Anaplazmoza u psa – objawy, przyczyny, leczenie

Anaplazmoza psów należy do chorób odkleszczowych. Wywołują ją bakterie z rodzaju Anaplasma. Drobnoustroje te należą do grupy bakterii wewnątrzkomórkowych. Infekują komórki układu odpornościowego (krwinki białe) lub płytki krwi, prowadząc do poważnych zaburzeń w pracy organizmu.

1. Czym jest anaplazmoza i jak można się nią zarazić?
2. Objawy anaplazmozy u psa
3. Jak wygląda diagnostyka anaplazmozy u psów?
4. Leczenie anaplazmozy u psa
5. Anaplazmoza u psa – najczęściej zadawane pytania

Dzięki temu artykułowi:

• poznasz objawy choroby u psa,
• dowiesz się, dlaczego regularne przeglądanie sierści psa jest tak ważne,
• zapoznasz się z metodami diagnostyki oraz leczeniem objawowym anaplazmozy.

Dzięki temu artykułowi zrozumiesz, że anaplazmoza to choroba odkleszczowa wywoływana przez bakterie. Poznasz jej najczęstsze objawy kliniczne anaplazmozy oraz dowiesz się, dlaczego skuteczna profilaktyka przeciwkleszczowa odgrywa kluczową rolę w ochronie zdrowia psa.

Czym jest anaplazmoza i jak można się nią zarazić?

Anaplazmoza u psa to choroba przenoszona przez kleszcze, wywoływana przez bakterie Anaplasma phagocytophilum oraz rzadziej Anaplasma platys. 

Anaplasma phagocytophilum wywołuje anaplazmozę granulocytarną psów. W Polsce głównym wektorem Anaplasma phagocytophilum jest kleszcz Ixodes ricinus, powszechnie występujący na terenach leśnych i podmiejskich. Rezerwuarem choroby jest zwierzyna płowa oraz drobne gryzonie. To na nich często żerują kleszcze, które następnie mogą przenosić patogen na psy.

Patogeny dostają się do organizmu psa wraz ze śliną pasożyta podczas żerowania na skórze czworonoga. W literaturze przyjmuje się, że kleszcz musi pozostawać przyczepiony do powłok ciała zwierzęcia i pobierać krew przez ok. 24-48 godzin, by doszło do zakażenia. Każdy kontakt psa z kleszczem należy jednak traktować jako potencjalne ryzyko zakażenia. Anaplasma phagocytophilum namnaża się w białych krwinkach psa (głównie w granulocytach obojętnochłonnych). Zakażone komórki krążą we krwi, można je znaleźć także w śledzionie i szpiku kostnym.  

Anaplasma platys jest z kolei przyczyną choroby nazywanej zakaźną cykliczną trombocytopenią psów. Drobnoustroje, najprawdopodobniej przenoszone przez kleszcza psiego (Rhipicephalus sanguineus), infekują płytki krwi, a następnie prowadzą do ich rozpadu. W obrazie krwi pojawia się małopłytkowość (trombocytopenia), czyli spadek ilości płytek krwi poniżej normy. Po przechorowaniu ostrej fazy zakażenia liczba płytek krwi wraca do normy i choroba przechodzi w formę bezobjawową. Kolejne epizody małopłytkowości powtarzają się co 7-14 dni i są związane z cyklicznym namnażaniem się drobnoustrojów w płytkach krwi psa. Z czasem nasilenie małopłytkowości stopniowo się zmniejsza.  

Objawy anaplazmozy u psa

Ta choroba odkleszczowa objawia się u psa zróżnicowanie i często niespecyficzne, co może stanowić wyzwanie diagnostyczne.

Objawy anaplazmozy granulocytarnej

Anaplazmoza granulocytarna, wywoływana przez Anaplasma phagocytophilum,  powoduje w fazie początkowej m.in.:

• nagłą senność,  
• apatię,  
• wysoką gorączkę, 
• osłabienie. 

W fazie ostrej pojawia się: 

• spadek masy ciała, 
• wybroczyny na błonach śluzowych i skórze, 
• krwawienia z błon śluzowych, 
• powiększenie wątroby, śledziony, węzłów chłonnych. 

Do innych objawów tej choroby odkleszczowej należą: 

• kulawizny (wynikające z zapaleń wielostawowych), 
• biegunka i/lub wymioty, 
• objawy neurologiczne. 

Objawy anaplazmozy trombocytarnej

Cykliczna anaplazmoza trombocytarna, wywoływana przez Anaplasma platys, przebiega często subklinicznie. Oznacza to, że przebieg choroby może być prawie niewidoczny dla właściciela psa. Anaplazmozę trombocytarną możemy podejrzewać, jeśli występuje: 

• nieznaczny wzrost temperatury ciała,  
• brak apetytu,  
• osłabienie,  
• powiększenie węzłów chłonnych,  
• bladość błon śluzowych, 
• wybroczyny w tkance podskórnej i na błonach śluzowych, 
• spadek masy ciała, 
• śluzowo-ropny wyciek z nosa.  

Możliwe są również krwawienia z nosa i odbytu, wynikające ze spadku liczby płytek krwi. W badaniu krwi obserwuje się m.in. niedokrwistość i nawracający spadek liczby płytek krwi. 

Anaplazmoza u psa przebiega ciężej, gdy współistnieje z innymi chorobami odkleszczowymi. W takich sytuacjach cykliczna anaplazmoza trombocytarna może przybierać formę kliniczną i przejawiać się bardziej wyraźnymi objawami, w tym biegunką lub bolesnym chodem. 

Jak wygląda diagnostyka anaplazmozy u psów?

Diagnostyka anaplazmozy u psa opiera się na połączeniu:

• wywiadu,
• objawów klinicznych,
• badań laboratoryjnych.

1. Szczególnie istotna dla lekarza weterynarii jest informacja o kontakcie psa z kleszczami oraz wiedza o ogólnych, nieswoistych objawach.  
2. Po rozmowie z właścicielem lekarz weterynarii przystępuje do badania klinicznego. Warto podkreślić, że objawy anaplazmozy mogą przypominać inne choroby odkleszczowe, takie jak babeszjoza czy borelioza. Z tego względu postawienie właściwego rozpoznania często wymaga rozszerzonej diagnostyki laboratoryjnej.
3. Kolejnym krokiem jest zatem pobranie krwi zwierzęcia i wykonanie badań hematologicznych oraz biochemicznych. U psów chorych na anaplazmozę często obserwuje się małopłytkowość, ale także inne odchylenia. 
4. Następnym etapem diagnostyki są zazwyczaj badania serologiczne. Ich celem jest wykrycie obecności przeciwciał produkowanych w odpowiedzi na obecność patogenu w organizmie. Wykorzystuje się zestawy diagnostyczne dla psów oparte na technologii ELISA. Testy te nie nadają się jednak do wykrywania choroby na wczesnym etapie zakażenia. 
5. Materiał genetyczny drobnoustroju można wykryć za pomocą metod biologii molekularnej, przede wszystkim testu PCR z krwi obwodowej. Próbki do tego badania muszą zostać pobrane przed rozpoczęciem leczenia. Zaletą badania PCR jest możliwość wczesnego wykrycia choroby. 

W praktyce klinicznej często stosuje się jednocześnie kilka metod diagnostycznych, aby zwiększyć wiarygodność rozpoznania. Wyniki badań zawsze interpretuje się w kontekście objawów klinicznych pacjenta. Mimo to rozpoznawanie zarówno anaplazmozy wywoływanej przez A. phagocytophilum, jak i tej powodowanej przez A. platys, niejednokrotnie stanowi wyzwanie dla lekarzy weterynarii.  

Nierozpoznana lub źle rozpoznana choroba może prowadzić do ciężkich powikłań, których konsekwencją może być śmierć zwierzęcia. Dlatego w przypadku zaobserwowania nieswoistych objawów u pupila po kontakcie z kleszczem wskazana jest szybka konsultacja z lekarzem weterynarii. 

Jakie są rokowania przy anaplazmozie u psów?

Rokowania w przypadku anaplazmozy są zazwyczaj dobre, pod warunkiem szybkiego wdrożenia leczenia. U większości psów obserwuje się poprawę stanu klinicznego już po 1-2 dniach od rozpoczęcia antybiotykoterapii.  

Należy jednak pamiętać, że anaplazmoza jest poważną chorobą. W niektórych przypadkach może przyjąć postać przewlekłą lub prowadzić do poważnych powikłań, szczególnie u psów z obniżoną odpornością lub współistniejącymi chorobami odkleszczowymi. 

Leczenie anaplazmozy u psa

Podstawą leczenia anaplazmozy jest antybiotykoterapia. Najczęściej stosuje się antybiotyk doksycyklinę, która jest skuteczna wobec bakterii z rodzaju Anaplasma. Właściciele często pytają, ile trwa leczenie anaplazmozy u psa – zazwyczaj okres stosowania doksycykliny wynosi od 3 do 4 tygodni. W niektórych przypadkach stosuje się również imidokarb podawany dwukrotnie w odstępie dwutygodniowym. W trakcie terapii stosuje się także leczenie wspomagające, które może obejmować: 

• leki przeciwzapalne, 
• płynoterapię, 
• preparaty wspierające odporność, 
• transfuzję krwi (w ciężkich przypadkach). 

U psów, u których nie obserwuje się poprawy w ciągu kilku dni od wdrożenia terapii, lekarz weterynarii powinien przeprowadzić diagnostykę w kierunku innych chorób przenoszonych przez kleszcze. 

Chorobom odkleszczowym, w tym anaplazmozie, można zapobiegać, chroniąc psa przed kleszczami. Profilaktyka przeciwkleszczowa obejmuje: 

• stosowanie preparatów przeciwkleszczowych, 
• regularne przeglądanie skóry psa, 
• szybkie usuwanie kleszczy. 

Anaplazmoza u psa – najczęściej zadawane pytania

Czy pies może wyzdrowieć z anaplazmozy bez antybiotyków?

W większości przypadków nie. Choć niektóre psy mogą przejść zakażenie bezobjawowo, aktywna forma choroby wymaga leczenia antybiotykami. Brak terapii zwiększa ryzyko powikłań i przejścia anaplazmozy w formę przewlekłą. 

Czy psy mogą przenosić anaplazmozę na ludzi?

Anaplazmoza należy do zoonoz, czyli chorób odzwierzęcych. Nie przenosi się jednak bezpośrednio z psa na człowieka poprzez kontakt. Zarówno psy, jak i ludzie mogą zostać zakażeni przez tego samego kleszcza, przyniesionego do domu na skórze czworonoga. Objawy ludzkiej anaplazmozy wywoływane przez A. phagocytophilum są zwykle nieswoiste. Obejmują gorączkę, bóle mięśni, głowy i brzucha, kaszel, wymioty i biegunkę. Możliwy jest przebieg łagodny, ale anaplazmoza może też być chorobą ciężką, zagrażającą życiu. W przypadku podejrzenia anaplazmozy u człowieka konieczna jest konsultacja lekarska i odpowiednia diagnostyka laboratoryjna. Informacje o chorobotwórczości A. platys dla ludzi są skąpe. 

Jakie są objawy anaplazmozy u kotów?

U kotów zakażonych anaplazmozą można zaobserwować: 

• senność, 
• brak apetytu, 
• gorączkę, 
• niedokrwistość, 
• małopłytkowość, 
• powiększenie węzłów chłonnych. 

Warto jednak nadmienić, że doniesienia o zakażeniach Anaplasma spp. u kotów należą do rzadkości.  

Czym grozi nieleczona anaplazmoza u psa?

Nieleczona anaplazmoza u psa może prowadzić do wielu powikłań, wynikających zarówno z bezpośredniego działania bakterii, jak i z zaburzeń odpowiedzi odpornościowej gospodarza. Patogen infekuje białe krwinki i upośledza ich funkcje obronne, co sprzyja rozwojowi stanu zapalnego i uszkodzeniom tkanek. Nieleczona anaplazmoza u psa może doprowadzić do: 

• przewlekłego stanu zapalnego i uszkodzenia narządów (np. wątroby, nerek, stawów), 
• utrzymującej się gorączki i wyniszczenia organizmu, 
• zaburzeń hematologicznych (niedokrwistość, małopłytkowość, leukopenia), 
• zaburzeń krzepnięcia i zwiększonego ryzyka krwawień, 
• nasilenia objawów przy zakażeniach współistniejących. 

W praktyce oznacza to, że nieleczona anaplazmoza może przejść w formę przewlekłą, prowadząc do długotrwałych problemów zdrowotnych. Choć część zakażeń może mieć przebieg łagodny lub samoograniczający, brak leczenia zwiększa ryzyko ciężkiego przebiegu i komplikacji.