Haluksy – problem estetyczny i zdrowotny

Haluks (paluch koślawy) to deformacja stawu śródstopno-paliczkowego palucha, która charakteryzuje się bocznym odchyleniem dużego palca, a co za tym idzie – zniekształceniem całej stopy. Problem ten dotyczy głównie kobiet, choć na tę przypadłość cierpią również mężczyźni. U połowy pacjentów zwyrodnienie to pojawia się jeszcze przed 20 rokiem życia. W większości przypadków paluch koślawy występuje obustronnie (ale niekoniecznie w tym samym czasie i na takim samym poziomie deformacji). Zniekształcenie palucha powoduje duży ból i trudności w chodzeniu, co utrudnia codzienne funkcjonowanie.

Termin „hallux valgus” pochodzi z łaciny i oznacza paluch koślawy. W schorzeniu tym pierwsza kość śródstopia, która łączy się z paluchem, zaczyna wyraźnie wystawać po stronie wewnętrznego brzegu stopy. Ten wystający guzek jest zbudowany z kości i tkanki miękkiej. Początkowo deformacja palucha nie jest bolesna. Z czasem w wyniku rozwoju miejscowego stanu zapalnego, który objawia się zaczerwienieniem, obrzękiem i bólem na wysokości stawu śródstopno-paliczkowego palucha może stać się przyczyną dużych dolegliwości bólowych.

Przyczyny

Paluch koślawy to choroba, która nie bez powodu w znacznej większości dotyka kobiet. Spowodowane jest to m.in. odmienną budową kobiecych stóp, których układ mięśniowo-więzadłowo-stawowy jest zazwyczaj słabszy niż męski. Zniekształcenia dużego palca stopy i związana z tym deformacja kości stopy często jest spowodowana również niewłaściwie dobranym obuwiem. Za wąskie oraz zbyt ciasne buty, szczególnie na wysokim obcasie obciążają przednią część stopy. Obuwie z wąskim czubkiem ustawia palce stopy, szczególnie paluch, w nieprawidłowej pozycji, zwiększając na niego nacisk. Może to prowadzić do powstania przewlekłego stanu zapalnego. Istotny wpływ na powstawanie haluksów mają też uwarunkowania genetyczne. Około ¾  przypadków haluksów ma właśnie charakter dziedziczny, głównie w linii żeńskiej. Dlatego, gdy przypadki palucha koślawego wystąpiły wcześniej w rodzinie, kobiety powinny szczególnie ostrożnie dobierać obuwie, aby nie zwiększać zagrożenia deformacją. Haluksy często powstają u osób wykonujących pracę w pozycji stojącej, gdy stopy są przewlekle narażone na nadmierne obciążenie i ucisk. Nie tylko budowa stopy, niewłaściwe obuwie czy geny mogą wpływać na powstanie deformacji palucha. Zazwyczaj to jednoczasowe występowanie kilku niekorzystnych czynników (płeć, obuwie, rodzinne występowanie i innych niżej wymienionych) prowadzi do rozwoju haluksów.

Wśród innych czynników sprzyjających rozwojowi palucha koślawego należy wymienić:

  • nadmierną długość palucha,
  • urazy,
  • nadwagę,
  • płaskostopie,
  • reumatoidalne zapalenie stawów i inne choroby układowe,
  • mało aktywny tryb życia,
  • hipermobilność (nadmierna ruchomość stawu) pierwszej kości śródstopia.

Jak zapobiegać rozwojowi palucha koślawego?

Przed pojawianiem się deformacji stopy, w trosce o jej prawidłowy rozwój, zawsze należy nosić wygodne i odpowiedniego rozmiaru obuwie. W okresie dzieciństwa, szczególnie istotne jest zapobieganie płaskostopiu. Jeżeli problem haluksów jest dziedziczny i występuje w rodzinie, zaleca się jak najrzadsze noszenie butów na wysokim obcasie. To, jak będziemy dbać o nasze stopy w młodości, zaowocuje w wieku dorosłym.

Zasady doboru obuwia

  • Nie wybieraj obuwia na podstawie rozmiaru napisanego wewnątrz buta, ponieważ rozmiary różnią się w zależności od marki obuwia.
  • Regularnie mierz swoje stopy. Mierz obie stopy pod koniec dnia, kiedy Twoje stopy są największe. Obuwie dopasowuj do większej.
  • Obuwie dopasowuj na stojąco i upewnij się, że jest wystarczająca ilość miejsca dla Twojego najdłuższego palca, na końcu każdego buta.
  • Upewnij się, że śródstopie jest dobrze dopasowane do najszerszej części obuwia.
  • Nie kupuj obuwia, które jest za ciasne, w nadziei na to, że się rozciągnie i dopasuje.
  • Przespaceruj się w butach, żeby upewnić się, że są dobrze dopasowane i dobrze się w nich czujesz.

Diagnoza

W celu leczenia haluksów (szczególnie operacyjnych) należy udać się do ortopedy, który przeprowadzi diagnostykę składającą się z trzech części:

  • Wywiad, w którym ortopeda zbierze informacje na temat Twojego ogólnego stanu zdrowia i zapyta o umiejscowienie bólu i zdolność do znalezienia obuwia, które nie sprawia dolegliwości. Lekarz zapyta również o inne schorzenia, które mogą mieć wpływ na wynik operacji.
  • Badanie – którego celem jest przede wszystkim ocena przemieszczeń w obrębie stawu, uszkodzenia tkanek miękkich i poszukiwania obecności innych zniekształceń w obrębie stopy.
  • Zdjęcie RTG stopy w celu określenia stopnia uszkodzenia i deformacji w obrębie stawu palucha.

A następnie omówi z pacjentem rezultaty przeprowadzonej diagnostyki i przedyskutuje, czy operacja jest najlepszą metodą leczenia.

Leczenie

Większość haluksów może być leczona nieoperacyjnie (np. aparatami korekcyjnymi na dzień lub na noc, plastrami, silikonowymi wkładkami). Gdy leczenie zachowawcze nie wystarczy, operacja może uwolnić pacjenta od bólu, skorygować współistniejące zniekształcenia stopy i pomóc w powrocie do codziennej aktywności. Zabiegi operacyjne można podzielić na te, które są wykonywane na tkankach miękkich oraz zabiegi kostne wymagające przecięcia i zmiany kierunku kości. Metodę zabiegu należy dobrać indywidualnie do pacjenta. Ogólnie można powiedzieć, że metody na tkankach miękkich są szybsze i umożliwiają szybki powrót do normalnego chodzenia, ale istnieje w nich ryzyko nawrotu deformacji oraz mogą być stosowane tylko w przypadku niewielkich haluksów. Zabiegi kostne są większe, ale umożliwiają lepszą korekcję deformacji oraz istnieje w nich niewielkie ryzyko nawrotu choroby. Wadą jest dłuższy okres rehabilitacji – około 6 tygodni od operacji. Zdecydowana większość pacjentów, którzy poddali się operacji odczuwa znaczną redukcję bólu stopy oraz widoczną poprawę, jeśli chodzi o przywrócenie prawidłowej pozycji palucha.


Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus