:

  • niemowlętom powyżej 2 miesiąca życia,
  • nastolatkom i osobom powyżej 65 roku życia, z obniżoną odpornością oraz zwiększonym prawdopodobieństwem wystąpienia choroby,
  • osobom mającym podwyższone ryzyko zakażenia meningokokami, jak np.: narażonym na kontakt z osobą chorą lub materiałem chorobotwórczym (pracownicy szpitali, laboratorium), przebywającym w dużych skupiskach ludzi (pracownicy szkół, przedszkoli, internatów), wyjeżdżającym w podróż,
  • osobom cierpiącym na wrodzone zaburzenia odporności, leczonym immunosupresyjnie, nosicielom wirusa HIV, pacjentom onkologicznym ze zdiagnozowaną złośliwą postacią nowotworu, osobom z problemami reumatycznymi, z przewlekłymi chorobami nerek i wątroby, stosującym ekulizumab.

Wśród zarejestrowanych w naszym kraju szczepionek przeciw meningokokom możemy wyróżnić:

  • szczepionki skoniugowane (monowalentne) przeciw serogrupie C, podawane od 3 miesiąca życia  (np. NeisVac-C oraz obecnie niedostępne: Meningitec, Menitorix). W przypadku szczepionki NeisVac-C producent zaleca podanie 2 dawek szczepionki niemowlętom w wieku od 3 miesiąca do ukończenia 4 miesiąca życia  (co najmniej 2 miesiące odstępu pomiędzy szczepieniami) zaś starszym dzieciom i dorosłym 1 dawkę szczepionki (dzieciom zaszczepionym do ukończenia 1 roku życia należy podać dawkę przypominającą w 12 13 miesiącu życia, z zachowaniem minimum 6-miesięcznej przerwy od ostatniej dawki);
  • szczepionkę skoniugowaną (czterowalentną) przeciw serogrupom A, C, W-135, Y zalecaną od 2 miesiąca życia (Nimenrix), niemowlętom w wieku od 6 tygodni do 6 miesięcy podaje się 2 dawki (z zastosowaniem dwumiesięcznego odstępu) oraz 1 dawkę przypominającą w wieku 12 miesięcy (po upływie co najmniej 2 miesięcy od podania poprzedniej dawki). Starszym dzieciom powyżej 6 miesiąca życia, nastolatkom i dorosłym należy podać 1 dawkę w ramach szczepienia pierwotnego oraz w wyjątkowych przypadkach zwiększonego narażenia i ryzyka inwazyjnej choroby meningokokowej można rozważyć podanie dodatkowej dawki (jeśli dawkę pierwotną podano dziecku przed ukończeniem 1 roku życia, wówczas w wieku 12 miesięcy należy podać dawkę uzupełniającą, przy zachowaniu minimum 2 miesięcy odstępu od poprzedniego szczepienia);
  • szczepionkę białkową (rDNA) przeciw serogrupie B, wskazaną od 3 miesiąca życia (Bexsero); dzieciom w wieku od 3 do 23 miesięcy (schemat 2 +1) zaleca się podanie 2 dawek (przy zachowaniu co najmniej dwumiesięcznych odstępów) oraz 1 dawki uzupełniającej w terminie uzależnionym od wieku dziecka; starszym dzieciom powyżej 2 roku życia podawane są 2 dawki szczepionki (zachowując minimum miesięczny odstęp czasu);
  • szczepionkę białkową przeciw serogrupie B, stosowaną u dzieci w wieku powyżej 10 roku życia i dorosłych (Trumenba), podawaną w 2 dawkach (zachowując odstęp 6 miesięcy pomiędzy szczepieniami) lub 3 dawkach (1 i 2 dawka podawane są w odstępie co najmniej 1 miesiąca, natomiast 3 dawka po minimum 4 miesiącach od poprzedniej).
Przed wizytą, podczas której planujemy zaszczepić dziecko, warto zapoznać się z dodatkowymi informacjami i zaleceniami producenta danej szczepionki, które znajdują się w Charakterystyce Produktu Leczniczego (ChPL). Nie ma znaczenia pora dnia i spożywane wcześniej posiłki.

Szczepionkę przeciw meningokokom podaje się domięśniowo. U niemowląt zalecane jest wykonanie wstrzyknięcia w przednio-boczną część uda, natomiast u starszych dzieci oraz dorosłych w obrębie mięśnia naramiennego kończyny górnej.

Odnosząc się do skuteczności szczepionki przeciwko meningokokom, warto wspomnieć, że Wielka Brytania była pierwszym krajem, który wprowadził wieloskładnikową szczepionkę przeciw meningokokom serogrupy B do państwowego programu szczepień finansowanego ze środków publicznych. Zalecono podanie niemowlętom dwóch dawek szczepionki, pierwszej w 2 miesiącu życia i kolejnej w 4. Zaproponowany schemat szczepień ochronnych okazał się niezwykle skuteczny w zapobieganiu zakażeniom meningokokowym. Zaobserwowano, że już podczas 10 miesięcy od momentu zmodyfikowania programu szczepień, zmniejszono zachorowalność na inwazyjną chorobę meningokokową aż o 82,9%.

Szczepionka przeciw meningokokom – cena/refundacja NFZ

Szczepionka przeciw meningokokom należy do szczepionek zalecanych, nierefundowanych z budżetu Ministra Zdrowia. Dostępna jest w aptekach za pełną odpłatnością, przy czym wydawana jest wyłącznie na receptę.  Ceny jednej dawki szczepionki, w zależności od jej rodzaju, oscyluje w granicach: 120 – 140 zł (NeisVac-C), 160 – 220 zł (Nimenrix), 315 – 440 zł (Bexsero). Szczepionkę po zakupie należy trzymać w niskiej temperaturze, a poza lodówką przechowywać ją w torbie termoizalacyjnej, którą również można kupić w aptece.

Szczepionka przeciw meningokokom – powikłania

Szczepionki podawane zgodnie z zaleceniami nie stanowią zagrożenia i są dobrze tolerowane przez dzieci i dorosłych. Nie odnotowano poważnych niepożądanych objawów poszczepiennych (NOP). Jednak jak w przypadku każdego szczepienia niekiedy mogą wystąpić działania niepożądane, w postaci miejscowych odczynów poszczepiennych takich jak: zaczerwienienie, obrzęk czy ból w miejscu wstrzyknięcia. Rzadziej, przede wszystkim u  małych dzieci, mogą pojawić się: gorączka, biegunka, wymioty, utrata apetytu lub bóle mięśniowe u osób dorosłych. Podanie zapobiegawczo środka przeciwgorączkowego, np. paracetamolu zmniejsza częstość oraz intensywność gorączki, jednocześnie nie wpływając na skuteczność szczepionki. W przypadku pojawienia się jakichkolwiek cięższych objawów należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem. Należy mieć również na uwadze, że szczepionki przeciw serogrupie B (jak np. Bexsero), nie należy podawać niemowlętom łącznie z innymi szczepionkami podczas jednej wizyty, ponieważ zwiększa to ryzyko wystąpienia gorączki poszczepiennej. Podanie szczepionki przeciw meningokokom niesie ze sobą więcej korzyści i mniejsze ryzyko zagrożenia dla zdrowia dziecka niż powodowane przez te drobnoustroje ciężkie zakażenia bakteryjne.

Szczepionka przeciw meningokokom – przeciwwskazania

Szczepionki przeciw meningokokom nie należy podawać w przypadku nadwrażliwości na którykolwiek ze składników szczepionki lub gdy wcześniejsza dawka szczepionki spowodowała ciężkie reakcje niepożądane, jak np. wstrząs anafilaktyczny. Standardowymi przeciwwskazaniami (jak w przypadku wszystkich szczepień) są: gorączka, ostre zakażenie, czy choroby przebiegające z obniżeniem odporności. U pacjentów z trombocytopenią (małą liczbą płytek krwi) lub innymi zaburzeniami związanymi z układem krzepnięcia należy poinformować o tym lekarza podczas wizyty oraz zachować wyjątkową ostrożność.

  1. D. M. Granoff i in., Meningococcal vaccines, [w:] Plotkin’s Vaccines, nr 6 2013 s. 388-418.
  2. S. R. Parikh i in., Effectiveness and impact of a reduced infant schedule of 4CMenB vaccine against group B meningococcal disease in England: a national observational cohort study, ,,Lancet”, 2016 (388) s. 2775-2782.
  3. Zapobieganie zachorowaniom na chorobę meningokokową. Rekomendacje Komitetu Doradczego ds. Szczepień CDC w Atlancie (ACIP) (w jęz. angielskim), opubl. 27 maja 2005 r. MMWR 2005 / 54(RR07);1-21.
  4. Uaktualnienie zaleceń ACIP dotyczące powtórnego zaszczepienia osób z wydłużonym, wysokim ryzykiem zachorowania na inwazyjną chorobę meningokokową. MMWR 2009 / 58(37); 1042 – 1043.
  5. Meningococcal meningitidis, Światowa organizacja zdrowia [online], https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/meningococcal-meningitis [dostęp:] 10.11.2020 r.
  6. European Centre for Disease Prevention and Control. Invasive meningococcal disease [w:] ECDC. Annual epidemiological report for 2017. Stockholm: ECDC; 2019.
  7. Inwazyjna choroba meniongokokowa (IChM) w Polsce w 2019 r., Dane Krajowego Ośrodka Referencyjnego [online], https://koroun.nil.gov.pl/dane-epidemiologiczne [dostęp:] 10.11.2020 r.
  8. Menigokoki, Główny Inspektorat Sanitarny [online], https://www.gov.pl/web/gis/meningokoki [dostęp:] 10.11.2020 r.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Cholestaza ciążowa – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

    Cholestaza zwykle pojawia się w III trymestrze ciąży, a jej pierwszym objawem jest świąd skóry. Czym jest cholestaza ciążowa i jaki ma wpływ na mamę oraz dziecko? W jaki sposób ją rozpoznać i leczyć? Jak powinna wyglądać dieta ciężarnej, u której doszło do zastoju żółci? 

  • Wczesna choroba Alzheimera – kto jest w grupie ryzyka? Jak rozpoznać pierwsze oznaki choroby?

    Choroba Alzheimera zwykle dotyka seniorów, ale może rozwinąć się także u osób poniżej 65. roku życia, a nawet u osób 30-letnich, chociaż są to rzadkie przypadki. Różne źródła podają, że problem dotyczy około 5-10% chorych na tę postać demencji. Etiologia schorzenia pozostaje niejasna, co utrudnia diagnozę i opracowanie skutecznych metod leczenia.

  • Adrenalina – jaka jest funkcja w organizmie? Czym skutkuje nadmierna ekspozycja na działanie hormonu?

    Adrenalina, czyli tzw. hormon przetrwania, mobilizuje organizm do szybkiego reagowania w przypadku zagrożenia. Powoduje zauważalny wzrost siły i wydajności, a także zwiększoną świadomość w sytuacjach stresowych. Nadmierna ekspozycja na adrenalinę może jednak szkodzić zdrowiu. Dowiedz się, jakie są skutki nadprodukcji tego hormonu. W jaki sposób wykorzystywany jest w medycynie? 

  • Biegunka podróżnych – objawy, leczenie, zapobieganie

    Podczas podróży uważaj na to, co jesz i pijesz, jeżeli nie chcesz nabawić się „klątwy Montezumy”. Biegunka jest najczęstszą chorobą podróżnych. Według szacunków CDC dotyka 10 milionów ludzi każdego roku. Kto jest najbardziej zagrożony infekcją chorobotwórczymi drobnoustrojami? W których miejscach na świecie istnieje największe ryzyko doświadczenia biegunki podróżnych?

  • Pieczenie, upławy i swędzenie kobiecych okolic intymnych? – to może być infekcja pochwy. Jak zabiegać i leczyć stany zapalne?

    Upławy, pieczenie i swędzenie okolic intymnych to nie tylko uporczywe i często nawracające przypadłości, ale także objawy infekcji, która jeśli jest zaniedbana, może doprowadzić do niepłodności. Infekcje okolic intymnych mogą przydarzyć się kobiecie w każdym wieku, przed porodem, w trakcie ciąży i w połogu. Czy istnieje jedna uniwersalna odpowiedź na pytanie – jak skutecznie wyleczyć i zapobiegać zakażeniom pochwy? Otóż nie, nie istnieje. Można jednak postępować zgodnie z pewnymi wskazówkami, dzięki którym nawet w oparciu o domowe sposoby na infekcje intymne możliwe jest złagodzenie tych najbardziej dokuczliwych objawów. Więcej infmacji na ten temat znajduje się w niniejszym artykule.

  • Szczepionka przeciw grypie oparta na technologii mRNA. Rozpoczęły się badania kliniczne nad nowymi preparatami

    Obecnie szczepionki przeciw grypie zmniejszają ryzyko zachorowania o 40–60%. Moderna postawiła sobie za cel stworzenie preparatu o lepszej skuteczności i z początkiem lipca rozpoczęła badania kliniczne nad nowym produktem, preparatem przeciw grypie sezonowej, która wykorzystuje technologię mRNA. Według prognoz ma on być bardziej skuteczny niż dotychczasowe szczepionki.

  • Suche utonięcia – czym są? W jaki sposób objawia się zespół post-immersyjny?

    Z pozoru niegroźne zachłyśnięcie się płynem, może być niezwykle niebezpieczne, czego potwierdzeniem mogą być dane statystyczne, które wskazują, że około 15% wszystkich utonięć stanowią tzw. suche utonięcia, do których wystarczy naprawdę niewielka ilość wody. Dry drowning definiowane jest jako problem z oddychaniem, występujący po dostaniu się wody do dróg oddechowych. Jak chronić dziecko przed groźnym obrzękiem płuc oraz co robić, kiedy po zabawie w wodzie zauważymy, że nasze dziecko jest wyjątkowo apatyczne i osłabione? Odpowiedzi znajdują się w poniższym artykule.

  • Sparaliżowany po udarze mężczyzna „przemówił” dzięki nowatorskiej neuroprotezie mowy

    Problemy z mową i komunikacją po udarze występują często w przypadku tego urazu mózgu. Anartria, czyli zespół zaburzeń oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnych występujący właśnie w tym przypadku jest wywołany uszkodzeniami ośrodków i/lub dróg unerwiających aparat mowy. Przez wiele lat problem ten był nierozwiązywalny, a metody komunikacji osoby chorej opierały się jedynie na literowaniu. Obecne rozwiązanie polega na generowaniu płynnych komunikatów, które pozwalają na tworzenie całych zdań w oparciu o 50 słów. Na czym polega nowatorska metoda  z wykorzystaniem neuroprotezy? Odpowiedź znajduje się w artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij