Neuroborelioza – czym się charakteryzuje? Jakie są objawy neurologiczne boreliozy?
Katarzyna Makos

Neuroborelioza – czym się charakteryzuje? Jakie są objawy neurologiczne boreliozy?

Neuroborelioza to postać boreliozy (choroby z Lyme), w której dochodzi do powstania zmian w strukturach ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. Jeżeli objawy utrzymują się poniżej sześciu miesięcy, mówimy o wczesnej fazie, natomiast jeśli trwają powyżej pół roku – o późnym stadium choroby. Symptomy neuroboreliozy mogą być rozmaite i obejmować m.in. porażenie nerwów czaszkowych, zapalenie korzeni nerwowych, limfocytarne zapalenie opon mózgowo–rdzeniowych, niedowłady, mioklonie, zapalenie naczyń mózgu. Jak zdiagnozować neuroboreliozę i jak wygląda jej leczenie?

Czym jest neuroborelioza?

Neuroborelioza to najczęstsza z rozsianych postaci boreliozy – wieloukładowej choroby odkleszczowej. Charakteryzuje się zajęciem układu nerwowego (zarówno obwodowego – m.in. nerwy czaszkowe, obwodowe, korzeniowe, jak i centralnego – mózg, opony mózgowo-rdzeniowe, rdzeń kręgowy). 

Borelioza, nazwana też chorobą z Lyme, jest wywołana bakterią o kształcie krętka Borrelią burgdorferi. Za neuroboreliozę odpowiadają w Europie głównie Borrelia garinii, B. afzelii i B. burgdorferi sensu stricto. Wektorami choroby są kleszcze – zainfekowane pajęczaki w trakcie pożywiania się krwią swojej ofiary przenoszą bakterie wraz z śliną.

Więcej informacji na temat boreliozy znajdziesz w artykule: Borelioza – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie choroby z Lyme

Zazwyczaj krętki docierają do układu nerwowego drogą krwionośną, gdzie działają cytotoksycznie, uwalniają też mediatory stanu zapalnego i wywołują reakcje autoimmunologiczne – mechanizm przebiegu choroby jest złożony. Infekcja może przebiegać jako postać wczesna lub przechodzić w neuroboreliozę przewlekłą (> 6 miesięcy od zakażenia). 

Neuroborelioza – objawy

Neuroborelioza obwodowego układu nerwowego

Po zakażeniu krętkiem Borrelia, u większości chorych w przeciągu miesiąca w miejscu ukłucia pojawia się charakterystyczny rumień wędrujący. U części osób jednak nie występuje w ogóle albo pozostaje niezauważony i to właśnie objawy neurologiczne są zgłaszane jako pierwsze. 

Postać wczesna neuroboreliozy objawia się najczęściej jako zajęcie nerwów obwodowych. Głównie dotyczy to nerwu czaszkowego twarzowego (VII), który unerwia mięśnie twarzy, odpowiada także za odczuwanie smaku. W przypadku jego obwodowego porażenia chory nie może zmarszczyć czoła, zamknąć powieki i wyszczerzyć zębów (może to być też widoczne jako opadanie kącika ust). Zajęcie nerwów czaszkowych może być poprzedzone silnymi bólami związanymi z radikulopatiami (zapaleniem nerwów korzeniowych). Ból nasila się głównie w nocy, może być o zmiennej lokalizacji i dużym nasileniu. Mogą im towarzyszyć przeczulice, parestezje (zaburzenia czuciowe w formie mrowienia).

Czasami, szczególnie u dzieci, może dojść do zajęcia nerwów unerwiających mięśnie gałki ocznej (nerwy bloczkowy, odwodzący, okoruchowy) – w takim przypadku chory będzie zgłaszał zaburzenia widzenia w postaci dwojenia obrazu, opadania powieki, widoczny będzie zez, nieprawidłowe ustawienie gałki ocznej. 

W postaci późnej neuroborelizoy zapalenie obejmujące inne obwodowe nerwy przebiega jako mononeuropatie z zaburzeniami czucia, ruchu (osłabienie mięśni).

Neuroborelioza ośrodkowego układu nerwowego

Najczęściej neuroborelioza OUN objawia się jako zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Główne symptomy ZOMR to silny ból głowy z towarzyszącymi wymiotami, gorączką, rozdrażnieniem, mogą także występować objawy oponowe (np. sztywność karku – nie można biernie przygiąć brody chorego do klatki piersiowej). W przypadku ostrego, ciężkiego przebiegu może dojść do wzrastania ciśnienia śródczaszkowego, co stanowi dla chorego zagrożenie życia. W badaniu okulistycznym widoczny jest obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, samopoczucie chorego znacznie się pogarsza. ZOMR może wpisywać się w obraz zespołu Bannwartha, gdzie dodatkowo stwierdza się równoczesne zajęcie nerwów czaszkowych i korzeni rdzenia kręgowego. 

Rzadką postacią neuroboreliozy ośrodkowego układu nerwowego jest zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego (0,1 % chorych). Przebieg jest różnorodny (mogą występować niedowłady połowicze, mioklonie, zaburzenia poznawcze, oczopląs, zaburzenia mowy). W stadium późnym boreliozy przebieg jest powolny i może przypominać stwardnienie rozsiane. Inną rzadką postacią jest zapalenie naczyń mózgu, które wiąże się z dużym ryzykiem udaru niedokrwiennego

Neuroborelioza – diagnostyka

W badaniu ogólnym płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR) stwierdza się zwiększoną komórkowość, limfocytozę, podwyższoną ilość białka. W PMR można także wykryć przeciwciała przeciwko B. burgdorferi oraz materiał genetyczny bakterii (metodą PCR). To ostatnie badanie jest szczególnie przydatne, jeśli ma się do czynienia z wczesną fazą neuroboreliozy (< 6 tygodni), ponieważ przeciwciała mogą być jeszcze niewykrywalne w PMR. 

Nie zaleca się wykonywania badań takich jak wykrywanie antygenu Borrelia, hemokiny CXCL13 czy testu transformacji limfocytów. Bardzo pomocne w diagnostyce różnicowej bywają natomiast badania neuroobrazowe (tomografia komputerowa – CT oraz rezonans magneztyczny – MR).

Dowiedz się także, jakie są rodzaje badań na boreliozę.

Neuroborelioza – leczenie

Leczenie neuroboreliozy polega na zastosowaniu antybiotyków. Dobór konkretnego leku zależy od postaci choroby. W przypadku zajęcia obwodowego układu nerwowego lekiem pierwszego wyboru u dzieci poniżej 9. roku życia jest amoksycylina, a u dzieci powyżej 12. roku życia i dorosłych – doksycyklina. Leczenie trwa 21 dni. 

Borelioza OUN wymaga zastosowania u wszystkich ceftriaksonu dożylnie, również przez 21 dni. Lekiem drugiego wyboru jest doksycyklina. Objawowo stosuje się leki przeciwbólowe, np. z grupy NLPZ. Cięższe przypadki neuroboreliozy z zajęciem ośrodkowego układu nerwowego wymagają leczenia w warunkach szpitalnych.

Neuroborelioza – powikłania

Nieleczona neuroborelioza może przejść w fazę przewlekłą. Większość przypadków wczesnej neuroboreliozy świetnie odpowiada na włączone leczenie i objawy neurologiczne wycofują się, nie pozostawiając trwałych uszkodzeń. Do nawrotów choroby dochodzi rzadko. 

Należy jednak pamiętać, że każda neuroinfekcja związana z zapaleniem mózgu niesie duże ryzyko trwałych neurologicznych następstw. Pacjenci po zakończonej terapii mogą zgłaszać problemy z koncentracją, osłabienie, bóle głowy, czyli tzw. zespół poboreliozowy (post-Lyme syndrome). Nie ma dowodów naukowych, aby przedłużona antybiotykoterapia była skuteczna w jego leczeniu.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Cholestaza ciążowa – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

    Cholestaza zwykle pojawia się w III trymestrze ciąży, a jej pierwszym objawem jest świąd skóry. Czym jest cholestaza ciążowa i jaki ma wpływ na mamę oraz dziecko? W jaki sposób ją rozpoznać i leczyć? Jak powinna wyglądać dieta ciężarnej, u której doszło do zastoju żółci? 

  • Pieczenie, upławy i swędzenie kobiecych okolic intymnych? – to może być infekcja pochwy. Jak zabiegać i leczyć stany zapalne?

    Upławy, pieczenie i swędzenie okolic intymnych to nie tylko uporczywe i często nawracające przypadłości, ale także objawy infekcji, która jeśli jest zaniedbana, może doprowadzić do niepłodności. Infekcje okolic intymnych mogą przydarzyć się kobiecie w każdym wieku, przed porodem, w trakcie ciąży i w połogu. Czy istnieje jedna uniwersalna odpowiedź na pytanie – jak skutecznie wyleczyć i zapobiegać zakażeniom pochwy? Otóż nie, nie istnieje. Można jednak postępować zgodnie z pewnymi wskazówkami, dzięki którym nawet w oparciu o domowe sposoby na infekcje intymne możliwe jest złagodzenie tych najbardziej dokuczliwych objawów. Więcej infmacji na ten temat znajduje się w niniejszym artykule.

  • Szczepionka przeciw grypie oparta na technologii mRNA. Rozpoczęły się badania kliniczne nad nowymi preparatami

    Obecnie szczepionki przeciw grypie zmniejszają ryzyko zachorowania o 40–60%. Moderna postawiła sobie za cel stworzenie preparatu o lepszej skuteczności i z początkiem lipca rozpoczęła badania kliniczne nad nowym produktem, preparatem przeciw grypie sezonowej, która wykorzystuje technologię mRNA. Według prognoz ma on być bardziej skuteczny niż dotychczasowe szczepionki.

  • Suche utonięcia – czym są? W jaki sposób objawia się zespół post-immersyjny?

    Z pozoru niegroźne zachłyśnięcie się płynem, może być niezwykle niebezpieczne, czego potwierdzeniem mogą być dane statystyczne, które wskazują, że około 15% wszystkich utonięć stanowią tzw. suche utonięcia, do których wystarczy naprawdę niewielka ilość wody. Dry drowning definiowane jest jako problem z oddychaniem, występujący po dostaniu się wody do dróg oddechowych. Jak chronić dziecko przed groźnym obrzękiem płuc oraz co robić, kiedy po zabawie w wodzie zauważymy, że nasze dziecko jest wyjątkowo apatyczne i osłabione? Odpowiedzi znajdują się w poniższym artykule.

  • Sparaliżowany po udarze mężczyzna „przemówił” dzięki nowatorskiej neuroprotezie mowy

    Problemy z mową i komunikacją po udarze występują często w przypadku tego urazu mózgu. Anartria, czyli zespół zaburzeń oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnych występujący właśnie w tym przypadku jest wywołany uszkodzeniami ośrodków i/lub dróg unerwiających aparat mowy. Przez wiele lat problem ten był nierozwiązywalny, a metody komunikacji osoby chorej opierały się jedynie na literowaniu. Obecne rozwiązanie polega na generowaniu płynnych komunikatów, które pozwalają na tworzenie całych zdań w oparciu o 50 słów. Na czym polega nowatorska metoda  z wykorzystaniem neuroprotezy? Odpowiedź znajduje się w artykule.

  • Czym jest zespół Ushera? Badanie niemieckich naukowców daje nowe spojrzenie na patologię choroby

    Zespół Ushera to choroba dziedziczona genetycznie od obojga rodziców. Oznacza to, że zarówno matka, jak i ojciec przekazują dziecku po jednej kopii wadliwego genu, co tylko w takiej konfiguracji będzie skutkowało wystąpieniem tzw. głuchoto-ślepoty. Obecny stan wiedzy nie pozwala na doraźne leczenie tej choroby z użyciem środków farmakologicznych, a jedynie kompensacje wady słuchu z użyciem implantu ślimakowego. Najnowsze wyniki badań naukowych pozwalają jednak dostrzec światełko w tunelu, ponieważ jak donoszą niemieccy naukowcy, właśnie odkryto patologiczny mechanizm molekularny, prowadzący do rozwoju choroby, a to w przyszłości może pozwolić na opracowanie skutecznej metody leczenia zespołu Ushera, z wykorzystaniem np. terapii genowej.

  • Jakie choroby mogą wywołać bakterie Salmonella? W jaki sposób dochodzi do zakażenia?

    Salmonella to rodzaj bakterii gram-ujemnych, należących do rodziny Enterobacteriaceae, które żyją w jelitach ludzi i zwierząt. Są najczęstszą przyczyną biegunek, ale też wielu innych dotkliwych dolegliwości. Głównym źródłem infekcji jest skażona wydalinami żywność i woda, ale można zarazić się nimi też przez bezpośredni kontakt z nosicielem. Dowiedz się, jakie są objawy salmonellozy. W jaki sposób dochodzi do zakażenia? Jak można temu zapobiec?

  • Liszajec zakaźny – przyczyny, objawy, leczenie. Jak można zapobiec zarażeniu?

    Liszajec zakaźny jest bakteryjną chorobą skóry wywoływaną przez zakażenie paciorkowcami lub gronkowcami. Cechuje się wysoką zakaźnością dla otoczenia. Charakterystycznym objawem liszajca zakaźnego jest obecność pęcherzyków oraz żółtawych, miodowych strupów. Jak się go leczy? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij