Rumień wędrujący – jak go rozpoznać? Diagnostyka i leczenie rumienia po kleszczu
Katarzyna Makos

Rumień wędrujący – jak go rozpoznać? Diagnostyka i leczenie rumienia po kleszczu

Rumień wędrujący (łac. erythema migrans) to charakterystyczna wysypka skórna pojawiająca się jako objaw wczesnego stadium boreliozy. Rumień po ukłuciu kleszcza ma kolisty kształt, wędruje, stopniowo się powiększając (przypomina tarczę strzelniczą – pomiędzy jego centrum a okręgiem zewnętrznym pojawia się blada obręcz). Rumień wędrujący jest widoczny średnio od 1 do 3 tygodni od ukąszenia u ok. 80 % chorych na boreliozę. Jak odróżnić go od reakcji alergicznej? Jak długo utrzymuje się rumień wędrujący?

Rumień wędrujący – co to jest? Jakie jest ryzyko, że pojawi się po ukąszeniu przez kleszcza?

Rumień wędrujący to plamisty odczyn na skórze o okrągławym kształcie, występujący we wczesnej fazie zakażenia krętkiem Borrelia burgdorferi. Pojawia się w miejscu ukłucia kleszcza w ciągu 3-30 dni, średnio ok. 1-3 tygodnie od ukąszenia, stopniowo powiększając swoje rozmiary (średnica >5 cm).

Rumień jest zazwyczaj płaski (na łydce może być uniesiony), obserwuje się go głównie w okolicy tułowia i kończyn, u dzieci częściej na szyi i głowie. Charakterystyczną cechą jest występowanie przejaśnienia w środku rumienia. Czasami zmiana może mieć nietypowy wygląd (nieregularny kształt, mnogie rumienie, pęcherzyki, wybroczyny w obrębie zmiany). Mogą mu towarzyszyć objawy ogólne, takie jak gorączka, ból głowy. Bez wdrożenia leczenia rumień wędrujący zanika samoistnie do 8 tygodni, po prawidłowej antybiotykoterapii po kilku dniach. 

Rumień wędrujący pojawia się u ok. 80 % chorych na boreliozę. Nie każdy kleszcz jest nosicielem krętka i nie każde ukłucie prowadzi do zarażenia. Ogólne ryzyko transmisji Borrelia burgdorferi wynosi 4 % i rośnie wraz z czasem wykłucia kleszcza. Zwiększa je także nieprawidłowa technika usunięcia pajęczaka (rozgniecenie kleszcza, sprowokowanie wymiotów, np. po posmarowaniu masłem itp.). 

Rumień wędrujący – jak go rozpoznać? Rumień po kleszczu a reakcja alergiczna

Rumień wędrujący jest jedną z postaci boreliozy. Ze względu na dość charakterystyczny przebieg kliniczny jest wystarczający do postawienia rozpoznania choroby z Lyme i włączenia leczenia (powiększający się rumień o regularnym obrysie i średnicy >5cm, z przejaśnieniem w środku, nie swędzi i nie boli). Występuje zazwyczaj kilka dni po ukłuciu przez kleszcza. Prawdopodobieństwo boreliozy zwiększa się, jeśli wystąpią objawy ogólne (gorączka, powiększone węzły chłonne, ból mięśni i stawów). 

Zmiana na tle alergicznym może wystąpić po ukąszeniu przez różne owady, natomiast cechuje się dużym odczynem zapalnym z obrzękiem, zwiększonym miejscowo uciepleniem, zaczerwienieniem, świądem i bólem, bez przejaśnień. Pojawia się szybko, w przeciągu 48 godzin, rzadko towarzyszy jej stan podgorączkowy. Ustępuje samoistnie, a poprawę mogą przynieść leki przeciwhistaminowe (np. żel zawierający dimetynden).

Rumień po kleszczu u dziecka

U dzieci, ze względu na ich niższy wzrost, rumień pojawia się częściej w okolicy głowy oraz szyi (dlatego ważne jest oglądanie skóry owłosionej głowy). Jego wygląd jest podobny do wyglądu rumienia występującego u osób dorosłych. 

U dzieci częściej niż u dorosłych występuje postać boreliozy zajmująca układ nerwowy (neuroborelioza). Może przebiegać jako zapalenie nerwów czaszkowych – głównie nerwu twarzowego (porażenie mięśni mimicznych twarzy), zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (bóle głowy, sztywność karku, zmęczenie, apatia). 

Rumień wędrujący – diagnostyka w kierunku boreliozy

Ukłucie przez kleszcza w przeciągu ostatnich 4 tygodni w wywiadzie nie jest obligatoryjne, aby rozpoznać boreliozę (dużo osób po prostu nie zauważa kleszcza, zanim ten odpadnie od żywiciela). Poszerzenia diagnostyki – wykonania badań na boreliozę – wymagają przypadki z nietypowo wyglądającym rumieniem lub kiedy lekarz ma wątpliwości, co do rozpoznania.

W tym celu zazwyczaj zleca się badanie poziomu przeciwciał przeciwko Borrelia burgdorferi (w pierwszym etapie metodą ELISA, potem metodą Western Blot). Należy pamiętać jednak o okienku serologicznym – przeciwciała IgM pojawiają się dopiero w 3-4 tygodniu zakażenia, a w klasie IgG najwcześniej w 4-6 tygodniu. Z tego powodu czasami może być konieczne ponowne oznaczenie przeciwciał za 2-4 tygodnie od ujemnego wyniku w pierwszym badaniu. Po przechorowaniu przeciwciała utrzymują się w organizmie bardzo długo.

Nie diagnozuje się osób po ukłuciu przez kleszcza, u których nie ma żadnych objawów. W takim przypadku zalecana jest obserwacja miejsca wkłucia. 

Rumień wędrujący – leczenie

Borrelia burgdorferi jest bakterią, dlatego skuteczną terapią w przypadku boreliozy są antybiotyki.

Leczenie rumienia wędrującego trwa 21 dni, lekiem z wyboru jest:

  • u dzieci <9 roku życia, kobiet w ciąży i matek karmiących – amoksycylina, 
  • u dzieci >9 roku życia i dorosłych – doksycyklina. 

Polskie wytyczne PTEiLCHZ dopuszczają także zastosowanie cefuroksymu aksetylu jako leku pierwszego rzutu. Profilaktyczne podanie antybiotyków (osobom po ukłuciu przez kleszcza, ale bez objawów) nie jest zalecane, wyjątek stanowią przypadki mnogiego pokłucia w rejonach endemicznych dla boreliozy.

Ryzyko zachorowania na boreliozę zmniejsza stosowanie repelentów, środków odstraszających kleszcze (DEET na skórę, permetryna na odzież). Podczas spacerów po lesie zalecane jest noszenie ubrań o jasnej barwie, z długimi rękawami i nogawkami, butów zakrywających całą stopę, wsuwanie nogawek spodni w skarpetki.

W przypadku kleszcza przytwierdzonego już do skóry, należy go jak najszybciej usunąć przy pomocy pęsety lub specjalnych przyrządów dostępnych w aptekach (np. kleszczkarta, lasso na kleszcze). Przy wyciąganiu kleszcza należy pamiętać, aby uchwycić kleszcza pęsetą jak najbliżej skóry i wyciągać go ruchem pionowo do góry, unikając wykręcania itd. (sprzyja to oderwaniu się tułowia).

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Nadmierne pocenie się (hiperhydroza) – przyczyny i leczenie. Co stosować na nadpotliwość?

    Pocenie pełni istotną fizjologiczną funkcję – pomaga organizmowi schłodzić się w warunkach przegrzania. Dla wielu osób ten sprytny mechanizm oznacza, niestety, plamy pod pachami, mokre skarpetki czy nieprzyjemne, lepkie dłonie, które zawstydzają nas przy uścisku na powitanie. Dlaczego dochodzi do nadmiernego pocenia się? Jak temu zaradzić? Czy nadpotliwość może być objawem innych chorób? 

  • Odbijanie po jedzeniu – przyczyny i leczenie częstego odbijania po posiłku

    Odbijanie jest naturalnym odruchem fizjologicznym, które zwykle nie stanowi powodu do niepokoju. Polega na wydaleniu przez usta powietrza znajdującego się w żołądku. Natomiast nadmierne odbijanie może być oznaką np. choroby refluksowej czy nietolerancji pokarmowej. 

  • Szumy uszne – przyczyny i leczenie szumów w uszach

    Szum w uszach to dolegliwość, która nie zawsze oznacza poważną chorobę. Szumy uszne są powodowane przez uszkodzenia drogi słuchowej, np. w wyniku starzenia organizmu czy hałasu. Niektóre leki stosowane w dużych dawkach także mogą przyczyniać do ich powstania lub nasilenia. Jak wygląda leczenie szumów usznych? Co pomoże osobom odczuwającym szum w uszach? 

  • Kolka nerkowa – przyczyny, objawy, leczenie. Jak postępować podczas ataku kolki nerkowej?

    Kolka nerkowa sama w sobie nie jest chorobą, stanowi natomiast najczęstszy objaw schorzenia polegającego na zamknięciu lub znacznym zwężeniu światła moczowodu i utrudnieniu odpływu moczu z nerki do pęcherza moczowego. Atak kolki nerkowej cechuje niezwykle silny ból w okolicy lędźwiowej, który często nie ustępuje nawet po podaniu dostępnych bez recepty środków przeciwbólowych. Objawy kolki nerkowej obejmują również bolesne parcie na mocz, nudności oraz wymioty. 

  • Zakwasy a DOMS – jak zapobiec bólom mięśni w trakcie i po treningu?

    DOMS (delayed onset muscle soreness) to opóźniona bolesność mięśni. Jest ona skutkiem intensywnego wysiłku fizycznego, w trakcie którego dochodzi do wzmożonej pracy włókien mięśniowych (ból mięśni po treningu pojawia się przeważnie w ciągu kilkunastu godzin). Domsy nie są tym samym, co zakwasy. Drugim terminem określa się ból, uczucie pieczenia mięśni w trakcie wykonywania ćwiczeń lub niedługo po ich zakończeniu. Stan ten jest spowodowany nadmiernym kumulowaniem się mleczanu w tkance mięśniowej. Jak zapobiegać zakwasom? W jaki sposób złagodzić opóźnioną bolesność mięśni?

  • Napięciowy ból głowy – przyczyny objawy, diagnostyka. Jak sobie radzić z naczynioruchowymi bólami głowy?

    Napięciowy ból głowy jest najczęściej występującym samoistnym (pierwotnym) bólem głowy. Jego przyczyny nie są do końca poznane, wiadomo natomiast, że różne czynniki, takie jak stres, zmiany pogody, przemęczenie czy odwodnienie mogą zwiększać ryzyko jego wystąpienia. Naczynioruchowe bóle głowy charakteryzują się dolegliwościami zlokalizowanymi po obu stronach głowy, zazwyczaj w okolicy skroni, o charakterze uciskowym. 

  • Ból żeber – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu żeber z lewej i prawej strony

    Ból żeber najczęściej jest związany z przebytym urazem obejmującym okolicę klatki piersiowej, jest on wówczas silny, na skórze widoczny jest krwiak, mogą pojawić się również kłopoty z oddychaniem. Inne przyczyny bólu żeber obejmują schorzenia układu pokarmowego (ból żeber po prawej stronie może oznaczać m.in. problemy z wątrobą), neuralgię międzyżebrową, stany zapalne czy choroby układu krążenia – ból żeber po lewej stronie może być objawem zawału serca. 

  • Zaburzenia chodu – rodzaje, przyczyny, leczenie, rehabilitacja

    Zaburzenia chodu mogą mieć wiele przyczyn. Najczęściej są objawem chorób neurologicznych, chorób układu ruchu oraz schorzeń o podłożu psychogennym. Zaburzenia lokomocji mogą być także związane z podeszłym wiekiem (jest to tzw. chód starczy) – u seniorów pojawiają się m.in.: skrócenie długości kroku, szuranie, pochylenie sylwetki do przodu.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij