×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Alternatywne przyczyny choroby Alzheimera

Odkładanie się złogów beta-amyloidu w neuronach jest uważane za podstawową przyczynę rozwoju choroby Alzheimera, a przynajmniej takie przekonanie panowało do tej pory. Badania naukowców z Uniwersytetu Kalifornijskiego przynoszą nowe informacje na temat genezy tego schorzenia, wskazując na inne przyczyny potencjalnie związane z jej powstawaniem.

Od dekad wiadomo, że za rozwój wspomnianej choroby odpowiadają proteiny, konkretnie beta-amyloidy i proteiny tau, które w różny sposób gromadzą się w przestrzeniach między neutrami, powodując trudności kognitywne. Większość dotychczasowych wysiłków dążących do opracowania leków na Alzheimera koncentrowała się właśnie na nich, jednak, jak dotąd, nie udało się stworzyć terapii, która skutecznie eliminowałaby złogi z mózgu lub zapobiegała ich gromadzeniu.

Nowe źródło złogów?

Naukowcy z USA zauważyli, że charakterystyczna dla mózgów osób z Alzheimerem jest również akumulacja lizosomów, czyli elementów komórki gromadzących składniki jej niepotrzebne. Gdy do niej trafią (mowa głównie o białkach i tłuszczach) są rozkładane na części pierwsze i ponownie oddawane komórce w formie umożliwiającej budowę nowych struktur.

Komórka standardowo ma jeden lizosom, ale gdy ten z jakichś względów przestaje działać, w jego miejsce wytwarza się drugi, a gdy i ten zawiedzie — kolejny. Funkcjonalność komórki zostaje zachowana, jednak „stare” białka i tłuszcze pozostają w jej strukturze, co prowadzi do tzw. lizosomalnych chorób spichrzeniowych.  

Choroby wywołane przez nagromadzone lizosomy

Zaliczamy je do chorób rzadkich, a wśród nich wyróżniamy przede wszystkim mukopolisacharodozy, lipidozy i glikogenozy. Pierwsze wywołują zmiany w sercu, wątrobie, śledzionie, szpiku kostnym i węzłach chłonnych, powodując zwyrodnienia lub powiększenia wspomnianych organów i struktur, co grozi między innym zawałem serca. Lipidozy powodują powiększenie wątroby, śledziony i mięśnia sercowego, natomiast glikogenozy dotykają tych samych organów oraz mięśni jako takich, przy okazji wywołując obniżanie poziomu glukozy we krwi.

Jak się okazuje, w mózgach osób dotkniętych chorobą Alzheimera występuje identyczne zjawisko gromadzenia się lizosomów, jak u osób borykających się ze schorzeniami na tym tle. To zaskakujące, biorąc pod uwagę, że choroby lizosomalne dotykają dzieci w pierwszych miesiącach życia i w zasadzie nie są diagnozowane u osób dorosłych (w przypadku Alzheimera mówimy o pacjentach w podeszłym wieku).

Nowa wiedza i nowe strategie

Naukowcy sugerują, że długotrwałe odkładanie się protein skutkuje powstaniem odmiany choroby lizosomalnej, która może ujawniać się starszym wieku, co pozostawałoby w zgodności z dotychczasową wiedzą na temat teorii rozwoju choroby Alzheimera. Naukowcy podejrzewają, że w jej przypadku niemożność rozkładu dotyczy właśnie protein tau i beta-amyloidów, co powoduje ich dalsze gromadzenie. Taki proces zazwyczaj zachodzi samoistnie, po upływie odpowiedniego czasu, co oznacza, że zdolność do jego modyfikacji mogłaby zapobiec gromadzeniu się złogów białkowych.

W opinii naukowców, ich odkrycie otwiera nowy kierunek badań nad chorobą Alzheimera, który daje nadzieję na stworzenie nowych leków zwalczających tę przypadłość.

„Naśladowcy” Alzheimera

Badania prowadzone w związku z chorobą Alzheimera wiosną tego roku przyniosły nowe informacje na temat schorzenia, które wywołuje symptomy identyczne z chorobą Alzheimera, jednak nie spełnia jej kryteriów. Mowa o limbicznie-predefiniowanej encefalopatii wiekozależnej, w skrócie znanej jako LATE. Wspomniana choroba jest wywoływana przez źle sfałdowane białko TDP–43. We właściwej postaci wspomaga ono regulację ekspresji genów w mózgu i innych tkankach, jednak w formie sfałdowanej przyczynia się między innymi do powstawania stwardnienia zanikowego bocznego i zwyrodnienia płata czołowo-skroniowego. Wiadomo również, że ilość sfałdowanego białka TDP–43 rośnie wraz z wiekiem, a średnio jedna czwarta osób powyżej 85 roku życia posiada go na tyle dużo, by wpływało na pogorszenie zdolności kognitywnych.

LATE jest więc chorobą często myloną z Alzheimerem, ale o zupełnie innym podłożu, charakterystyczną dla osób w bardzo podeszłym wieku. Pomimo oczywistych podobieństw obu schorzeń, LATE postępuje szybciej od Alzheimera, co oznacza, że dotknięte nią osoby mają mniejsze szanse na zahamowanie jej postępu. Naukowcy podkreślają, że choć LATE nie jest schorzeniem zupełnie nowym i wcześniej nieznanym, to dopiero najnowsze badania pozwoliły lepiej zrozumieć jej założenia.

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. University of California — Riverside, An alternate theory for what causes Alzheimer's disease, "sciencedaily.com" [online] https://www.sciencedaily.com/releases/2019/08/190812144930.htm, [dostęp:] 13.08.2019 r.
  2. T. R. Lambeth, D. L. Riggs, L. E. Talbert i in., Spontaneous Isomerization of Long-Lived Proteins Provides a Molecular Mechanism for the Lysosomal Failure Observed in Alzheimer’s Disease., "ACS Central Science", 2019; DOI: 10.1021/acscentsci.9b00369
  3. Lizosomalne choroby spichrzeniowe — rodzaje oraz dostępne terapie, "biotechnologia.pl" [online] https://biotechnologia.pl/farmacja/lizosomalne-choroby-spichrzeniowe-rodzaje-oraz-dostepne-terapie,13195, [dostęp:] 13.0.2019 r.
  4. National Institute on Aging, NIH, Guidelines proposed for newly defined Alzheimer's-like brain disorder, "eurekalert.org" [online] https://www.eurekalert.org/pub_releases/2019-04/nioa-gpf042419.php, [dostęp:] 13.08.2019 r.

Podziel się: