Rumień wędrujący – jak go rozpoznać? Diagnostyka i leczenie rumienia po kleszczu
Katarzyna Makos

Rumień wędrujący – jak go rozpoznać? Diagnostyka i leczenie rumienia po kleszczu

Rumień wędrujący (łac. erythema migrans) to charakterystyczna wysypka skórna pojawiająca się jako objaw wczesnego stadium boreliozy. Rumień po ukłuciu kleszcza ma kolisty kształt, wędruje, stopniowo się powiększając (przypomina tarczę strzelniczą – pomiędzy jego centrum a okręgiem zewnętrznym pojawia się blada obręcz). Rumień wędrujący jest widoczny średnio od 1 do 3 tygodni od ukąszenia u ok. 80 % chorych na boreliozę. Jak odróżnić go od reakcji alergicznej? Jak długo utrzymuje się rumień wędrujący?

Rumień wędrujący – co to jest? Jakie jest ryzyko, że pojawi się po ukąszeniu przez kleszcza?

Rumień wędrujący to plamisty odczyn na skórze o okrągławym kształcie, występujący we wczesnej fazie zakażenia krętkiem Borrelia burgdorferi. Pojawia się w miejscu ukłucia kleszcza w ciągu 3-30 dni, średnio ok. 1-3 tygodnie od ukąszenia, stopniowo powiększając swoje rozmiary (średnica >5 cm).

Rumień jest zazwyczaj płaski (na łydce może być uniesiony), obserwuje się go głównie w okolicy tułowia i kończyn, u dzieci częściej na szyi i głowie. Charakterystyczną cechą jest występowanie przejaśnienia w środku rumienia. Czasami zmiana może mieć nietypowy wygląd (nieregularny kształt, mnogie rumienie, pęcherzyki, wybroczyny w obrębie zmiany). Mogą mu towarzyszyć objawy ogólne, takie jak gorączka, ból głowy. Bez wdrożenia leczenia rumień wędrujący zanika samoistnie do 8 tygodni, po prawidłowej antybiotykoterapii po kilku dniach. 

Rumień wędrujący pojawia się u ok. 80 % chorych na boreliozę. Nie każdy kleszcz jest nosicielem krętka i nie każde ukłucie prowadzi do zarażenia. Ogólne ryzyko transmisji Borrelia burgdorferi wynosi 4 % i rośnie wraz z czasem wykłucia kleszcza. Zwiększa je także nieprawidłowa technika usunięcia pajęczaka (rozgniecenie kleszcza, sprowokowanie wymiotów, np. po posmarowaniu masłem itp.). 

Rumień wędrujący – jak go rozpoznać? Rumień po kleszczu a reakcja alergiczna

Rumień wędrujący jest jedną z postaci boreliozy. Ze względu na dość charakterystyczny przebieg kliniczny jest wystarczający do postawienia rozpoznania choroby z Lyme i włączenia leczenia (powiększający się rumień o regularnym obrysie i średnicy >5cm, z przejaśnieniem w środku, nie swędzi i nie boli). Występuje zazwyczaj kilka dni po ukłuciu przez kleszcza. Prawdopodobieństwo boreliozy zwiększa się, jeśli wystąpią objawy ogólne (gorączka, powiększone węzły chłonne, ból mięśni i stawów). 

Zmiana na tle alergicznym może wystąpić po ukąszeniu przez różne owady, natomiast cechuje się dużym odczynem zapalnym z obrzękiem, zwiększonym miejscowo uciepleniem, zaczerwienieniem, świądem i bólem, bez przejaśnień. Pojawia się szybko, w przeciągu 48 godzin, rzadko towarzyszy jej stan podgorączkowy. Ustępuje samoistnie, a poprawę mogą przynieść leki przeciwhistaminowe (np. żel zawierający dimetynden).

Rumień po kleszczu u dziecka

U dzieci, ze względu na ich niższy wzrost, rumień pojawia się częściej w okolicy głowy oraz szyi (dlatego ważne jest oglądanie skóry owłosionej głowy). Jego wygląd jest podobny do wyglądu rumienia występującego u osób dorosłych. 

U dzieci częściej niż u dorosłych występuje postać boreliozy zajmująca układ nerwowy (neuroborelioza). Może przebiegać jako zapalenie nerwów czaszkowych – głównie nerwu twarzowego (porażenie mięśni mimicznych twarzy), zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (bóle głowy, sztywność karku, zmęczenie, apatia). 

Rumień wędrujący – diagnostyka w kierunku boreliozy

Ukłucie przez kleszcza w przeciągu ostatnich 4 tygodni w wywiadzie nie jest obligatoryjne, aby rozpoznać boreliozę (dużo osób po prostu nie zauważa kleszcza, zanim ten odpadnie od żywiciela). Poszerzenia diagnostyki – wykonania badań na boreliozę – wymagają przypadki z nietypowo wyglądającym rumieniem lub kiedy lekarz ma wątpliwości, co do rozpoznania.

W tym celu zazwyczaj zleca się badanie poziomu przeciwciał przeciwko Borrelia burgdorferi (w pierwszym etapie metodą ELISA, potem metodą Western Blot). Należy pamiętać jednak o okienku serologicznym – przeciwciała IgM pojawiają się dopiero w 3-4 tygodniu zakażenia, a w klasie IgG najwcześniej w 4-6 tygodniu. Z tego powodu czasami może być konieczne ponowne oznaczenie przeciwciał za 2-4 tygodnie od ujemnego wyniku w pierwszym badaniu. Po przechorowaniu przeciwciała utrzymują się w organizmie bardzo długo.

Nie diagnozuje się osób po ukłuciu przez kleszcza, u których nie ma żadnych objawów. W takim przypadku zalecana jest obserwacja miejsca wkłucia. 

Rumień wędrujący – leczenie

Borrelia burgdorferi jest bakterią, dlatego skuteczną terapią w przypadku boreliozy są antybiotyki.

Leczenie rumienia wędrującego trwa 21 dni, lekiem z wyboru jest:

  • u dzieci <9 roku życia, kobiet w ciąży i matek karmiących – amoksycylina, 
  • u dzieci >9 roku życia i dorosłych – doksycyklina. 

Polskie wytyczne PTEiLCHZ dopuszczają także zastosowanie cefuroksymu aksetylu jako leku pierwszego rzutu. Profilaktyczne podanie antybiotyków (osobom po ukłuciu przez kleszcza, ale bez objawów) nie jest zalecane, wyjątek stanowią przypadki mnogiego pokłucia w rejonach endemicznych dla boreliozy.

Ryzyko zachorowania na boreliozę zmniejsza stosowanie repelentów, środków odstraszających kleszcze (DEET na skórę, permetryna na odzież). Podczas spacerów po lesie zalecane jest noszenie ubrań o jasnej barwie, z długimi rękawami i nogawkami, butów zakrywających całą stopę, wsuwanie nogawek spodni w skarpetki.

W przypadku kleszcza przytwierdzonego już do skóry, należy go jak najszybciej usunąć przy pomocy pęsety lub specjalnych przyrządów dostępnych w aptekach (np. kleszczkarta, lasso na kleszcze). Przy wyciąganiu kleszcza należy pamiętać, aby uchwycić kleszcza pęsetą jak najbliżej skóry i wyciągać go ruchem pionowo do góry, unikając wykręcania itd. (sprzyja to oderwaniu się tułowia).

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ból stopy – przyczyny, leczenie, ćwiczenia na ból śródstopia

    Ból stopy to dolegliwość, która może mieć rozmaite przyczyny. Ból stóp może pojawić się po intensywnym wysiłku fizycznym, wielogodzinnej pracy w pozycji stojącej, ale także jako objaw poważnych chorób, takich jak cukrzyca, dna moczanowa czy nerwiak Mortona. Sprawdź, jak diagnozuje się ból stóp, jak wygląda leczenie? Poznaj ćwiczenia na bolące stopy.

  • Ból szyi – przyczyny, diagnostyka, leczenie, ćwiczenia

    Ból szyi to częsta dolegliwość, która dotyka dużą grupę osób. Przyczyny bolącej szyi mogą być różne, od przeciążenia i napięcia mięśni, spowodowanego np. wielogodzinną pracą przed komputerem przez zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego i urazy odcinka szyjnego kręgosłupa aż po nowotwór. Sprawdź, jak przebiega diagnostyka bólów szyi, w jaki sposób się je leczy oraz jakie ćwiczenia można zastosować, by złagodzić dolegliwości. 

  • Niedobór witaminy B12 – przyczyny, objawy, skutki niskiego poziomu witaminy B12

    Witamina B12 (kobalamina) pełni istotną rolę w organizmie, m. in. reguluje produkcję czerwonych krwinek. Witamina B12 znajduje się głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego, nie jest wytwarzana przez ludzki organizm, dlatego niedobór witaminy B12 jest dość częsty. Objawy niedoboru to np. nerwowość, depresja, zaburzenia chodu czy problemy ze wzrokiem. Jak powinna wyglądać dieta i suplementacja u osób z niskim poziomem kobalaminy?

  • Ból brzucha z lewej strony – co może oznaczać?

    Ból brzucha po lewej stronie może być wywołany przez chwilową niedyspozycję, ale jest także objawem poważnych chorób układu pokarmowego czy moczowego. Jakim schorzeniom towarzyszy? 

  • Mioklonie – przyczyny i leczenie mimowolnych skurczów mięśni

    Mioklonie (zrywania mięśniowe) to niekontrolowane, intensywne skurcze mięśni. Mogą one obejmować jeden mięsień, grupę mięśni, kończynę, a nawet cały tułów. Przyczyn powstawania mioklonii jest wiele, niektóre mimowolne ruchy są fizjologiczne (np. mioklonie przysenne, czyli szarpnięcia ciała podczas zasypiania) i nie wymagają leczenia, inne mogą oznaczać poważne schorzenia, takie jak zaburzenia metaboliczne, padaczkę czy zatrucie metalami ciężkimi. Wszystkie niekontrolowane skurcze mięśni wymagają konsultacji ze specjalistą.

  • Nadmierne i częste gazy jelitowe – co robić?

    Choć produkcja gazów w jelitach to proces naturalny, ich nadmierne powstawanie nastręcza wielu trudności. Wzdęty i obolały brzuch oraz uczucie dyskomfortu są nieodłącznymi towarzyszami zwiększonej ilości gazów jelitowych. Czy ich nadmierne powstawanie może oznaczać chorobę? Jak skutecznie zapobiegać zbyt wielkiej produkcji gazów w jelitach?  

  • Suchość gardła – czym i jak nawilżać gardło?

    Suchość gardła może być spowodowana wieloma przyczynami. Zwykle pojawia się podczas infekcji, a także w wyniku odwodnienia, palenia papierosów, nadwyrężenia narządu głosu czy spania z otwartymi ustami. Uczucie suchego gardła dotyczy zarówno dzieci, jak i osób dorosłych. Jak i czym nawilżać gardło? Czego warto unikać, gdy czujemy suchość w gardle?

  • Zatkany nos – przyczyny i sposoby leczenie zatkanego nosa bez kataru

    Zatkany nos to bardzo częsty objaw infekcji górnych dróg oddechowych, zarówno o podłożu wirusowym, jak i bakteryjnym. Towarzyszą mu wówczas nadmierna produkcja wydzieliny, kichanie, ból głowy, ból gardła, kaszel, chrypka czy ogólne osłabienie. Zatkany nos bez kataru jest natomiast objawem,mogącym świadczyć o różnych schorzeniach przewlekłych, takich jak chroniczne zapalenie zatok, skrzywienie przegrody nosa, obecność polipów. Uczucie zatkanego nosa może pojawić się również na skutek urazu, zazwyczaj wówczas występuje także krwawienie.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij