Rumień wędrujący – jak go rozpoznać? Diagnostyka i leczenie rumienia po kleszczu
Katarzyna Makos

Rumień wędrujący – jak go rozpoznać? Diagnostyka i leczenie rumienia po kleszczu

Rumień wędrujący (łac. erythema migrans) to charakterystyczna wysypka skórna pojawiająca się jako objaw wczesnego stadium boreliozy. Rumień po ukłuciu kleszcza ma kolisty kształt, wędruje, stopniowo się powiększając (przypomina tarczę strzelniczą – pomiędzy jego centrum a okręgiem zewnętrznym pojawia się blada obręcz). Rumień wędrujący jest widoczny średnio od 1 do 3 tygodni od ukąszenia u ok. 80 % chorych na boreliozę. Jak odróżnić go od reakcji alergicznej? Jak długo utrzymuje się rumień wędrujący?

Rumień wędrujący – co to jest? Jakie jest ryzyko, że pojawi się po ukąszeniu przez kleszcza?

Rumień wędrujący to plamisty odczyn na skórze o okrągławym kształcie, występujący we wczesnej fazie zakażenia krętkiem Borrelia burgdorferi. Pojawia się w miejscu ukłucia kleszcza w ciągu 3-30 dni, średnio ok. 1-3 tygodnie od ukąszenia, stopniowo powiększając swoje rozmiary (średnica >5 cm).

Rumień jest zazwyczaj płaski (na łydce może być uniesiony), obserwuje się go głównie w okolicy tułowia i kończyn, u dzieci częściej na szyi i głowie. Charakterystyczną cechą jest występowanie przejaśnienia w środku rumienia. Czasami zmiana może mieć nietypowy wygląd (nieregularny kształt, mnogie rumienie, pęcherzyki, wybroczyny w obrębie zmiany). Mogą mu towarzyszyć objawy ogólne, takie jak gorączka, ból głowy. Bez wdrożenia leczenia rumień wędrujący zanika samoistnie do 8 tygodni, po prawidłowej antybiotykoterapii po kilku dniach. 

Rumień wędrujący pojawia się u ok. 80 % chorych na boreliozę. Nie każdy kleszcz jest nosicielem krętka i nie każde ukłucie prowadzi do zarażenia. Ogólne ryzyko transmisji Borrelia burgdorferi wynosi 4 % i rośnie wraz z czasem wykłucia kleszcza. Zwiększa je także nieprawidłowa technika usunięcia pajęczaka (rozgniecenie kleszcza, sprowokowanie wymiotów, np. po posmarowaniu masłem itp.). 

Rumień wędrujący – jak go rozpoznać? Rumień po kleszczu a reakcja alergiczna

Rumień wędrujący jest jedną z postaci boreliozy. Ze względu na dość charakterystyczny przebieg kliniczny jest wystarczający do postawienia rozpoznania choroby z Lyme i włączenia leczenia (powiększający się rumień o regularnym obrysie i średnicy >5cm, z przejaśnieniem w środku, nie swędzi i nie boli). Występuje zazwyczaj kilka dni po ukłuciu przez kleszcza. Prawdopodobieństwo boreliozy zwiększa się, jeśli wystąpią objawy ogólne (gorączka, powiększone węzły chłonne, ból mięśni i stawów). 

Zmiana na tle alergicznym może wystąpić po ukąszeniu przez różne owady, natomiast cechuje się dużym odczynem zapalnym z obrzękiem, zwiększonym miejscowo uciepleniem, zaczerwienieniem, świądem i bólem, bez przejaśnień. Pojawia się szybko, w przeciągu 48 godzin, rzadko towarzyszy jej stan podgorączkowy. Ustępuje samoistnie, a poprawę mogą przynieść leki przeciwhistaminowe (np. żel zawierający dimetynden).

Polecane dla Ciebie

Rumień po kleszczu u dziecka

U dzieci, ze względu na ich niższy wzrost, rumień pojawia się częściej w okolicy głowy oraz szyi (dlatego ważne jest oglądanie skóry owłosionej głowy). Jego wygląd jest podobny do wyglądu rumienia występującego u osób dorosłych. 

U dzieci częściej niż u dorosłych występuje postać boreliozy zajmująca układ nerwowy (neuroborelioza). Może przebiegać jako zapalenie nerwów czaszkowych – głównie nerwu twarzowego (porażenie mięśni mimicznych twarzy), zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (bóle głowy, sztywność karku, zmęczenie, apatia). 

Rumień wędrujący – diagnostyka w kierunku boreliozy

Ukłucie przez kleszcza w przeciągu ostatnich 4 tygodni w wywiadzie nie jest obligatoryjne, aby rozpoznać boreliozę (dużo osób po prostu nie zauważa kleszcza, zanim ten odpadnie od żywiciela). Poszerzenia diagnostyki – wykonania badań na boreliozę – wymagają przypadki z nietypowo wyglądającym rumieniem lub kiedy lekarz ma wątpliwości, co do rozpoznania.

W tym celu zazwyczaj zleca się badanie poziomu przeciwciał przeciwko Borrelia burgdorferi (w pierwszym etapie metodą ELISA, potem metodą Western Blot). Należy pamiętać jednak o okienku serologicznym – przeciwciała IgM pojawiają się dopiero w 3-4 tygodniu zakażenia, a w klasie IgG najwcześniej w 4-6 tygodniu. Z tego powodu czasami może być konieczne ponowne oznaczenie przeciwciał za 2-4 tygodnie od ujemnego wyniku w pierwszym badaniu. Po przechorowaniu przeciwciała utrzymują się w organizmie bardzo długo.

Nie diagnozuje się osób po ukłuciu przez kleszcza, u których nie ma żadnych objawów. W takim przypadku zalecana jest obserwacja miejsca wkłucia. 

Rumień wędrujący – leczenie

Borrelia burgdorferi jest bakterią, dlatego skuteczną terapią w przypadku boreliozy są antybiotyki.

Leczenie rumienia wędrującego trwa 21 dni, lekiem z wyboru jest:

  • u dzieci <9 roku życia, kobiet w ciąży i matek karmiących – amoksycylina, 
  • u dzieci >9 roku życia i dorosłych – doksycyklina. 

Polskie wytyczne PTEiLCHZ dopuszczają także zastosowanie cefuroksymu aksetylu jako leku pierwszego rzutu. Profilaktyczne podanie antybiotyków (osobom po ukłuciu przez kleszcza, ale bez objawów) nie jest zalecane, wyjątek stanowią przypadki mnogiego pokłucia w rejonach endemicznych dla boreliozy.

Ryzyko zachorowania na boreliozę zmniejsza stosowanie repelentów, środków odstraszających kleszcze (DEET na skórę, permetryna na odzież). Podczas spacerów po lesie zalecane jest noszenie ubrań o jasnej barwie, z długimi rękawami i nogawkami, butów zakrywających całą stopę, wsuwanie nogawek spodni w skarpetki.

W przypadku kleszcza przytwierdzonego już do skóry, należy go jak najszybciej usunąć przy pomocy pęsety lub specjalnych przyrządów dostępnych w aptekach (np. kleszczkarta, lasso na kleszcze). Przy wyciąganiu kleszcza należy pamiętać, aby uchwycić kleszcza pęsetą jak najbliżej skóry i wyciągać go ruchem pionowo do góry, unikając wykręcania itd. (sprzyja to oderwaniu się tułowia).
  1. E. Ołdak, Borelioza w wieku dziecięcym, „Pediatria po Dyplomie” 2013, nr 3.
  2. National Institute for Health and Care Excellence, Lyme disease – NICE guideline, “nice.org.uk” [online], https://www.nice.org.uk/guidance/ng95, [dostęp:] 11.04.2018.
  3. R. Flisiak, S. Pancewicz, Diagnostyka i leczenie boreliozy z Lyme. Standardy Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych, "pteilchz.org.pl" [online], www.pteilchz.org.pl/wp-content/uploads/2018/11/borelioza_z_lyme_2018.pdf

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jet lag – czym jest? Czy każdy ma jet lag?

    Dobrze znaną podróżnikom i obieżyświatom konsekwencją nagłej zmiany strefy czasowej jest wystąpienie tzw. zespołu długu czasowego, czyli jet lagu. Planując więc daleką podróż, warto również zaplanować czas na adaptację organizmu do zmienionych godzin snu i czuwania.

  • Choroba Sanfilippo – objawy, przyczyny, leczenie

    Choroba Sanfilippo to bardzo rzadka choroba genetyczna, określana jako mukopolisacharydoza typu 3 (MPS III). Nazwa choroby pochodzi od nazwiska lekarza, który w 1963 roku po raz pierwszy opisał ten typ mukopolisacharydozy – dr. Sylvestra Sanfilippo.

  • Choroba Wilsona – objawy, leczenie i przewidywana długość życia

    Choroba Wilsona to schorzenie prowadzące do nadmiernego gromadzenia się miedzi w organizmie. Przyczyną jest mutacja genetyczna, wskutek której dochodzi do defektu białka odpowiadającego za transport miedzi w organizmie. W konsekwencji miedź nie jest wydalana z organizmu, tylko gromadzi się w narządach, prowadząc do ich uszkodzenia.

  • Chłoniak Burkitta – objawy, przyczyny i rokowanie

    Przyczyną chłoniaka jest niekontrolowany rozrost puli limfocytów, a głównym skutkiem ubocznym – upośledzenie układu immunologicznego ze względu na utratę funkcji zmienionych komórek. Najczęstszą przyczyną zgonu wśród pacjentów cierpiących na nowotwory krwi są pozornie niegroźne infekcje – i właśnie tak zabija chłoniak Burkitta.

  • Odmrożenia – stopnie i objawy. Co robić i jak zabezpieczyć skórę przed zimnem?

    Odmrożenie z zimna to stan skóry, w którym jej warstwa ochronna została uszkodzona przez działanie niskich temperatur. Może to prowadzić do bolesności, pieczenia, zaczerwienienia i obrzęku, a w ciężkich przypadkach nawet do amputacji kończyn lub ich fragmentów. W celu uniknięcia odmrożenia należy zachować ostrożność podczas długotrwałego przebywania na mrozie, chronić skórę odpowiednim ubraniem czy stosować kremy i maści ochronne.

  • Sprue tropikalna (psyloza) – przyczyny i objawy choroby przypominającej celiakię

    Sprue tropikalna jest chorobą zakaźną, która występuje głównie w krajach tropikalnych i subtropikalnych. Objawia się nieprawidłowym trawieniem i wchłanianiem składników pokarmowych, co prowadzi do poważnych niedoborów składników odżywczych, głównie witaminy B12 i kwasu foliowego, a także do anemii. Leczenie sprue tropikalnej jest uzależnione od przyczyny i może wymagać antybiotyków, leków przeciwpasożytniczych i suplementów diety.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij