Mioklonie – przyczyny i leczenie mimowolnych skurczów mięśni
Nina Keller

Mioklonie – przyczyny i leczenie mimowolnych skurczów mięśni

Mioklonie (zrywania mięśniowe) to niekontrolowane, intensywne skurcze mięśni. Mogą one obejmować jeden mięsień, grupę mięśni, kończynę, a nawet cały tułów. Przyczyn powstawania mioklonii jest wiele, niektóre mimowolne ruchy są fizjologiczne (np. mioklonie przysenne, czyli szarpnięcia ciała podczas zasypiania) i nie wymagają leczenia, inne mogą oznaczać poważne schorzenia, takie jak zaburzenia metaboliczne, padaczkę czy zatrucie metalami ciężkimi. Wszystkie niekontrolowane skurcze mięśni wymagają konsultacji ze specjalistą.

Czym są mioklonie?

Mioklonie (słowo pochodzi od łac. myoclonus), nazywane także zrywaniami mięśniowymi, to bardzo szybkie ruchy mimowolne spowodowane skurczem mięśnia bądź spadkiem napięcia mięśniowego. Ich przyczyna leży w nieprawidłowej funkcji układu nerwowego. 

W zależności od umiejscowienia zaburzeń, możemy wyróżnić: 

  • mioklonie korowe, 
  • mioklonie pniowe, 
  • mioklonie rdzeniowe, 
  • mioklonie obwodowe.
Mogą one być objawami różnych chorób bądź występować jako mioklonie fizjologiczne (np. zryw miokloniczny podczas snu – fizjologiczne mioklonie hipnagogiczne, inaczej mioklonie przysenne, to odczuwalne szarpnięcie ciałem przy zasypianiu czy mioklonie u niemowlaka towarzyszące karmieniu). Skurcze mięśni mogą powodować ruch w obrębie jednego stawu, kończyny, bądź całego ciała. Ruchy miokloniczne najczęściej są nieregularne. 

W diagnostyce mioklonii wykorzystywane są m.in.: badania laboratoryjne, elektroencefalografia, elektromiografia, badanie płynu mózgowo–rdzeniowego. Leczenie objawowe wymaga zwykle zastosowania kilku farmaceutyków w politerapii. Rokowanie zależy od przyczyny mioklonii: jest dobre w połowiczym kurczu twarzy, natomiast w miokloniach wywołanych uszkodzeniami układu nerwowego całkowity powrót do zdrowia jest niemożliwy.

Jakie mogą być przyczyny mioklonii?

Ustalenie rodzaju mioklonii wymaga holistycznej znajomości całości obrazu klinicznego. Przyczyny skurczów mioklonicznych są różnorodne, do najważniejszych należą:

  • zaburzenia metaboliczne (np. niewydolność wątroby, mocznica, hipo/hiperglikemia, choroba Wilsona),
  • młodzieńcza padaczka miokloniczna,
  • choroby zwyrodnieniowe (np. choroba Huntingtona, choroba Alzheimera),
  • infekcje wirusowe mózgu (np. choroba Creutzfeldta-Jakoba),
  • mioklonie pourazowe i pozapalne,
  • mioklonie po zatrzymaniu krążenia,
  • zatrucia metalami ciężkimi,
  • mioklonie polekowe (np. po lewodopie, benzodiazepinach), po podaniu środków kontrastowych,
  • nadużycie alkoholu,
  • mioklonie w uszkodzeniach splotów, korzeni nerwowych,
  • mioklonie występujące w uszkodzeniach strukturalnych mózgowia (udar mózgu, guz mózgu, mioklonie w stwardnieniu rozsianym.

Mioklonie fizjologiczne mogą występować po intensywnym wysiłku fizycznym, bądź, jak już wspomniano, ujawniają się jako mimowolne ruchy podczas zasypiania.

Jeżeli zaobserwujesz u siebie lub u swojego dziecka niekontrolowane ruchy, silne szarpnięcia mięśni, podczas spoczynku bądź w ruchu, zgłoś się do lekarza pierwszego kontaktu lub do neurologa. Przed wizytą zanotuj jak często pojawiają się mioklonie oraz o jakich porach dnia, ułatwi to przeprowadzenie procesu diagnostyki.

Charakterystyka mioklonii. Jakie mogą być objawy ruchów mimowolnych?

Mioklonie mogą występować w dzień lub w nocy, mogą dotyczyć części bądź całego mięśnia, a nawet wielu mięśni, kończyny czy tułowia. Najczęściej występują w obrębie kończyny górnej oraz barku. Mogą być wyzwolone bodźcem świetlnym lub dźwiękowym. Mioklonie pochodzenia korowego wynikają z uszkodzenia kory czuciowo–ruchowej, są szybkie i krótkie, jest to najczęstszy typ mioklonii patologicznych. Natomiast mioklonie podkorowe spowodowane są zaburzeniami w obrębie pnia mózgu, są wolniejsze. Fizjologiczne mioklonie są normalnym zjawiskiem u ludzi zdrowych, np. czkawka czy odczuwalne drganie mięśni, gdy się wystraszymy. Obserwowano też fizjologiczne mioklonie u dzieci (np. u niemowląt podczas karmienia). Jeśli zauważysz drżenie mięśni podczas zasypiania u najmłodszych członków swojej rodziny, nie martw się to tylko mioklonie przysenne u dziecka). 

U niektórych osób z padaczką występują mioklonie powiek. O miokloniach samoistnych mówimy, gdy nie towarzyszą one żadnej chorobie i są izolowanym objawem zaburzonej pracy układu nerwowego. Mioklonie obwodowe, których przyczyna leży w obwodowym układzie nerwowym, występują na przykład pod postacią połowiczego kurczu twarzy. 

Jak wygląda diagnostyka skurczów mioklonicznych?

Podstawową rolą diagnostyki jest odróżnienie zrywów mioklonicznych od innych zaburzeń ruchowych, takich jak: tiki, drżenie, pląsawica. W każdym przypadku lekarz rozpoczyna stawianie rozpoznania od dokładnego wywiadu, następnie badania przedmiotowego. Podczas badania podmiotowego lekarz zwróci uwagę na występowanie podobnych objawów u innych członków rodziny, zapyta o przyjmowane przez pacjenta leki oraz ewentualny kontakt z toksynami. 

Jeżeli mioklonie nie zostaną zakwalifikowane do grupy fizjologicznych, powinny zostać wykonane badania laboratoryjne (morfologia,  próby wątrobowe ALAT i ASPAT, stężenie glukozy, jonogram, kreatynina, mocznik), badanie EEG, badanie EMG, badania neuorobrazowe (tomografia komputerowa głowy bądź rezonans magnetyczny). Jeżeli specjaliści podejrzewają chorobę Creutzfeldta-Jakoba bądź stwardnienie rozsiane, konieczne jest zbadanie płynu mózgowo–rdzeniowego. Natomiast jeśli badania podmiotowe i przedmiotowe nasuwają chorobę genetyczną jako przyczynę skurczów mioklonicznych, należy wykonać badania laboratoryjne w kierunku mutacji genetycznych. Czasem konieczne jest także wykonanie badań laboratoryjnych, które mogą wykluczyć zespoły paranoplastyczne jako przyczynę mioklonii.

Na czym polega leczenie mioklonii?

Leczenie ruchów mioklonicznych jest uzależnione od ich przyczyny, np. stosowanie immunoterapii w SM, operacyjne usunięcie zmiany w przypadku nowotworu, stosowanie odpowiedniej diety w zaburzeniach metabolicznych, modyfikacja leczenia farmakologicznego. Niestety najczęściej możliwa jest tylko farmakoterapia objawowa.

We wszystkich typach zrywań miklonicznych obserwowano dobrą odpowiedź kliniczną po klonazepamie (substancji z grupy benzodiazepin). U chorych, u których mioklonie towarzyszą padaczce można zastosować walproiniany, topiramat, lewetiracetam. W miokloniach psychogennych skuteczna jest terapia psychiatryczna i psychologiczna.

Jeżeli ruchy mimowolne towarzyszą nerwicy, zaburzeniom depresyjnym bądź lękowym, dobrą odpowiedź w leczeniu skurczów mioklonicznych psychogennych uzyskujemy, stosując leki przeciwdepresyjne i anksjolityczne (przeciwlękowe). W schorzeniach obwodowych poprawę może przynieść usunięcie ucisku korzenia nerwu, natomiast połowiczy kurcz twarzy można leczyć przy zastosowaniu iniekcji z toksyny botulinowej. Obecnie publikowane są pierwsze wyniki badań o skuteczności stosowania głębokiej stymulacji mózgu (DBS) w przypadku mioklonii opornych na leczenie farmakologiczne.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ból biodra – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu stawu biodrowego. Ćwiczenia na biodra

    Ból biodra może dotknąć osoby w każdym wieku, nie tylko seniorów. Przyczynami bólu stawu biodrowego mogą być zmiany zwyrodnieniowe, ale także urazy czy rwa kulszowa. Często bólom bioder towarzyszy uczucie trzaskania bądź przeskakiwania biodra (tzw. zespół trzaskającego biodra). Leczenie bolącego biodra opiera się przede wszystkim na fizjoterapii – odpowiednio dobranych zabiegach fizykoterapeutycznych i ćwiczeniach, część z nich można wykonywać także w domu. Rzadziej stosuje się leczenie operacyjne w postaci wszczepienia endoprotezy stawu biodrowego.

  • PMS (zespół napięcia przedmiesiączkowego) – jak sobie z nim radzić?

    Co miesiąc powtarza się niemal ten sam scenariusz – dopada Cię huśtawka nastrojów, nie możesz się skoncentrować, przybierasz na wadze nawet do 3 kg, czujesz się opuchnięta, piersi sprawiają Ci ból, nie możesz spać, masz migrenę, nudności, zaparcia lub biegunkę, a twarz i dekolt pokrywają się wypryskami? To tylko część z ponad 100 objawów, które  świadczą o zespole napięcia przedmiesiączkowego, czyli PMS. Jak złagodzić jego objawy?

  • Katar sienny – jak się objawia i jakie są sposoby na alergiczny nieżyt nosa?

    Katar sienny, zwany też katarem alergicznym, to zmora uczuleniowców. Jego objawy to nie tylko cieknąca, bezbarwna wydzielina z nosa czy świąd i zaczerwienienie nosa. Katar może odbijać się na naszym samopoczuciu, jakości snu, powodować bóle głowy lub gorączkę. Czy istnieje domowy sposób na katar alergiczny? Jak go wyleczyć i ile trwa? Kiedy z katarem siennym pójść do lekarza? 

  • Chromanie przestankowe – przyczyny, diagnostyka, leczenie i rehabilitacja

    Chromanie przestankowe to nie jednostka chorobowa, a objaw zwężenia bądź niedrożności tętnic spowodowany najczęściej nasiloną miażdżycą. Chromanie przestankowe charakteryzuje się pojawianiem się silnego bólu kończyn dolnych oraz drętwieniem nóg podczas marszu. Dolegliwości ustępują w momencie zatrzymania i chwilowego odpoczynku. Jak wygląda diagnostyka i leczenie chromania przestankowego?

  • Bóle miednicy – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu miednicy

    Przyczyn bólu miednicy może być wiele, inne z nich będą dotyczyły kobiet, inne mężczyzn. Wśród kobiecych przyczyn zespołu bólowego miednicy mniejszej znajdują się przede wszystkim czynniki i schorzenia ginekologiczne oraz choroby układu moczowego, m.in. endometrioza, mięśniaki macicy, zapalenie pęcherza moczowego. U mężczyzn najczęstszą przyczyną dolegliwości w okolicy miednicy są natomiast choroby gruczołu krokowego oraz układu pokarmowego, np. zaparcia czy IBS. 

  • Wole tarczycy – przyczyny i leczenie powiększonej tarczycy

    Terminem wole określa się nieprawidłowe powiększenie tarczycy. Może ono oznaczać niedoczynność tarczycy, schorzenie autoimmunologiczne, takie jak choroba Hashimoto czy choroba Gravesa-Basedowa, lecz może również świadczyć o niedoborze jodu  czy niektórych witamin i minerałów (selenu, żelaza, witaminy A). Jakie rodzaje wola tarczycy się wyróżnia? Czym jest wole guzkowe? 

  • Rumień wędrujący – jak go rozpoznać? Diagnostyka i leczenie rumienia po kleszczu

    Rumień wędrujący (łac. erythema migrans) to charakterystyczna wysypka skórna pojawiająca się jako objaw wczesnego stadium boreliozy. Rumień po ukłuciu kleszcza ma kolisty kształt, wędruje, stopniowo się powiększając (przypomina tarczę strzelniczą – pomiędzy jego centrum a okręgiem zewnętrznym pojawia się blada obręcz). Rumień wędrujący jest widoczny średnio od 1 do 3 tygodni od ukąszenia u ok. 80 % chorych na boreliozę. Jak odróżnić go od reakcji alergicznej? Jak długo utrzymuje się rumień wędrujący?

  • Zaburzenia równowagi – najczęstsze przyczyny, diagnostyka i leczenie zachwiań równowagi

    Przyczyn zaburzeń równowagi może być wiele, najczęściej są to schorzenia neurologiczne, takie jak choroba Parkinsona, laryngologiczne, np. choroba Meniere'a czy też zaburzenia psychiczne, m.in. nerwica. Problemy z zachowaniem równowagi mogą również pojawić się w przebiegu chorób kardiologicznych, migreny, cukrzycy, a także jako skutek zatrucia alkoholem bądź lekami. Ponieważ zaburzenia stabilności ciała mogą zwiastować również stany zagrażające życiu, takie jak guz mózgu czy udar, w przypadku nasilonych dolegliwości zawsze należy zasięgnąć porady lekarskiej. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij