Coraz bliżej uniwersalnych komórek macierzystych
Katarzyna Szulik

Coraz bliżej uniwersalnych komórek macierzystych

Każda transplantacja niesie za sobą ogromne ryzyko, związane przede wszystkim z prawdopodobieństwem odrzucenia organu. Ale Ci, którym uda się przejść tę ratującą życie operację i tak mogą uważać się za szczęściarzy, ponieważ cały świat boryka się z niedoborem organów do transplantacji. Ten stan rzeczy może zmienić odkrycie uniwersalnych komórek macierzystych mogących zapobiegać odrzuceniu organu po przeszczepie. 

Badania w tym kierunku prowadzą naukowcy z University of California. Udało im się zmodyfikować genetycznie pluripotencjalne komórki macierzyste, dzięki czemu są w stanie ominąć odpowiedź immunologiczną organizmu i w ten sposób zapobiec odrzuceniu organu. 

Korzystanie z komórek macierzystych w celu zmniejszenia ryzyka odrzucenia przeszczepu nie jest nową strategią. Do tej pory w tym celu próbowano wytwarzać komórki macierzyste z w pełni ukształtowanych komórek biorców organów, jednak ta metoda nie daje gwarancji powodzenia i tylko w niewielkim stopniu zmniejszyła liczbę odrzuceń. Dodatkową przeszkodą są duże trudności w przeprowadzeniu tego procesu. 

Neutralizacja tarczy obronnej

W tym sensie odkrycie naukowców z Uniwersytetu w Kalifornii ma szansę okazać się przełomem. Amerykańscy badacze skorzystali z metody modyfikacji genów o nazwie CRISPR-Cas9 w celu zmiany aktywności trzech genów, co pozwoliło ustawić „tarczę” między nowymi komórkami macierzystymi a układem odpornościowym, by ciało mogło je zaakceptować. Pierwszym krokiem w tym procesie było pozbawienie komórek dwóch genów, które kontrolują aktywność zestawu protein pod nazwą MHC. Wspomniane białka wysyłają sygnały do układu immunologicznego i mogą wywołać odpowiedź obronną organizmu. W ten sposób udało się usunąć pierwszą przeszkodę — bez genów kodujących proteiny MHC komórki przestają być identyfikowane przez układ immunologiczny jako obce. To nie znaczy jednak, że zostają automatycznie sklasyfikowane jako „własne”. W reakcji na to zjawisko uaktywniają się specjalistyczne komórki układu immunologicznego nazywane „naturalnymi mordercami”(NK). Poszukując sposobów na blokadę aktywności komórek NK naukowcy odkryli, że inna proteina komórkowa, CD47, może spełniać to zadanie. 

Eksperyment dający nadzieję

Badania laboratoryjne i prace na modelach in vivo potwierdziły tę hipotezę, więc tak zmodyfikowane komórki zostały wszczepione myszom, którym nadano cechy organizmów po przeszczepie z tendencją do odrzucenia implantów, przy zachowaniu w pełni sprawnego układu immunologicznego ludzkiego pochodzenia. Organizmy gryzoni nie odrzuciły komórek, co oznacza, że eksperyment zakończył się sukcesem. 

Zespół postanowił pójść o krok dalej, skłaniając nowe komórki pluripotencjalne do przekształcenia się w różne odmiany komórek serca. Ponownie jak w poprzednim eksperymencie, wspomniane komórki również zostały wszczepione myszom z układem immunologicznym wzorowanym na ludzkim. Finał eksperymentu również przyniósł sukces — nowe komórki serca przetrwały w organizmach zwierząt przez długi czas i były w stanie przekształcić się w proste naczynia krwionośne i tkankę mięśnia sercowego. 

Metoda zaproponowana przez naukowców z San Francisco jest więc nie tylko potencjalnie wysoce skuteczna, ale, jak twierdzą jej twórcy, stosunkowo niedroga w porównaniu do uzyskiwania komórek macierzystych indywidualnie z organizmu każdego chorego. Komórki można wyhodować jednorazowo i aplikować w razie potrzeby tam, gdzie to konieczne. 

Komórki macierzyste ratunkiem dla chorych na Parkinsona

Badania nad zastosowaniem komórek macierzystych w celach terapeutycznych toczą się bezustannie. Również w lutym ukazały się wyniki badań lekarzy związanych z Weill Cornell Medical College, Memorial Sloan Kettering Cancer Center w Nowym Jorku oraz Uniwersytetem w Lund, które sugerują, że ich zastosowanie może wspomóc leczenie choroby Parkinsona. 

Obecnie najpopularniejszą metodą leczenia stosowaną w przypadku choroby Parkinsona jest zwiększanie aktywności nigrostriatalnego szlaku w mózgu wykorzystując terapie modulujące poziom dopaminy, co pozwala poprawić zdolności motoryczne pacjentów dotkniętych schorzeniem. Ta metoda, choć skuteczna, na dłuższą metę ma poważne ograniczenia i dotkliwe skutki uboczne. W efekcie istnieje ogromna potrzeba wynalezienia nowych metod leczenia choroby Parkinsona, w czym może pomóc odkrycie wspomnianej grupy naukowców. Podobnie jak w przypadku opisywanym wcześniej, szanse na wykorzystanie komórek macierzystych w terapii dał przełom w ich hodowli i pozyskiwaniu. Naukowcy przewidują, że dzięki postępowi medycznemu i technologicznemu pluripotencjalne komórki macierzyste mogłyby zostać przekształcone w komórki nerwowe produkujące dopaminę. Wówczas terapia polegałaby na przeszczepie komórek do ciała pacjenta chorego na Parkinsona, co pozwoliłoby na znaczną redukcje lub całkowitą rezygnację z przyjmowania leków na bazie dopaminy. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Święta w ciąży – co może jeść ciężarna, a czego musi unikać?

    Kobieta w ciąży powinna jeść nie za dwoje, a dla dwojga, musi starać się tak komponować swoją dietę, aby dostarczała ona maluszkowi wszystkich niezbędnych składników. Znalezienie balansu między smakiem i zdrowiem może być szczególnie trudne w święta, gdy stół wręcz ugina się pod ciężarem aromatycznych potraw. 

  • COVID-19 a ciąża: nikłe szanse na zarażenie dziecka koronawirusem podczas porodu

    Rozłąka z dzieckiem tuż po porodzie to traumatyczne przeżyci dla każdej matki, do którego w wielu wypadkach zmusiła pandemia. W trosce o zminimalizowanie ryzyka zakażenia, matki chore na COVID-19 rodzą przez cięcie cesarskie i są izolowane od dziecka tuż po porodzie, bez możliwości kontaktu i naturalnego karmienia do chwili stwierdzenia, że niebezpieczeństwo związane z chorobą minęło. Coraz więcej badań pokazuje jednak, że te środki ostrożności są zbyt drastyczne, ponieważ ryzyko transmisji wirusa z matki na dziecko jest znikome. 

  • Szanse i metody na zajście w ciążę po chemio- i radioterapii

    Podczas tegorocznego zjazdu Europejskiego Towarzystwa Reprodukcji i Embriolgii odbywającego się online zaprezentowano najbardziej kompleksowy, jak dotąd, raport dotyczący skuteczności w zachowywaniu płodności u kobiet chorych na nowotwór. Jak wiadomo, chemio- i radioterapia często wiążą się z utratą płodności, dlatego coraz więcej kobiet decyduje się na pobranie i przechowanie jajeczek i embrionów jeszcze przed rozpoczęciem leczenia z myślą o wykorzystaniu ich po powrocie do zdrowia. 

  • Nadwaga w ciąży może negatywnie wpłynąć na rozwój mózgu dziecka

    Zwiększenie masy ciała w ciąży jest naturalnym zjawiskiem, jednak gdy waga zaczyna przyrastać w nadmiarze, może to oznaczać problemy nie tylko dla matki, ale również dla dziecka. Naukowcy z NYU School of Medicine postanowili przyjrzeć się ewentualnym konsekwencjom zdrowotnym nadmiernej wagi matki dla stanu zdrowia dziecka i odkryli, że może ona zaburzać rozwój jego mózgu i to już w drugim trymestrze ciąży. 

  • Chłopiec czy dziewczynka? To geny mężczyzny wpływają na płeć dziecka

    Oczekujesz dziecka? Zapewne najczęstszym pytaniem, które pada ze strony znajomych oraz rodziny jest to, jakiej płci będzie maluch. Wyniki pewnego eksperymentu sugerują, że tendencja do posiadania większej liczby synów lub córek jest dziedziczna.

  • Fizjoterapia w ciąży – wskazania i przeciwwskazania do zabiegów fizjoterapeutycznych w ciąży

    Fizjoterapia w ciąży pomaga zapobiegać i łagodzić stany związane ze zmianami, które zachodzą w ciele przyszłej mamy przez dziewięć kolejnych miesięcy. Są to np. bóle bioder, bóle kręgosłupa czy rozstęp mięśnia prostego brzucha, a także nietrzymanie moczu oraz bolesne stosunki seksualne. Nie wszystkie metody wykorzystywane w fizjoterapii można jednak stosować u ciężarnych. Jakie zabiegi są wskazane, a jakich należy unikać w ciąży?

  • Melisa, mięta, rumianek, pokrzywa, szałwia w ciąży – jakie zioła są bezpieczne dla ciężarnych, a które są w ciąży zakazane?

    Zioła w ciąży należy stosować rozsądnie, pamiętając o tym, iż w tym okresie należy zachować szczególną ostrość podczas przyjmowania leków, nawet preparatów naturalnych. Leczenie oraz samoleczenie w okresie ciąży jest ograniczone, w każdej sytuacji należy rozważyć stosunek korzyści do ryzyka.  Jakie zioła są bezpieczne dla ciężarnych, a jakie są w ciąży zakazane?

  • Ciąża a szczepionka przeciwko COVID-19

    Czy kobiety w ciąży mogą się zaszczepić przeciwko COVID-19? Co powinna wiedzieć przyszła mama zanim podejmie decyzję o takim szczepieniu? Czy karmienie piersią jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do szczepienia?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij