Żylaki – czy zioła mogą pomóc?

W leczeniu żylaków stosuje się preparaty roślinne o działaniu przeciwzapalnym, przeciwkrwotocznym, ściągającym, przeciwbakteryjnym oraz uszczelniającym ściany naczyń krwionośnych. Mają one postać okładów, żeli i maści do stosowania zewnętrznego oraz naparów, odwarów i tabletek do stosowania wewnętrznego. Przyjrzyjmy im się bliżej.

Skuteczna terapia przeciw żylakom powinna obejmować stosowanie preparatów o działaniu wielokierunkowym. Najważniejszym elementem terapii jest odbudowa, wzmocnienie, uszczelnienie oraz przywrócenie elastyczności ścianom naczyń krwionośnych. Po drugie, powinniśmy zadbać o likwidację obrzęków i towarzyszących im stanów zapalnych w obrębie naczyń krwionośnych (stany zapalne potęgują proces niszczenia komórek w obrębie układu krążenia. Trzecim ważnym składnikiem skutecznej terapii przeciwżylakowej jest poprawa krążenia krwi. 

W farmakoterapii żylaków stosuje się wiele surowców roślinnych zawierających liczne substancje aktywne, które zapewniają wielokierunkowe działanie.

Dobroczynne działanie rośliny zawdzięczają obecności flawonoidów (diosmina, hesperydyna, kwercetyna, rutyna i ich pochodne) oraz saponin i sapogenin (escyna, ruskogenina).

Flawonoidy uszczelniają ściany naczyń krwionośnych i zmniejszają obrzęki. Saponiny, oprócz działania podobnego do flawonoidów, mają właściwości przeciwzapalne oraz hamujące na enzymy przyczyniające się do degradacji ścian naczyń krwionośnych. Które rośliny mogą nam pomóc w walce z żylakami?

Ziele nostrzyka (Meliloti herba)

Ziele nostrzyka to surowiec roślinny zawierający pochodne kumaryny. Zmniejsza ona krzepliwość krwi, dzięki czemu usprawnia jej przepływ przez naczynia żylne i włosowate. Ponadto ma właściwości przeciwzapalne. W badaniu klinicznym dowiedziono również redukcję zastoinowej krwi w kończynach dolnych oraz zmniejszenie opuchlizny w stawach skokowych i stopach po zastosowaniu wyciągu z opisywanego surowca.

Nostrzyk nie może być stosowany długotrwale, najwyżej dwa-trzy tygodnie. Kumaryny  występujące w nostrzyku długo zalegają w wątrobie i długotrwale oddziałują na krew. Nostrzyk przedawkowany i stosowany zbyt długo może powodować krwawienia śródtkankowe, nudności, krwiomocz, bóle brzucha, zawroty głowy, ospałość, plamice naczyniowe. W nadmiernej dawce uszkadza też nerki i wątrobę, powoduje krwawienie wewnętrzne i porażenie mięśni gładkich. Nostrzyka nie wolno podawać kobietom z nadmiernymi krwawieniami miesiączkowymi, w okresie laktacji (kumaryna przechodzi do mleka) i w ciąży. Nie należy go stosować także przy niedoborze czynników krzepnięcia krwi, i przy zagrożeniu krwotokami oraz przy uszkodzeniach wątroby i nerek.

Nasiona kasztanowca (Hippocastani semen) 

Escyna to główny składnik nasion kasztanowca, który uszczelnia naczynia krwionośne, co poprawia ich elastyczność i czyni odporniejszymi na uszkodzenia spowodowane przez czynniki zewnętrzne lub wewnętrzne. Ponadto udowodniono działanie przeciwzapalne i przeciwobrzękowe. U chorych, u których rozpoznano chorobę żylakową, neutrofile aktywują enzym hialuronidaza. Enzym odpowiedzialny jest za degradację substancji wchodzących w skład ścian naczyń żylnych - proteoglikanów. Główną funkcją proteoglikanów jest utrzymanie sztywności oraz napięcia ścian żylnych. Escyna hamuje działanie tego enzymu, przyspiesza wchłanianie płynu surowiczego z miejsc obrzękniętych, poprawia krążenie obwodowe, ukrwienie skóry oraz mięśni gładkich.

Wyciąg z kasztanowca stosuje się ogólnie (tabletki) lub miejscowo w preparatach prostych lub złożonych. Nie należy stosować preparatów z kasztanowcem w trakcie antybiotykoterapii aminoglikozydami, ponieważ rośnie ryzyko uszkodzenia nerek. W przypadku stosowania miejscowego należy unikać otwartych i wrzodziejących ran. 

Koszyczek arniki (Arnicae anthodium)

Substancje czynne zawarte w wyciągu z arniki bardzo łatwo wchłaniają się przez skórę, dlatego stanowią często stosowany składnik maści i żeli na dolegliwości żylakowe. Wzmacniają ścianki naczyń, w przypadku uszkodzeń zapobiegają przenikaniu osocza i przyspieszają wchłanianie płynu wysiękowego. Przyczyniają się do zwiększenia aktywności fibrynolitycznej krwi, dzięki czemu nie powstają zakrzepy. Z powodu toksyczności i działania nasilającego czynności wydzielnicze układu pokarmowego nie zaleca się stosowania preparatów z arniki w postaci doustnej.

Arnika jest przyczyną częstych alergii, więc przed pierwszym zastosowaniem należy się upewnić, że nas nie uczula. Wyroby z arniki o wysokim stężeniu są niebezpieczne, bo mogą wywołać toksyczne odczyny skórne z powstaniem pęcherzyków, łącznie ze zmianami martwiczymi.

Heparynoidy pochodzenia roślinnego

Heparynoidy to związki chemiczne, które nie są otrzymywane z heparyny, ale wykazują działanie podobne do heparyny drobnocząsteczkowej. Związki te mają działanie przeciwkrzepliwe, o bardzo złożonym mechanizmie działania. Preparaty heparynoidów stosowane miejscowo w leczeniu żylaków kończyn dolnych zapobiegają powstawaniu zakrzepów powierzchownych poprzez zahamowanie czynnika Xa i IIa (trombiny) układu krzepnięcia. Pobudzają i przyspieszają również wchłanianie krwiaków i obrzęków. Ponadto, hamując aktywność enzymów katabolicznych i syntezę prostaglandyn, wykazują miejscowe działanie przeciwzapalne. Nadzieje na znalezienie dobrego leku heparynoidowego wiąże się z występowaniem w roślinach polisacharydów sulfonowanych. Obecnie trwają badania nad polisacharydami wyizolowanymi z wiązówki błotnej, rzepiku oraz przymiotna kanadyjskiego.

Diosmina i hesperydyna

Preparaty na żylaki oprócz wyciągów z wyżej opisanych roślin zawierają inne, nie opisane wyżej substancje, które rozszerzają spektrum działania preparatu. Diosmina i hesperydyna, związki z grupy flawonoidów, zostały wyizolowane z owoców cytrusowych i roślin z rodziny Rutaceae, obecnie otrzymywane są syntetycznie. Oba związki działają ochronnie na naczynia krwionośne oraz zwiększają tonus żylny. Niejednokrotnie dobre rezultaty lecznicze daje połączenie wyciągu z nasion kasztanowca z ekstraktami z ziela wąkrotki azjatyckiej (zawierającej saponozydy triterpenowe) oraz ekstraktami z liści miłorzębu, bogatymi w laktony seskwiterpenowe i flawonoidy działające uszczelniająco oraz przeciwzapalnie na naczynia. 


Podziel się: