×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Ukąszenia i użądlenia, jak się chronić?

W czasie wiosenno-letnim nie da się uniknąć ukąszenia przez owady. Komary, pszczoły, osy czy kleszcze potrafią dać się ostro we znaki. Każdy przekonał się, że te bezlitosne owady potrafią zepsuć wypad nad wodę, spacer po lesie czy wieczorne grillowanie. Jak najlepiej jest zapobiegać ukąszeniom i użądleniom? Co zrobić, kiedy zostanie się pokąsanym?

Samce komarów żywią się nektarem i giną zaraz po kopulacji. Samice ssą krew zwierząt stałocieplnych (m.in. ssaków), by dojrzały jaja rozwijające się w wilgotnym środowisku. Wystarczy kałuża, żeby komary rozmnażały się w szybkim tempie. Największe skupiska obserwuje się na terenach podmokłych oraz w pobliżu zbiorników wodnych. Na komary szczególnie przyciągająco działa kwas mlekowy i inne składniki potu, a także zwiększone stężenie dwutlenku węgla w wydychanym powietrzu.

Termodetekcja (zdolność do rozróżniania miejsc o zwiększonej i zmniejszonej temperaturze), którą posługują się komary w poszukiwaniu ofiary, powoduje, że na ich ukąszenia najbardziej narażone są kobiety w okresie owulacji, młodzi mężczyźni oraz dzieci. Samica nakłuwa skórę przy pomocy kłująco-ssącego aparatu gębowego. Następnie do rany zostaje wstrzyknięta ślina – oprócz substancji zapobiegających krzepnięciu krwi zawiera także substancję chemiczną, która podrażnia skórę, wywołując zaczerwienienie, opuchliznę i swędzenie. 

Jak się bronić przed komarami?

Pod wieczór zapobiegawczo warto założyć specjalną opaskę, nakleić plaster, nasmarować się żelem lub spryskać aerozolem o działaniu odstraszającym. W odpowiednie artykuły najlepiej jest zaopatrzyć się jeszcze przed planowanym wyjazdem. Należą do nich środki nasączone specjalnie dobranymi substancjami zapachowymi (olejki eteryczne, ekstrakty ziołowe), które parując, tworzą w powietrzu strefę odstraszającą komary. Zamiar zastosowania preparatów przeciwko owadom u dzieci ze skłonnością do uczuleń skórnych trzeba skonsultować z pediatrą.

Znacznie silniej działa syntetyczny związek o skrótowej nazwie DEET. Im wyższe stężenie DEET, tym dłuższa ochrona – nie nadaje się jednak dla małych dzieci.

Aby odstraszyć komary można zażywać witaminę B1 (tiaminę). Nadaje ona skórze charakterystyczny zapach, którego nie lubią komary. Jeśli będziemy witaminę B1 podawali dostatecznie długo (około dwóch tygodni), to jej nadmiar będzie wydalany właśnie przez skórę. Takie postępowanie przeprowadza się wyłącznie u dorosłych, zdrowych osób po konsultacji z lekarzem.

Właściciele przydomowych ogrodów mogą ratować się odpowiednimi roślinami, m.in. pelargonie, kocimiętka czy bazylia – wydzielają one specyficzny zapach, nielubiany przez komary.

Ponadto warto stosować metody, takie jak:

  • Fumigatory – nazwa pochodzi od słowa fumigacja, co oznacza zwalczanie szkodników w pomieszczeniach zamkniętych za pomocą trucizn i w postaci gazów, dymów lub par; należą do nich preparaty do spryskiwania pomieszczeń, płytki oraz spirale owadobójcze.
  • Elektrofumigatory – to urządzenia służące do zwalczania owadów. Składają się one z zapasu płytek owadobójczych i odparowywacza. Sposób użycia jest prosty: płytkę nasączoną specjalnym preparatem wkłada się pod kratkę odparowywacza, po czym umieszcza się w gniazdku elektrycznym. Po włączeniu do sieci 220 V opary preparatów ulatniają się.
  •  Lampki – składają się z małej żarówki, którą osłania metalowa siatka lub gęsto rozmieszczone pionowe pręciki. Przez metalowe części płynie prąd, śmiertelnie poraża owady zwabione światłem. Natężenie prądu jest śmiertelne tylko dla owadów, nie stanowi zagrożenia dla człowieka. Lepiej jednak zachować niezbędne środki ostrożności i umieścić lampkę na odpowiedniej wysokości, z dala od łóżek domowników. Żeby urządzenie spełniło swoje zadanie, należy wyłączyć wszystkie inne źródła światła (również telewizory).
  •  Na kempingu dobrą barierę dla owadów stanowią nasączone insektycydem siatki.

Pierwsza pomoc po ukąszeniu, czyli co warto zapakować do apteczki

Zaczerwienione i swędzące miejsca po ukąszeniach najlepiej posmarować preparatami zmniejszającymi uczucie świądu.

By zmniejszyć ból, można wybrać produkt zawierający w składzie środek znieczulający (benzokainę) – ma zwykle postać tzw. płynnych pudrów. Łagodniejsze działanie uśmierzające przynoszą artykuły chłodzące (np. dzięki obecności mentolu).

Przy dużym obrzęku warto zastosować środki ściągające, zawierające octanowinian glinu. Ta substancja czynna dostępna jest w formie żelu, aerozolu lub tabletek – rozpuszcza się w odpowiedniej ilości wody, stosuje się ją w postaci kompresów na ukąszone miejsca.

Uporczywe swędzenie złagodzą środki przeciwhistaminowe, czyli hamujące wydzielanie histaminy odpowiadającej za wystąpienie reakcji alergicznej. W aptece można kupić np. żel zawierający dimetinden (silny związek o działaniu przeciwhistaminowym).

Wybór preparatu zależy od wieku pokąsanej osoby. W przypadku dzieci należy wybierać tylko te środki, w ulotce których producent wyraźnie zaznaczył, że mogą być stosowane w konkretnej grupie wiekowej. Im szybciej zastosujemy dany preparat, tym efekt ulgi będzie lepszy.

Kiedy użądli pszczoła, osa, szerszeń

Użądlenie przez osę, pszczołę lub szerszenia dorosłego człowieka nie należy do przyjemności, gdyż wywołuje ból i miejscowy odczyn zapalny. Jedno ukąszenie zwykle nie jest niebezpieczne. Jeśli użądlone zostaje dziecko, zwłaszcza małe bądź osoba o skłonnościach alergicznych, to reakcja na jad może wywołać poważniejsze objawy, a nawet śmierć.

Najczęściej występujące objawy przy użądleniu: obrzęk warg, policzków i oczu, uczucie duszności, łzawienie, pokrzywka na skórze lub wstrząs. Szczególnie niebezpieczne są ukąszenia w oko, język, podniebienie, gardło czy przełyk. Rozwijający się gwałtownie obrzęk górnych dróg oddechowych, zwłaszcza krtani, prowadzi do zaburzenia oddychania. W takim przypadku konieczna jest interwencja lekarza.

Pierwsza pomoc polega na usunięciu żądła. Im wcześniej zostanie usunięte, tym mniejsze będą objawy miejscowe i ogólne. Nie poleca się wyciągania żądła palcami, ponieważ na jego końcu znajduje się pęcherzyk jadowy, którego ucisk powoduje dodatkowe spływanie jadu do skóry. Po usunięciu żądła należy robić okłady z lodu i sody oczyszczonej, gdyż neutralizuje się tym samym kwas mrówkowy zawarty w wydzielinie wstrzykniętej przez owada. Dla odczulenia warto podać wapno w postaci syropu lub napoju musującego. Gdy występują objawy uczulenia (wysypka, obrzęk, duszność, zapaść), użądlenie dotyczyło twarzy bądź gardła czy też było mnogie, konieczna jest szybka pomoc lekarska i podanie dożylnych leków odczulających.

Zaleca się mieć w podręcznej apteczce dostępny bez recepty żel lub maść łagodzącą efekt ukąszenia i użądlenia owadów oraz wapno, które można podać od razu. Dla osób uczulonych na jad pszczoły, w przypadku użądlenia oraz wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego, jedynym ratunkiem jest gotowa do podania ampułkostrzykawka z adrenaliną.

Ukąszenia komarów, kleszczy, użądlenia os i pszczół to najczęstsze czynniki bolących, zaczerwienionych oraz swędzących miejscowych odczynów skórnych. Na szczęście w większości przypadków mają one łagodny i szybko ustępujący przebieg. Trzeba jednak pamiętać o ryzyku poważnych następstw ukąszeń, wymagających szybkiej interwencji lekarskiej, dlatego podczas  wakacyjnych przygód i kontaktów z przyrodą, należy zachować zdrowy rozsądek.


Podziel się: