Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów

Pojęcie młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów odnosi się do przewlekłego zapalenia stawów rozpoczynającego się przed 16 rokiem oraz trwającego co najmniej 6 tygodni. Doprowadza ono do utrwalonych zmian w narządzie ruchu. W przebiegu tej choroby występują także objawy pozastawowe.

Epidemiologia:
Schorzenie to występuje na terenie całego świata. Zachorowania na tę chorobę mogą dotyczyć każdego wieku, nawet niemowląt. Częściej chorują dziewczęta.

Przyczyny:
Przyczyna choroby nie jest do końca jasna. Czynniki wywołujące to najczęściej czynniki infekcyjne. Znaczny udział w etiologii mają również geny, czynniki środowiskowe i płeć.

Objawy:
Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów może objawiać się na wiele sposobów. Początek choroby może być różny, w zależności od postaci klinicznej. Wspólne dla wszystkich postaci zapalenie stawów może dotyczyć każdego stawu. Charakteryzuje się znaczną bolesnością, wysiękami i obrzękami, ograniczeniem ich ruchomości i zniekształceniami. Często towarzyszą mu objawy zapalenia pochewek ścięgnistych i zaniki mięśniowe. Może dojść do zniszczenia struktur stawowych, upośledzenia funkcji stawów, osteoporozy, zahamowania wzrostu.

Bardzo charakterystycznym objawem jest sztywność poranna – jednak u dzieci może być trudna do zauważenia. Zajęcie procesem zapalnym stawów biodrowych, skroniowo-żuchwowych i narządu wzroku jest uznane za tzw. złośliwą lokalizację. Wynika to z upośledzenia funkcji szczególnie istotnych struktur. Często dochodzi do zajęcia narządów wewnętrznych.

Wyróżnia się trzy postacie kliniczne choroby:

  • początek układowy:
    Charakterystyczna jest hektyczna gorączka, pojawiająca się w różnych porach doby, występującą co najmniej przez 2 tygodnie, a także nieswędząca wysypka. Zmiany zapalne dotyczą wielu stawów, początkowo mogą ograniczać się tylko do obrzęków i bólów. Odczyn zapalny może dotyczyć różnej liczby stawów, ale we wczesnym okresie głównie zajęte są duże stawy obwodowe. Częściej dotyczy dzieci młodszych. Może dochodzić do zajęcia narządów wewnętrznych, co objawia się zapaleniem mięśnia sercowego, osierdzia, płuc i opłucnej.

  • początek wielostawowy:
    Zmiany dotyczą przynajmniej 5 stawów, zazwyczaj symetrycznie, nie występują objawy ogólne, ewentualnie tylko niestałe gorączki. Nie obserwuje się zmian narządowych, ale u kilkunastu procent dzieci występuje zapalenie błony naczyniowej oka. Postać ta dotyczy dzieci w różnym wieku z przewagą dziewcząt.

  • początek z zajęciem niewielu stawów:
    Zmiany zapalne dotyczą 1-4 stawów, rozpoczynają się skrycie, stany podgorączkowe występują sporadycznie.

    Wyróżniamy dwie podgrupy chorych:
    a) Choroba dotyczy głównie małych dziewczynek a zmiany zapalne dotyczą jednego stawu, najczęściej kolanowego. U części chorych dochodzi do przewlekłego zapalenia błony naczyniowej oka
    b) Dotyczy głównie chłopców w wieku szkolnym. Zapalenie obejmuje 2-4 stawy (zwykle duże stawy kończyn dolnych). Zmianom w stawach często towarzyszy zapalenie torebek ścięgnistych i ostre zapalenie tęczówki. W tej grupie często dochodzi do zajęcia stawów krzyżowo-biodrowych.

    Rozpoznanie:
    Rozpoznanie ustala się na podstawie wywiadu, badania przedmiotowego, badan laboratoryjnych oraz wykluczenia innych przyczyn przewlekłego zapalenia stanów. Dodatkowo wykonuje się badania rentgenowskie stawów, na których widoczne są charakterystyczne zmiany.

    Leczenie:
    Na leczenie składa się farmakoterapia, leczenie usprawniające i dostawowe oraz operacyjne. Lekami podawanymi są glikokortykosteroidy, leki immunosupresyjne oraz inne modyfikujące przebieg choroby.

    Rehabilitacja narządu ruchu powinna być prowadzona od początku choroby. Obejmuje ona kinezyterapię, fizykoterapię i terapię zajęciową.