Rumień wędrujący – jak go rozpoznać? Diagnostyka i leczenie rumienia po kleszczu
Katarzyna Makos

Rumień wędrujący – jak go rozpoznać? Diagnostyka i leczenie rumienia po kleszczu

Rumień wędrujący (łac. erythema migrans) to charakterystyczna wysypka skórna pojawiająca się jako objaw wczesnego stadium boreliozy. Rumień po ukłuciu kleszcza ma kolisty kształt, wędruje, stopniowo się powiększając (przypomina tarczę strzelniczą – pomiędzy jego centrum a okręgiem zewnętrznym pojawia się blada obręcz). Rumień wędrujący jest widoczny średnio od 1 do 3 tygodni od ukąszenia u ok. 80 % chorych na boreliozę. Jak odróżnić go od reakcji alergicznej? Jak długo utrzymuje się rumień wędrujący?

Rumień wędrujący – co to jest? Jakie jest ryzyko, że pojawi się po ukąszeniu przez kleszcza?

Rumień wędrujący to plamisty odczyn na skórze o okrągławym kształcie, występujący we wczesnej fazie zakażenia krętkiem Borrelia burgdorferi. Pojawia się w miejscu ukłucia kleszcza w ciągu 3-30 dni, średnio ok. 1-3 tygodnie od ukąszenia, stopniowo powiększając swoje rozmiary (średnica >5 cm).

Rumień jest zazwyczaj płaski (na łydce może być uniesiony), obserwuje się go głównie w okolicy tułowia i kończyn, u dzieci częściej na szyi i głowie. Charakterystyczną cechą jest występowanie przejaśnienia w środku rumienia. Czasami zmiana może mieć nietypowy wygląd (nieregularny kształt, mnogie rumienie, pęcherzyki, wybroczyny w obrębie zmiany). Mogą mu towarzyszyć objawy ogólne, takie jak gorączka, ból głowy. Bez wdrożenia leczenia rumień wędrujący zanika samoistnie do 8 tygodni, po prawidłowej antybiotykoterapii po kilku dniach. 

Rumień wędrujący pojawia się u ok. 80 % chorych na boreliozę. Nie każdy kleszcz jest nosicielem krętka i nie każde ukłucie prowadzi do zarażenia. Ogólne ryzyko transmisji Borrelia burgdorferi wynosi 4 % i rośnie wraz z czasem wykłucia kleszcza. Zwiększa je także nieprawidłowa technika usunięcia pajęczaka (rozgniecenie kleszcza, sprowokowanie wymiotów, np. po posmarowaniu masłem itp.). 

Rumień wędrujący – jak go rozpoznać? Rumień po kleszczu a reakcja alergiczna

Rumień wędrujący jest jedną z postaci boreliozy. Ze względu na dość charakterystyczny przebieg kliniczny jest wystarczający do postawienia rozpoznania choroby z Lyme i włączenia leczenia (powiększający się rumień o regularnym obrysie i średnicy >5cm, z przejaśnieniem w środku, nie swędzi i nie boli). Występuje zazwyczaj kilka dni po ukłuciu przez kleszcza. Prawdopodobieństwo boreliozy zwiększa się, jeśli wystąpią objawy ogólne (gorączka, powiększone węzły chłonne, ból mięśni i stawów). 

Zmiana na tle alergicznym może wystąpić po ukąszeniu przez różne owady, natomiast cechuje się dużym odczynem zapalnym z obrzękiem, zwiększonym miejscowo uciepleniem, zaczerwienieniem, świądem i bólem, bez przejaśnień. Pojawia się szybko, w przeciągu 48 godzin, rzadko towarzyszy jej stan podgorączkowy. Ustępuje samoistnie, a poprawę mogą przynieść leki przeciwhistaminowe (np. żel zawierający dimetynden).

Powiązane produkty

Rumień po kleszczu u dziecka

U dzieci, ze względu na ich niższy wzrost, rumień pojawia się częściej w okolicy głowy oraz szyi (dlatego ważne jest oglądanie skóry owłosionej głowy). Jego wygląd jest podobny do wyglądu rumienia występującego u osób dorosłych. 

U dzieci częściej niż u dorosłych występuje postać boreliozy zajmująca układ nerwowy (neuroborelioza). Może przebiegać jako zapalenie nerwów czaszkowych – głównie nerwu twarzowego (porażenie mięśni mimicznych twarzy), zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (bóle głowy, sztywność karku, zmęczenie, apatia). 

Rumień wędrujący – diagnostyka w kierunku boreliozy

Ukłucie przez kleszcza w przeciągu ostatnich 4 tygodni w wywiadzie nie jest obligatoryjne, aby rozpoznać boreliozę (dużo osób po prostu nie zauważa kleszcza, zanim ten odpadnie od żywiciela). Poszerzenia diagnostyki – wykonania badań na boreliozę – wymagają przypadki z nietypowo wyglądającym rumieniem lub kiedy lekarz ma wątpliwości, co do rozpoznania.

W tym celu zazwyczaj zleca się badanie poziomu przeciwciał przeciwko Borrelia burgdorferi (w pierwszym etapie metodą ELISA, potem metodą Western Blot). Należy pamiętać jednak o okienku serologicznym – przeciwciała IgM pojawiają się dopiero w 3-4 tygodniu zakażenia, a w klasie IgG najwcześniej w 4-6 tygodniu. Z tego powodu czasami może być konieczne ponowne oznaczenie przeciwciał za 2-4 tygodnie od ujemnego wyniku w pierwszym badaniu. Po przechorowaniu przeciwciała utrzymują się w organizmie bardzo długo.

Nie diagnozuje się osób po ukłuciu przez kleszcza, u których nie ma żadnych objawów. W takim przypadku zalecana jest obserwacja miejsca wkłucia. 

Rumień wędrujący – leczenie

Borrelia burgdorferi jest bakterią, dlatego skuteczną terapią w przypadku boreliozy są antybiotyki.

Leczenie rumienia wędrującego trwa 21 dni, lekiem z wyboru jest:

  • u dzieci <9 roku życia, kobiet w ciąży i matek karmiących – amoksycylina, 
  • u dzieci >9 roku życia i dorosłych – doksycyklina. 

Polskie wytyczne PTEiLCHZ dopuszczają także zastosowanie cefuroksymu aksetylu jako leku pierwszego rzutu. Profilaktyczne podanie antybiotyków (osobom po ukłuciu przez kleszcza, ale bez objawów) nie jest zalecane, wyjątek stanowią przypadki mnogiego pokłucia w rejonach endemicznych dla boreliozy.

Ryzyko zachorowania na boreliozę zmniejsza stosowanie repelentów, środków odstraszających kleszcze (DEET na skórę, permetryna na odzież). Podczas spacerów po lesie zalecane jest noszenie ubrań o jasnej barwie, z długimi rękawami i nogawkami, butów zakrywających całą stopę, wsuwanie nogawek spodni w skarpetki.

W przypadku kleszcza przytwierdzonego już do skóry, należy go jak najszybciej usunąć przy pomocy pęsety lub specjalnych przyrządów dostępnych w aptekach (np. kleszczkarta, lasso na kleszcze). Przy wyciąganiu kleszcza należy pamiętać, aby uchwycić kleszcza pęsetą jak najbliżej skóry i wyciągać go ruchem pionowo do góry, unikając wykręcania itd. (sprzyja to oderwaniu się tułowia).
  1. E. Ołdak, Borelioza w wieku dziecięcym, „Pediatria po Dyplomie” 2013, nr 3.
  2. National Institute for Health and Care Excellence, Lyme disease – NICE guideline, “nice.org.uk” [online], https://www.nice.org.uk/guidance/ng95, [dostęp:] 11.04.2018.
  3. R. Flisiak, S. Pancewicz, Diagnostyka i leczenie boreliozy z Lyme. Standardy Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych, "pteilchz.org.pl" [online], www.pteilchz.org.pl/wp-content/uploads/2018/11/borelioza_z_lyme_2018.pdf

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Zatrucie pokarmowe – jak sobie pomóc? Co jeść i pić?

    Zatrucie pokarmowe i wynikające z niego objawy potrafią być bardzo uciążliwe i mogą przysporzyć wielu niedogodności. Z tego względu warto wiedzieć, jak sobie z nimi radzić. Ile trwa zatrucie pokarmowe oraz jak mu zapobiegać?

  • Kaszel palacza – objawy, co na niego stosować?

    Kaszel palacza powstaje w wyniku podrażnienia górnych dróg oddechowych przez substancje zawarte w dymie tytoniowym. Nikotynizm prowadzi do szeregu zmian zachodzących w drzewie oskrzelowym, które są reakcją na przewlekłą ekspozycję układu oddechowego na substancje toksyczne. Samo palenie jest również czynnikiem ryzyka rozwoju innych chorób takich jak nowotwory układu oddechowego czy przewlekła obturacyjna choroba płuc.

  • Wszawica łonowa – jak z nią walczyć?

    Wszawicą (łac. Pediculosis) nazywamy zmiany skórne wywołane przez stawonogi – wszy ludzkie. Wyróżniamy wszawicę głowową, odzieżową i łonową. O ile głowowa dotyczy przede wszystkim dzieci (zarażenie ma miejsce w szkole i innych placówkach edukacyjnych), o tyle odmiana łonowa spotykana jest wśród dorosłych i występuje w okolicach intymnych. Charakteryzuje ją uporczywy świąd skóry, który występuje między innymi w okolicach wzgórka łonowego.

  • Choroby tropikalne – objawy, diagnostyka, szczepienia

    Choroby tropikalne pochodzą z rejonów charakteryzujących się klimatem sprzyjającym rozwojowi drobnych organizmów, czyli ciepłym i wilgotnym. W takich warunkach łatwo namnażają się zarówno chorobotwórcze bakterie, jak i wirusy. Szerzenie się chorób tropikalnych jest szczególnie łatwe w krajach o niskim poziomie higieny i słabych warunkach socjoekonomicznych. Przed wyjazdem warto sprawdzić, jakie choroby występują w rejonie świata, do którego się wybieramy.

  • Narkolepsja – czym jest? Objawy, przyczyny

    Narkolepsja dotyka głównie ludzi młodych w wieku 15-20 oraz 30-35 lat, a napady snu w ciągu dnia z reguły występują pod wpływem silnych emocji: radości, lęku czy stresu. Leczeniem zajmują się psychiatrzy lub neurolodzy i polega ono głównie na łagodzeniu objawów. Wielu specjalistów twierdzi, że narkolepsja często jest błędnie diagnozowana przez fakt, że w obecnych czasach duża część zdrowego społeczeństwa skarży się na nadmierną senność w ciągu dnia – stąd wielkie znaczenie ma dogłębna diagnostyka i uświadamianie społeczeństwa na temat tego, czym jest narkolepsja.

  • Częste oddawanie moczu (częstomocz) – przyczyny, leczenie

    Częstomocz jest przykrym schorzeniem dotykającym zarówno mężczyzn jak i kobiety najczęściej w podeszłym wieku, ale zdarzają się także przypadki dzieci i młodych dorosłych borykających się z tą dolegliwością. Może się pojawić na bazie m.in. chorób ginekologicznych, urologicznych, nefrologicznych, psychicznych czy nawet onkologicznych. Przez to, że wiąże się z przymusem patologicznie częstego oddawania moczu, może stać się udręką dla pacjentów i mieć negatywny wpływ na codzienne funkcjonowanie chorego w społeczeństwie. Mimo, że nie zawsze jest oznaką poważnej choroby, to warto jest się zwrócić o pomoc do specjalisty, który pomoże rozwiązać problem.

  • Zespoły mielodysplastyczne (MDS) – objawy, przyczyny, leczenie

    DNA organizmów żywych – choć wspaniale zaprojektowane – jest bardzo podatne na działanie mutagennych czynników zewnętrznych. Narażenie na różnorodne substancje chemiczne (np. benzen), metale ciężkie, nawozy sztuczne, dym tytoniowy, promieniowanie jonizujące i fale X używane w radioterapii znacząco zwiększa ryzyko uszkodzenia materiału genetycznego i zachorowania na nowotwór. W obecnych czasach unikanie czynników mutagennych jest praktycznie niemożliwe, toteż odsetek chorych na zespoły mielodysplastyczne i inne choroby nowotworowe będzie niestety coraz większy.

  • Pacjenci z migreną przewlekłą skorzystają z nowoczesnej terapii

    Dzięki staraniom, które poczyniło Polskie Towarzystwo Bólów Głowy, pacjenci uzyskali dostęp do nowoczesnej terapii migreny przewlekłej z wykorzystaniem m.in. botoxu (toksyny botulinowej) i dwóch przeciwciał monoklonalnych (erenumab i fremanezumab). Leczenie tymi preparatami będzie refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ). Co trzeba zrobić i jakie warunki spełnić, aby wziąć udział w programie?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij